I, Distinctio 42, A. 1, Q. 3
I, Distinctio 42, A. 1, Q. 3
Utrum Deus possit quaecumque agenti creato impossibilia sunt.
Tertio quaeritur, utrum divina potentia se extendat ad omne illud quod alii agenti est impos- sibile. Et quod sic, videtur.
Dicitur enim ^ aliquid impossibile propter na- turae ordinalioiwm , ut de c;ieco fleri videnlem; aliquid propler praeleritionem , nl te non i'uisse,ex quo fuisti: tertio propter opposilionem , ut idem esse nigrum et album. Priinum est impossibile se- cundum naturam , secundum secundum tempus sive per accidens, lertium potesl dici jmpossibile secundum disciplinam, quia omnis scientia suppo- nit illud principium , quod opposita iion sunt simul vera de eodem ".
^. Ostenditur ergo . quod Deus possit omne tale Deum omne verbiim; sed omnia contingit hoc verbot dicere: ergo nullum tale est impossibile apud Deum.
2. Item, ad Ephesios tertio: "Ei autem, qui potest facere supra. quam possumus inteUigere", ergo potest Deus plura facere, quain possit intelle- ctus noster fingere ; sed potest fingere omne iinpos- sibile, quod potest enuntiare: ergo et Deus potest illud facere.
3. Item, Hilarius ''': "Perfectae potestatis est id naturam posse facientis, quod potest significare sermo dicentis".
4. item, Basilius': Plus potest Deus facere, quam tu potes intelligere. — Ergo per auctoritates Cano- nis et Sanctorum videtur, quod Deus possit omne impossibile.
5. Item, ratione videtur, quia iliud est pp- tentius, cui nihil oninino est iinpossibile, quam ciii aliquid est impossibile; sed Deus esl poten- tissimus in summo: ergo nihil omnino est ei im-
6. Item, si aliquod impossibile non est Deo possibiie, aul hoc est propter privationem , aut propter positionem. Si propter privationem; con- Ira: nulla maior privatio quam omnino non-entis; sed Deus de nihiio facit aliquid ': non ergo propter privationem. Si propler posilionem : ergo videtur , quod aliqnid sit, quod non subiaceat divinae poten- tiae et quod ei non obediat: ergo potentia Dei habet resistens.
7. llem , oslenditm- specialiter , quod possit im- -possibile secundum naturam, ut de trunco facere vitulum ^ Quia plus distat non-ens ab ente, quam unum ens ab alio; sed Deus de non-ente facit ens: ergo de uno ente potest facere aliud.
8. Iteni, quod possit impossibile secundum tem- pus, videlur, quia illud est impossibile per acci- dens et^ quod nuUam ponit resistentiam, quia non est: ergo si Deus potest impossibile per se et quod etiam habet resistentiam , cuni illud sit maius im- possibile: ergo potest impossibile pcr acciden^.
9. Item, quod possit impossibile secundum di- sciplinam , videtur, quia plus distat Creator a crea- tura quam unum ens crealum ab alio; sed Deus potuit facere ,' quod crealura Creatori uniretur in eadem hypostasi simphcissima: ergo multo fortius, quod opposita simul sint in eodera, ut quod aliquid sit simul album et nigrnm. Et hoc videtur faclum esse in Christo, quia unus et idem erat aeternus et temporalis, passibilis et impassibilis, visibilis et in- visibilis, et sic de aliis.
10. Item, Deus fecit virginem parere, quod est impossibile secundum naturam , quia potentia na- turae nullo modo est ad hoc; et est impossibile^ secundum disciplinam , quia simul sunt opposita vera de eodem ; et quod est maius impossibile quam impossibile secundum accidens , scilicet cor- i-uptam integrare ^ive fieri virginem ; magis enim videtur partus incompossibilis virginitati quam coi- tus: ergo etc.
Sed contra: 1. Quod Deus non possit impossi-i bile secundum naturam, videtur Augustinus dicere in libro de Vera Innocentia^: » Deus, inquit, ita est omnipotens, ut nunquam rationis suae instituta evellat». Ergo si abquid est impossibile secundum institutionem naturae, simpliciter est Deo impos- sibile.
