I, Distinctio 36, Pars 1, A. 3, Q. 2
I, Distinctio 36, Pars 1, A. 3, Q. 2
Quibus modis Deus in rebus esse dicatur.
Secundo quaeritur, quibus modis, et qualiter sit Deus in rebus. Et assignat Magister dupliciter modos existendi Deum in rebus. Et unum modum accipit ab Augustino de praesentia Dei ad Darda- num^, qui dicil, quod "aliter est Deus in omnibus creaturis, aliter in Sanctis, aliler in Christo. In crea- tiiris siiiji!ulis per niitiirauK in Sanctis per inliiibitan- teiu gratiani. iu C[u'isto per unionem". Aliuui nio- dum accipit a Gregorio, qui dicit super quintum Canticoruui ' , "quod Deus est in rebus Iripliciter , scilicet potentialiler , praesentialiter et essentiali- Quaestioto-". Quaeritur ergo de distinctione, sufficientia et ordkie istorura modorum.
1. Et obiicitur contra assignationem Augustini: obiiciiur aut euim accipiuntur modi illi quantum ad divi- sjgnationem nam siibstantiwm , aut quantum ad crealuram , aut quantum ad effeclus. Si quantum ad effectus , cuni innumerabiles sint, innumerabiles sunt modi essendi. Si quantum ad creaturam suscipientem , cum solum duplex sit suscipiens, scilicet natura el voluntas, videtur quod lantum duo sint modi, sci- licet per naluram, et per gratiara. Si quantum ad Dei suhstantiam. , cum in ea non cadat diversilas , erit tantura unus modus.
2. Item, sicut gratia est effectus superadditus naturae, ita operatio miraculosa: ergo sicut in ha- bentibus gratiam est aliter Deus quam in uon ha- bentibus, ila et in re, in qua operatur miracu- lose, ut in asina Balaara -, erit alio modo essendi.
3. Item, sicut gratia gratum faciens est supra naturam, ita gratia gratis data, ul prophetia, ita etiam poena et gloria: ergo cum ista differant ge- nere et specie, debent secundum hoc diversi raodi essendi distingui: ergo non distinguit Magister sul- ficienter.
4. Item, obiicitur contra assignationem Grego- iiemGre-nY: aut enim illa assignatio est secundum effectus, aut conditiones et proprietales Dei. Si secundum effectus, tunc cum essentia nullum connolet effe- ctum, non deberet poni. Si secundum conditiones Dei; sed non tantuiu est Dei potentia, sed etiam sapientia et voluntas: ergo viileiur, quod insufficien- ter assignet.
3. Item, videtur esse praeposteratio inordine. Nam secundum rem et rationem intelligendi essentia praecedit potentiam, et potentia praesentiam: ergo male ordinat.
6. Item, verborum inculcatio videtur, quia in Deo idem est potentia, essentia et praesentia: quae- ritur ' ergo distinctio.
CONCLUSIO.
Utraque assignatio modorum essendi Deum in rebus conveniens est, tam illa quae est Augustini, quam quae Gregorii: illa enim respicit diversitatem modorum essendi in rebus, haec conditiones eorundem modorum.
Dicendum, quod assignatio Augu- stini respicit diversitatem raodorum essendi Deum in rebus, sed assignatio Gregorii respicit condiliones raodorura essendi. Ubicumque enira est Deus , sive per naturam sive per graliam, est essentialiter , potentialiter , praesentialiter.
Diversitas autem modorum essendi accipilur iri penes diversitatem effectuum, et non qualemcuraque, sed solura trimerabrem. Quidam eniin est elTectus, secundura quem comparalur res ' ad Deura per rao- dum exeuntis; et hi omnes continentur sub raodo naturae, extenso noniine. Quidain per modura re- deuntis; et hic est elTectus gratiae inchoatae, vel consuinmatae, vel gloriae, et quantuin ad hunc est secundus modus essendi. Quidam est effectus , se- cundum quem comparatur crealura ad Deura ul perveniens'' , et hic est effectus unionis, in qua uniuntur in unilate personae creatura et Creator, ut hoino-Deus. Quoniani igitur tres sunt inodi effe- ctuum, secundum quos creatura diversimode com- paratur ad Deum ; ideo tantum tribus raodis dicitur esse in rebus. — Et primus , qui atteuditur quan- tum ad exitum, assimilatiir lineae rectae; secundus, quanlum ad reditum , lineae reflexae; tertius, quan- tura ad perfectionem ° , assimilatur circulo. Et pri- mus quidem modus similis est lineae ; secundus, quia includit primum, similis est superficiei; ter- tius, quia ulrumque, similis est soliditati. El ideo optime dicit Apostolus ad Colossenses secundo ', quod in Christo tota divinitas hahital corporaliter : esl enim perfectissime , quia est ad modum circuli, quae est natura perfecta, et per modum altitudi- nis % quae est quantitas perfecta. Ex his patet suffi- cientia et distinctio, et solutio obiectorum.
Assignatio autein beati Gregorii accipitur quan- • tum ad conditiones modorum essendi. In his enim tribus circumloquitur beatus Gregorius perfectionem modorum existendi Deum in omnibus , in quibus est ■ hoc modo. Aliquid enim est in aliquo secundura ^ pi^aemitialitatis indistantiam , ut contentum in con- tinente. ut aqua in vase; aliquid secundum virlulis influentiam, ut motor in mobili; aliquid secundum intimitatis existentiam, ut illud quod est continens intra, ul anima in corpore '. Et omne quod perfe- cte est in re, necesse est esse quantura ad hanc triplicem conditionem ; et hoc modo est Deus. Et ideo dicilur esse potentialiter , praesentialiter et essentialiter , quia secundum praesentialitatis indi- stantiam, secunduni virtutis influentiam, secundum inlimitatis existentiara.
Et sic patet distinctio , sufpcientia et ordo ; quoniam secundum rationem intelligendi conditiones istae se habent per additionem, et ideo bene ordi- nat beatus Gregorius, primo praesentialiter etc.
Aliqui tamen huiusmodi conditiones volueruntc distinguere penes substantiam, virtutem et opei-a- tionem ^. Sed licet modus existendi essentialiter re- spondeat substantiae, el potentialiter virtuti, tamen praesentialiter non respondet operationi ; iiam prae- sens est aliquis alicui, etiamsi non operetur.
