I, Distinctio 34, Dubia

In parte ista sunt dubitationes circa litteram et primo de hoc quod dicit Magister : Huius dicti occasione praefati haerelici etc. Videtur enim, quod Magister male reputet haereticos illos, qui dicebant, naturam non dici de personis. Quia videtur Damascenus dicere idem quod illi dicebant, cum dicit: "De hypostasi non est deitatem dicere": ergo cum deitas dicat naturam, patet etc.

Respondeo : Dicentlum , quod yerbum Dama- sceni, sirapliciter intellectum, generat sinistrum in- tellectum, et qui sic intelligeret, sicut sonat, hae- reticus esset. Sed ipse Damascenus inteliigit cum praecisione, scilicet quod deitas non dicitur de unica h^^postasi tantum , immo de omnibus.

Item quaeritur de hoc quod dicit: In spiritu Dei aliqumulo significari Palrem , sicut illud Isaiae sexagesimo primo : Spiritus Domini super me etc. Videtur enim male dicere, quia Hieronymus dicit ibi in Glossa, quod de illo spiritu inlelligitur, de quo dicitur Isaiae undecimo ' : Requiescet super euni Spi- ritus Domini etc; et constat, quod ibi accipitur pro persona Spiritus sancti. Item, hoc videtur aha auctoritate , quia alius evangelista Lucas undecimo ^ dicit: Si in digito Dei eiicib daemonia, et Glossa expnnit digito pro Spiritu sancto, qui est tertia in Trinitate persona.

Respondeo: Dicendum, quod istae rationes non concludunt contrarietates ', quia una Scriptura plu- ribus modis potest exponi. Nam in illa auctoritate, in qua dicitur Isaiae sexagesimo primo : Spiritus Do- mini siiper me etc. , agitur de missione Filii ; et quoniam Filius potest intelligi missus secundum di- vinam naturam, et sic intelligitur, proprie loquendo, missus a Patre solum; ideo Spiritus Domini stat ibi pro Patre *. Si autem intelligatur de missione secundum humanam naturara , sic intelligitur de Spiritu sancto, prout est tertia in Trinitate persona. — Similiter intelligendum de auctoritate sequenti, quod potest intelligi utroque modo, sed tamen spi- ■ritus accipitur aliter et aliter.

Item quaeritur de hoc quod dicit Hilarius, quod in aliquo differt Christi et Dei natura, ne eadem sit, si praestari potest, quod spiritus, qui Dei est, non sit etiam Christi. Videtur enim sic male dicere, quia argumentum hoc non valet: Filius est filius Patris et non Spiritus sancti, ergo differt natura Patris et Spiritus sancti: ergo cum spiritv^ dicat personam, arguraentum illud non valet, quod facit Hilarius °.

Respondko : Potest dici , quod Hilarius loquitur de spiritu, secundum quod nominat naturam; sic autem non habet instantiara suum verbum. — Nihilo- f minus tamen, si intelligatur de spiritu, prout dicitur personaliter, adhuc veritatem habet. Nara cum Ver- bum non possit esse sine spiritu, tunc haberent Pa- ter et suum Verbum duos spiritus, et ita non essent unius naturae. — Praeterea, si spiritus Patris non esset Filii, non oriretur a Christo, et si non procederet ab eo , non distingueretur originaliter ", ergo essen- tialiler ; sed spiritus Dei et Deus sunt unum essen- tialiter: ergo oporteret, quod spiritus et Deus essen- tialiter difTerrent a Filio sive distinguerentur.

Item quaeritur de hoc quod dicit Magister, quod verbum. Hilarii: Non esl idem natura quod tmturae res, intelligitur solum in creaturis. Videtur illa solutio non esse conveniens, quia Hilarius loquitur de spiritu Dei, prout significat naturam et rem na- turae; quodsi nulla est differentia, nullam deberet vim facere', ut videtur; quodsl facit vim in spiritu, prout significat natwam et rem naturae , ergo videtur distinctio inter huiusmodi facienda.

Respondeo: Diceudura, quod cum dicitur ab Hilario: aliud est natura, aliud res naturae, aut intelligitur de alietate a parte rei, sicut illi haere- tici intelligebant; et sic habet veritatem solum in creaturis. Alio modo potest dicere alietatem sive difTerentiam secundum ratioiiem.; et sic habet ve- ritatera in divinis, et sic intelligit Hilarius, et dicit Augustinus *, quod "aliud est esse Patrem , aliud esse Deum": non, inquam, aliud secundum rem , sed aliud secundum rationem significandi et intel- ligendi et se habendi.