2. Item, mftowe videtur, quia Deus non potest facere contra ordinem rationis rectae, utpote men- tiri et consimilia: ergo non potest facere contra inslilutionera naturae ordinatae : ergo non potest impossibile secundum naturam.
3. Ilem, quod non possit impossibile per acci- dens. Hieronymus " : "Cum cetera possit Deus , non potest de corrupta facere virginem" ; sed constat quod hoc non dicitur, quod non possit reparare clau- stra, sed quia eara, quae corrupta est, impossibile esl non fuisse corruptam: ergo etc.
4. Item , Augustinus in vigesimo sexto libro contra Faustum ' : "Hanc sententiam , qua dicimus praeteritum fuisse, Deus falsam facere non potest". Et rationem reddit: "Si enim hoc faceret, hoc esset facere, ut ea quae vera sunt, eo ipso quod vera sunt, essent falsa, et ita esset contrarius veritati".
5. Item, quod non possit impossibile secun- dum disciplvnam, scilicet ut duo opposita sint si- mul in eodem, videtur: quia sicut se habent oppo- sita ad unionem, ita unita ad divisionem; sed Dens non potest facere . quod duo et tria non sinl quin- que, quia dicit Angustinus -'. quod est verum veritate, quae non incipil necdesinit: ergo pari ratione noM potest facere, quod opposita sinl simiil.
6. Item, Deus non potest facere contra verita- tem iustitiae. Seoundae ad Timotheum secundo': Fidelis permaml, negare se ipsum non potest, ergo non potest facere contra ordinem sapientiae: sed con- fiindere opposita est facere contra ordinem sapien- tiae: ergo etc.
CONCLUSIO
Dues potest omne illud, quod creato agenti iudicatur esse impossibile tum propter limitationem naturalis potentiae, tum propter limitationem nostrae intelligentiae; non autem potest, quod est impossibile in se, sive hoc sit secundum accidens, sive secundum disciplinam seu ordinem divinae sapientiae
Respondeo: Ad praedictorum intelligenliam no- -tandum, quod nos iudicamus atiquid impossibile 'quatuor causis".
Uno modo per limitationem naturalis poten- tiae, ut de trunco fieri vilulum, et virginem parere; muiier enim sine semine non potest concipere natu- raliter. Item partus, clausa porta . propter corpu- lenliam non potest exire; similiter natura statim non potest truncum in vilulum convertere. cum ha- beat potentiam limitalam.
Secundo modo dicitm- impossibile non propter limitationem potentiae , sed propter limitationem nostrae intelligentiae , ut duo corpora ,esse in eodem loco, vel idem corpus esse in diversis, vel maius corpus in minori loco, quia nullo niodo possumus capere, cum nostra imaginatio semper dicat opposi- tura. Unde etiara, quando Deus sic facit in Sacra- mento altaris, necesse est, ut ratio contra se eleve- tnr. ut credat.
Tertio modo dicitur impossibile propter priva- » tionem omnis existentiae secundum omnem compa- rationem scilicet principii , medii et ultimi , ut praeterilum non fuisse praeleritum. Omnis enim potentia, qaae intelligitur aliquid facere, respicit ens vel in ratione principii, vel termini, vel ulroque modo '. Unde de ente potest facere non-ens, et e converso, et de nno aliud ; sed de non-ente facere non-ens , hoc nullius omnino potentiae est. Unde quamvis Deus de omni ente creato possit facere . quod non sit , sive de oratione sive de re ; tamen de eo quod fuit et non est, facere, quod non fue- rit, hoc omnino Deo est impossibile, quia hoc fa- cere est nihil fticere , sicut iam melius patebit.
Quarto modo dicitur impossibile, secundum il-^ lustrationem veritatis aeternae et ordinem divinae sapientiae, ut verbi gratia, quod duo opposita insint eidem et secundum idem, hoc ipsa veritas aeterna, eo ipso quod veritas est, indicat et illustrat, ut iu- dicet impossibile '-, sicut et hoc : duo et tria non esse quinque.
