I, Distinctio 35, A. 1, Q. 3
I, Distinctio 35, A. 1, Q. 3
Utrum in ideis sit pluralitas secundum rationem.
Tertio quaeritur, utrum in ideis sit pluralitas secundum rationem. Et quod sic, ostenditur hoc modo.
1. Augustinus libro Ocloginta Irium Quaestio: "Alia ratione conditus est horao, alia equus": ergo si idea dicit ipsara rationem cognoscendi , ne- cesse est, quod plurificetur secundum rationem.
2. Iteiu, hoc ipsum ostenditur ex modo lo- quendi el deflniendi, quia Augustinus ^ loquitur in plurali et definit in plurah ipsas ideas dicens, quod sunt fo?'mae: ergo pluriflcantur 7-e, vel ratione; sed non re; ergo ratione.
3. Itera , idea dicit simihtudinem ad cognitum, et sirailitudo, quamvis in Deo sit quid absolutum, iiabet modura dicendi ad alterum sive respectum ; sed plurificatio similitudinis relativae est a re, cui assimilatur ^ : ergo cum res ideatae sint plures, ideae sunt plures secundum rationem dicendi.
4. Item, Deus, antequara res producat, distin- cte cognoscit et actu; sed non est distinctio in Deo cognoscente nec in cognito: ergo oportet, quod sit in ratione cognoscendi.
CONTRA: 1. Si est^ plurificatio secundum ratio- ^ nem , cum non sit re, tunc videtur ilia pluralitas non esse aliud quam vanitas.
2. Ilera, si est in hoc nomine idea pluralitas, aut ratione eius quod est, aut ratione eius ad quod est: non ratione eius quod est, quia est divina es- sentia; si ratione eius ad quod est, ergo cum ver- bum et exemplar et ars dicant respectum ad crea- turam , salteni secundum nomen debent pluriflcari , quod tamen faisum est.
3. Item, si ideae sunt plures, non propter si- gnificatum, sed propter connotatum, tunc quaero: aut connotatum illud est aeCernum , aut tempo- rale : si aelernum , ergo videtur, quod plura sint ab aeterno; si temporale, ergo videtur,' quod idea non dicatur de Deo nisi ex tempore, sicut nec dominus nec creator dicuntur nisi ex tempore.
4. Item, ideae, si sunt plures propler ideata, aut ergo secundura esse, quod habent ideata in Deo, aut in proprio genere. Si propter esse , quod habent in Deo; conlra: in Deo sunt unum, ergo ratione il- lius esse non possunt dici plures. Si propter esse, quod habent in propi-io genere; sed^ non habenl nisi ex tempore: ergo vel ideae non sunt plures nisi ex tempore, vel temporale est causa aeterni; quo- rum utrumque esl inconveniens.
5. Item, idea aut dicit aliquid, aut nihil: si nihil, ergo nec pluralitatem iiabet nec unitateni; si aiiquid dicit , ergo si sunt plures ideae , sunt plures res: ergo si plures ideae sunl ab aeterno, plures res sunt ab aelerno; sed non plures res personali- ter, quia idea non dicit quid personale: ergo plures essentiaUter.
CONCLUSIO
Ideae in Deo sunt unum secundum rem, sed plures secundum rationem intelligendi.
Respondeo: Dicendum, quod, sicut patet ex prae- dictis distinctione trigesima -, quamvis in Deo nulius sit respectus ad creaturam a parte rei, tamen con- tingit, ipsara esseotiani significari in respectu ad crea- turam per mulla noraina. Nec tamen nomen sive vocabulum' est vanum. Intelligendum igitur est, Quid idca. quod hoc nomen idea significat divinam essentiam in comparatione sive in respectu ad creaturam. Idea enim est sirailitudo rei cognitae, quae quaravis in Deo sit^ absolutum, tamen secundura modum inlel- ligendi dicit respectum medium inter cognoscens el soiandum. cognitum. Et quamvis ille respectus secundnm rem plus se teneat ex parte cognoscentis, quia est ipse Deus, taraen secundum rationera^ intelligendi sive dicendi simiUtudo plus se tenet ex parte cogniti. Et quoniam cognoscens est unum, et cognita sunt multa; ideo onmes ideae in Deo sunt unum secundum rem, couciusio. sed tamen plures secundum rationem intelligendi sive dicendi. Unde concedendum est^ omnes ratio- nes in Deo esse unum quid, sed non unam ideam sive rationem, sed plures.
