I, Distinctio 35, A. 1, Q. 2
I, Distinctio 35, A. 1, Q. 2
Utrum in ideis ponenda sit pluralitas secundum rem.
1. Quia Augustinus dicit, quod "ideae sunt formae aeternae et incommutabiles". Si sunt formae plures, cum forma dicat ipsum quod est idea abso- lute, tunc videtur, quod sint plures, secundum id quod sunt absolute.
2. Item , idea est similitudo exprimens ideatum secundum totum; sed quaecumque uni et eidem se- cundum tolum sunt similia , nullo modo ad invicem differunt-: ergo si idea omnium, secundum id quod esl, esset una, tunc omnia essent indifferentia.
3. Item , si idea est unum quid, aut una com- munis , aut una propria simiiitudo: si una com- munis: ergo per ipsam nunquam res dislinguuntur ; si una propria: ergo per ipsam nunquam plura cognoscuntur.
4. Item, si idea est ralio cognoscendi; sed unumquodque cognoscens cognoscil secundum exigen- tiam rationis cognoscendi : ergo si^idea est unum quid , cum in uno non cadat distinctio, Deus non cognoscit res distincte, sed indistincte.
2. Item, quod perfectius est Deo est atlribuen- dum : sed perfectius est uno posse cognoscere plura et operari quam pluribus^: ergo Deo est attribuen- dum: ergo Deus una idea omnia cognoscit.
3. Item, in omni genere causae stalus est in uno simplici , utpote in genere efficientis et finis ° : ergo cum Deus sit exemplar, in quo est omnimode status, est ergo in Deo summa unitas. Sed exem- plar, quod continet multa, non est omnino unum et simplex: ergo in divino exemplari non est- nisi una idea secundum rem.
CONCLUSIO
Ideae in Deo sunt ipsa divina veritas, et ideo secundum rem est una idea.
Quidam enim dixerunt, quod ideae in Deo se- npinio i. cundum rem habent distinctionem. Dixerunt enim , quod est considerare universitatera formarura in Deo, in anima et in niwido sive in raateria. Et in materia sive in universo habent distinctionem , com- positionem et oppositionera , quia sunt ibi raateria- liter. In anima vero huraana habent distinctionem et corapositionera , sed non babent oppositionera, et hoc, quia sunt aliquo modo spiritualiter, non tamen om- nino, quia sunt a rebus extra"; ideo est composi- tio: differunt enjm ab anima. In Deo habent distin- ctionera, sed non compositionera , nec oppositionera propter sumraam simplicitatem. Et quaravis in Deo sint distinctae, sunt tamen unum exemplar, sicut plures formae particulares in sigillo faciunt unum sigillum. — Sed ista positio, quamvis in sui initio improbaiar. videatur probabilis, in fme lamen continet errorem. Nam si in Deo esset ponere ideas realiter differen- tes sive distinctas, tunc esset ibi alia pluralitas rea- lis, quam sit plurahtas personalis; quod abhorrent aures piae. Si dieas, quod non est pluralitatem aliam ' absolutam ponere, sed respectivam; tunc quaero de illo respectu: aut est aliquid, B.u\,nihil: si nihil, nulia est ibi realis distinctio; si aliquid , non est dare nisi divinam essentiam; sed omnia es- sentialia in Deo unum sunt.
Et ideo est alia positio, quod ideae sunt unumsenientiaan- secundum rem. Et hoc patet sic: idea in Deo dicit similitudinem , quae est ratio cognoscendi; illa autem secundum rem est ipsa divina mritas , sicut supra' monstratum est; et quia illa est una , patet, condiisio. quod secundum rem oranes ideae unum sunt. Et hoc dicit .Vugustinus ^ expresse, quod in illa arte omnia sunt unum.