Quando ergo argumentatur , utrum Deo sit pos- sibile omne impossibile; dicendum de impossibili . quod est impossibile propter limitationeni polentiae, vel° propter limilalionem intelligentiae , quod DeocoDcinsi. est possibile, propter hoc quod eius potentia non est limitata, sed infinita; et ideo snpra naturam et intelligentiara potest, qnarum utraque est arctata. — Illud autem impossibile, quod est impossibile pro- pter privationem onmis existentiae , et quod' pro- pter illustrationem veritatis aeternae, non potesti omnino. Primum quidem non potest, quia illud posse est nihil posse. Secundnm non potest, quia illud est posse inordinate et contra ordinem sapien- tiae posse. Et quoniam Deus sic est omnipotens , ut nihil possit, nisi quod decet suam potentiam et non deordinat sapientiam: ideo haec impossibilia non potest.
Sed obiieiet aliquis, quod illud est falsuni, sci- Biantiae licet quod impossibile pe?- accidens sit impossibile projjter privationem omnis existentiae. Nara propo- sitio de praeterito est vera , et- veritas illa non fun- datur super nihil nec super ens increatuin , cum incipiat esse vera, ergo super ens creatum; et illud est praeteritum: ergo praeteritum dicit aliquo modo ens; sed omne creatum, quantumcumque habeat pa- rum de ente , potest illud amittere , si Deus velit : ergo Deus potest facere, quod iilud quod fuit, non fuerit. — Et iterum, cum dico, hoc esse prae- teritum, aut dico aiiquid, aut nihil. Si aliquid: ergo responsio nulla; si autem nihil dico: ergo po- test dici^, quod chimaera sit praeterita, et quod iion praeteritum, quod nihil est, sit praeteritum, quod manifeste falsum est: non igitur dicit privatio- iiem omnis existentiae. — Praeterea, illud ' non vide- tur subtrahere , quin subiaceat - potentiae divinae. Nam futurum non dicit ens, et tamen Deus potest facere, quod futurum secundum veritateui nunquam sit futurum. — Similiter , non praesens nihil dicit entitatis; et Deus potest facere, quod illud quod nunquam est praesens, unquam ' sit praesens. — Nec adhuc videtur posse evadi : quaeri enim potest , utrum Deus possit facere de praeterito praesens ; et constat, quod in altero extremo ponitur ens: si ergo potest facere, quod praeteritum sit praesens — et quod est praesens non est praeteritum — po- test facere de praeterito , quod non sit praeterituni. Propter haec et his similia fuit opinio Gill)erti iberius Porretani*, quod Deus potest siiper impossibile per ' accidens; potest enim facere, quod praeteritum nun- quam fuerit. Et illud beati Hieronymi exponunt qui sequuntur eum , quod non potest facere de corrupta virginem, id est, non ostendit se posse, cum nun- quam fecerit. Et similiter illud de Auguslino, quod Deus sententiam de praeterito non potest facere fal- sam , hoc intelligitur, salva re '.
Sed certe huiusmodi expositiones valde suut improbatio extraneae. Si enim Hieronymus dicit, quod non po- test de corrupta facere virginem , id est non osten- dit, similiter non potest de trunco vitulum facere, cum non ostendat; non recte igitur dicit*: "cum cetera possit Deus" etc. — Et iterura, si sermo Au- gustini intelligitur, quod iion potest facere Deus illara sententiam falsam , supposito praeterito, simi- hter nec sententiam de futuro, salva fiUuritione. — Et propter hoc, cum anctnritates hoc dicant magno- senteutii rum doctorum, quod Deus de eo quod fuit, noufelSr/" potest facere, quod non fuerit; et intellectus in nullo dicat contrarium; nec fides ad hoc nos moveat vel compellat: tanquara rationabilius et securius dicen- dum est cum Sanctis, quod Deus de eo quod fuit, non potest facere, quod non fuerit. — Et huius ratio- nera ad praesens aliam nescio, nisi quae praedi- cta est'; nisi forte dicatur, hoc esse propter orani- Aiia ratio. modam indivisionem % ut, sicut opposita, manentia opposita, non potest unire, sic nec idem a se divi- dere; et ideo quod fuit pro tempore, quo fuit, oranimode est unitura , et sirailiter praesens in tempore, in quo est, sive in instanti. Unde hoc esset idera a se dividere, facere scilicet, quod prae- teritura non fuerit praeteritum: et hoc repugnat ordini divinae sapientiae, sicut facere, quod sit triangulus et non sit figura; et hoc elaudit in se duo contradictorie opposita.