1. Ad illud ergo quod obiicitur, quod isti ra- soiutiot tioni nihil subest ex parte rei; dicendum, quod fal- sum est, quia respectui ' subest ox parte Dei essen- tia, non respectus; ex parte vero creaturae subest verus respectus, et ideo respectus ille significatus non inducit falsitatem. Sic pluralitati respectuum, quamvis non subsit pluralitas ex parte Dei. subest tamen ex parte connotatorura ; unde respectus ille sic plurificatus non habet falsilalem nec vanitatem.
9. Ad illud quod obiicitur, quod verbum et ars dicunt respectum; dicendum est, quod dicunt, sed^^^Dmen aiiter quam ideavel ratio*. Nam idea sive ratiowej. cognoscendi plus se tenet secundum rationem intel- ligendi ex parle cogniti. Similitudo enim, secundum quod huiusraodi, non dicit respectum ad id in quo est, sed cuius est; sed verbum phis se tenet a parte dicentis, sirailiter et ars et exemplar ex parte pro- ducentis: et quia multa sunt cognita, et unum co- gnoscens, ideo ideae sunt plures, et ars tantum una. — Vel aliler, ratio et idea dicunt respectum -^i ad res in quantum distinctae sunt, non sic alia vo- cabula.
3. Ad illud quod obiicitur, quod connolata non " sunt plura ab aeterno; dicendum, quod pluralitas est in ideis ratione connotatorum. Sed de connotatis est loqui dupliciter: aut in quantum sunt, aut in quan- Disiinctiui tum sunt connotata. In quantum sunt, sic sunt so- lum ex tempore; in quantum autem connotantur, sic possunt connotari et aeternaliter et temporaliter : aeternaliler , quando " respectus importatur ut in habitu , sicut per hoc noraen praedestinatio — ideo praedestinatio est aeterna, quia connotat elTectum non in actu, sed in habitu — temporaliter vero, quando respectus iraportatur in aclu, sicut per hoc verbum creare. Quoniam igitur sic connotantur tem- poralia, ut futura sunt, et futura sunt multa; ideo connotantur ut multa. Sed tamen sic connotala, quamvis ab aeterno connotentur '■'■, non sunt ab ae* terno, sed ex tempore; ita raultitudo connotatorura , quamvis ab aeterno dicatur, taraen non ponit realem multitudinem nisi ex tempore.
4. Ad illud quod quaeritur, utrum secundum esse ideatorum sint ideae plures; dicendum, quod secundum esse, quod habiturae sunt res ideatae in proprio genere \ Et quamvis illud non habeant nisi ex tempore, laraen ab aeterno fuerunt habiturae: et ideae sunt rerum ut futurae sunt: ideo inteUi- guntur non tantum plures ex lempore , verum etiam ab aeterno. Sic difTert intelligere praedestinationem fuisse ab aeterno et reprobalionem, non ratione eius quod fuit ab aeterno, sed ratione eius quod futurum erat ex tempore.
4. Ad illud quod obiicitur: si plures ideae, ergo plures res-; dicendum, quod idea uon dicit tantum quod est, sed respeclum ad id quod futurum est , vel eliam potest esse: et ratione illius respectus re- cipit pluriflcationem. Et quia ille nihil ponit in actu, sed sohim in potentia, hinc est, quod plurahtas idea- rum aeterna non ponit aUquam pluraUtatem actua- lem ; sicut non ponitur , si dicatur, quod ' potest fa- cere plura. Sed hoc nomen res quod dicit importat absolute; et ideo cum dicitur, plures res esse, po- nitur phiraUtas in actu; et ideo argumentum iUud non valet, immo est ibi quid et simpliciter ^ , sicut si dicatur: plura sunt possibiUa Deo, vel plurasunt cognita: ei'go plura sunt. Sic nec valet, plures ideae sunt: ergo phires res sunt; quia ideae non sunt pUires ratione eius quod sunt, sed ratione eius ad quod sunt.