1. Ad iUud ergo quod obiicitur, quod sunt for- mae; dicendum, quod forma duplex est, scilicel forma , quae est perfectio rei, et forma exemplaris. Et Augustinus accipit ideas in ratione formae pro forma exemplari. Ulraque lamen relalive dieitur : illa ad materiam, quam informat, sed ista ad exem- platum. Et ideo, quia forma dicit' ut ad alterum, si- cut simi'itudo, quando dicuntur jo/wre* formae, non ex hoc notatur, quod in ideis sit pluralitas secun- dum rem sive secundum id quod sunt, sed secun- dum id ad quod sunt^
2. Ad illud quod obiicilur, quod idea est simi- litudo exprimens secundum totum: ergo etc. ; ad hoc est unus modus dicendi . quod idea non dicit simi- htudinem aliquam, per quam cognoscens assimilelur aliis, sed cui mnlta assimilantur; et niulta possunt assimilari uni, sicut si a forma sigilli eadem fiat expressio figurae in cera, poterunf^ esse ab eadem forma una multae et variae impressiones, secundum quod sigilhim magis et minus imprimitur. Sic in Deo intelligunt: quoniam multitudo in rebus venit secun- dum grailus et approximationem ad ipsum esse irapiobaiur divinum. — Sed ilhid non sufficit dicere, quiaDeus facit omnia diversa secundum formam, non tantum secundum gradum et dignitatem ; et illa cognoscit per unum secundum rem, quod quidem est simih- tudo cogniti. — Si tu dicas, quod lioc est, quia Deus se ipso cognoscil, sicut se ipso agit, ideo, si- cut uno agit multa, ita uno cognoscit muUa; adhuc non est solutum, qnia adhuc manet quaestio, quo- modo ipse Deus possit assimilari mullis.
Propter hoc dicendum, quod similitudo quaedam est secmxdnm proprietatem gencris ; et de hac non est dubium , quod non potest esse una plurium genere differentium; et haec est simiUtudo, quae exprimitur et causatur a re generis determinati °. Alia est similitudo simpliciter extra genus;,el haec, voi-nndui, quia ad hoc genus non arctatur, qua ratione est huius , ea ratione est illius, et qua ratione est huius Espiicai,^ secundum partem, eadem ratione secundum totum; et talis similitudo est divina veritas et idea in Deo. — Si tu quaeras, quomodo hoc possit intelligi; aliqualiter intelligi potest, quamvis non possitaptari omnino simile. Cum enim illa similitudo sit actus purus et ipsa veritas , sicut dictum est ', et omnia alia cognoscibilia , quantumcumque nobilia secundum id quod sunt, comparentur ad ipsam per modum possibilis: sicut unum secundum formam potest assimilari pluribus secundum materiam' diversis , sic in proposito nna reahs similitudo potest esse omnium cognoscibilium. Et potest poni exemplum in luce aliquo modo, quae una secundum iiumerum exprimit muUas et varias species colorum. In cogni- tione autem nostra, quoniam se habet per modum possibilis respectu cogniti et quodam modo informa- bilis ab illo, non potest inveniri similitudo, immo invenitur dissiinilitudo ; et ideo aspiciendo ad cogni- tionem nostram videtur nobis in Deo non esse intel- ligibile.
3. Ad illud quod quaeritur , utrum illa simi- litudo sit propria vel communis; dicendum, quod Deus iion dicitur cau^a universalis nec particu- laris simpliciter; sed aliquid habet de nobilitate causae universalis , quia potest in plurimos effectus; similiter' aliquid de causa particulari, quia im- mediate et suflicienter potest in effectum quemlibel. Sic in cognitione Dei intelligendum, quod nec omnino est in universali, nec onmino in particulari. Similiter de similitudine et idea intelligendum est. quod communis est quantum ad indifferentiam ei amphtudinem, propiia"' vero quanlum ad discretis- simam expressionem. — Ratio huius est, quia est similitudo exprimens, non impressa nec expressa: quia omnino exprimens,. ideo sumnie exprimit et secundum omnes conditiones. Et rursus, ex lioc quod non est expressa , ideo non est arctata nec li- niitata, sed extendit se ad omnia, sicut divina es- sentia; quamvis tota sit in uno, non tamen sic est in uno \ quod non sit in alio.
4. Ad illud quod obiicitur ultimo, quod cogno- scitsecundum exigentiara rationuni; dicendum, quod sicut ratio cognoscendi esl una, et tamen plura cognita distinctissime repraesentat secundum proprias conditiones; sic divina cognitio quantum ad modum cognoscendi , qui est in ipsa , est una et simplex , non distincta ; sed in comparatione ad obiectum di- slincte cognoscit. Quando ergo dicitur: Deus cogno- scit omnia distincte; si distinctio ponitur in cogni- tione per comparationera ad cognoscentem , falsaest; si autem per comparationera ad cognitum, sic habet veritatem.