Itera quaeritur de hac responsione Magistri, quod non debet dici persona unius Dei , quia nihil est. in Trinitate creaium , vel serviens, vel subiectum. Videtur enim male dicere, quia genitivus de sui ratione non importat subiectionem nec dominium : ergo non videtur sufQciens ratio. Si dicas, quod hoc venit a parte termini; hoc nihil est, quia ter- minus de se non importat respectura dominii.

Item quueritur, quare liuc nonien (•smitia iion iniportal superexcellentiaiu in genitivo. sicut lioc nomen Deus^? — Ilem, quare iion dicilur: Tres per- sonae essentiae, sicut unius essentiae?

Respondeo: Dicendum, quod ad hoc, quod ge- nitivus vere construalur et proprie, necesse est ali- quam habitudinem importari vel secundum rem, vel secundum modum intelligendi. Genitivus autem importat habitudinem principiali ad principium , vel e converso, ut possidentis ad possessum, vel formae ad informatum, vel speciQcantis ad specificatum. Ha- bitudinem autem formae non importat nisi cum ter- mino abstracto, quod- significat per modum formae; et quoniam forma se habet per modum exprimentis et declarationis: ideo talis constructio non attenrtitur nisi cum genitivo nominis abslracti alio determinato. Unde convenienter dicitur: mulier egregiae formae, sed nihil est dictum : ■miilier formae. Ideo bene di- citur: tres personae nnius essentiae, non autem: tres personae essentiae '. — Dem autem non est nomen abstractum, ideo uon construitur cum genitivo nisi vel in habitudine subiecti, ut forma Dei; vel in habitudine specificantis , ut persona Dei, sicutcrea- tura salis: vel in habitudine principii, ut creatura Dei. Et quoniam, quando dicitur: tres personae unius Dei, nulla habitudinum importatur proprie nisi ha- hitudo principii sive possessoris; hinc est, quod cum in illo sensu sit falsa locutio, non est recipienda. — Mia ratio est ista , quia locutio , quae esl in vi declarationis essentiae, convertitur, ut, cum dicitur: mulier egregiae formae, potest dici: egregia forma mulieris. Ergo si diceretur: tres personae unius Dei, diceretur: unus Deus trium personarum ; et iste intellectus non est samis, ut videtur: sic enim posset intelligi , sicut dicitur : unus Deus trium hominuni.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod in istis tribus couMstit sumnium bonum, scilicet potentia, sapientia, bonitate. Videtur enim male dicere, quia sunmum bonum specificat bonum: ergo si bonitas distinguitur contra potentiam et sapientiam, pari ra- tione summmn bonum. Item, iion videtur in his tribus esse, quia summum bonum est aggregativum omnium bonorum et collectivum °: ergo non tantum horuni trium.

Respondeo: Dicendum, quod bonum uno modo i distinguitur contra potentiam et sapientiam, alio modo non. Si enim accipiatur pro bonitate moris, sic consistit in voluntate et distinguitur contra alia duo. Si autem bonum accipiatur conununiter , sic complectitur omnia. Est enim bonum natura,e , et hoc ad polentiam; et bonum gratiae, et hoc aut perficit intellectum, el \ln est scientia, a.nta.{{eclxim, et ita bonitas: et haec tria complectitur bonum in sua universalitate, el summum in sua integritate. Quoniam igitur omne bonum ad haec reducibile est. ideo summum bonum in his tribus consistit.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod Scri- ptura appropriat Patri potentiam, ne videattir mi- nus potens. Videtur hoc plus debere dici de Filio, qaod minus potens , cnm fuerit passus etmortuus: ergo magis deberet ei potentia appropriari.

Respondeo : Dicendum , quod , quia propter pas- sionem visus est fecisse stultitiara et habuisse im- potentiam — propter quod ludaeis praedicatio crucis eral in scandalum et Graecis in stultitiam ° — ideo ipse Aposlolus, egregius doctor, non tantum sapien- tiam appropriat Christo , immo etiam virtulem , ut sic excludat a divinitate infirmitatem: et maluit ei appropriare virtutem quam potentiam , quia virtus ^ dicit polentiam ultimam et summum de potentia, sicut vult Philosophus ', quod "virtus est ultimum de potentia" ; ideo maluit ei appropriare virtutem. Nec est inconveniens ex diversis considerationibus idem modo appropriari uni , m^do alii , cum aequa- liter conveniat tribus. Unde Patri attribuimus po- tentiam, ne videatur impolens propter antiquitatem: Filio virtutem, ne videatur impotens sive debilita- tus propler assumtam infirmitatem. Nihilominus tamen facienda est vis inter potentiam et virtutem, sicut diclum est trigesima secunda dislinctione.