Ratio tanien praedicta salis est conveniens , si quis recte intelligat. Cum enini dicitur, praeteritum '""""""^ carere existentia, non dico propter hoc, quod cum dicitur aliquid fuisse, dicatur oranino nihil, sed propter hoc, quod aliquid est verum f^t.isse, quod habuit aliquando esse, etiam si de eius esse nihil omnino remanserit. Cnde si totus Caesar cesserit in nihil, verum est, Caesarem fuisse. Et hoc dicit An- selmus', quod si omnia creala oninino cedant in nihil, verum est, mnndum fuisse.
Ob iiliaiu eliaiii rationem dicilur caiere uxisten- )ii- tia , quia nec est ' nec est ordinatuni ad iiraesens. ' Unde veiitas propositionis de praelerilo non dicit a parle rei iiiliii onininii iiec vere ens iii actu , sed illud ijuod luit et iion esl ; ot iioc iiuidein non dicit quid iieatiiiii. i]uoil .y/r, sed quod fuU. S\ ergo Deus dicatur pussc ;ili(|uiil siiper hoc, quod non fnerit ; aut (jnicicriiijii' sive iiiliil operando. aiit faciendo aliijnid , aiil ilc.flninnlo. Si (luiescit el niliil facit, propter lioc niliilominus hoc praeteriit nec fuisse de- sinil: qiiia. cuiii noii sit iiec actu nec potentia, nec in- diget conservanle iiec iiuligct pruduceiite. Non sic est de futuru, qida rutnnmi i'sl oiiliiKiUim ad esse , ideo iiidiget produceiile : ci idcu. si Deus non velit facere fulurum. non fit, et iUi noii erit futurutnl — Si ergo potest aliqnid. ut faciat. hoc quod fuit non fuisse; aut hoc erit faciendo , aut deslruendo. Sed facere, quod ^ non fuisset. esl nihil lacero. cum non ftmse non dicat eiis: ergo Doiis nicioiido nihil facil . quod ost imperfectio et conlradictionis impli- caliu. — .Simililec non est ahquid destruere , cum /)//s-.v,' nuii liicat aliquid csse: ergo si destruendo hoc lacil \ destriiondo niliil dostrueret, quod est similo iiiconveniens. Non orgo potesl nihil agendo , nec facieiido, wc de.iirmnulo: orgu i\i' |iriioiorito . quod non riioril iir.iolonlimi. iiun pulosl firiTo".
mslaiiliar. Naiii vi'ril;is |iru|i()silio- luii iircossai'iu limihiliii- siipra ali- qniil (■roalMiii. (]iiuil sit . sod i|iiuil fuent ; ol ideo maiiol. iiinm cioiilu iiiloroinplu. — l';ilol oImiiii. ([uod praeleritio iion dicil omnino r.iliil. sed dicil aliquid quod fuerit et noii est. nisi forte praeloritiim ilicat successionem temporalein. qiiam utiquo [jotcst Deus iit obieclum effectum , et sapientia respicit ordi- natum.
7. Ad illud quod obiicitur. quod possit impossi- bile secunduiii naturam ; dicendum , quod illud ve- rum est.
8. Ad illud quod obiicitur, quod possit impos- sibile pe)' accidem, quia nullam dicil resistentiam ; dicendura , quod hoc non est propter resistentiam , sed propter omnirnodam nou-existentiam, ob quain posse illud est niliil posse.
9. Ad ' illud quod obiicitur de Creatore et crealura, dicendum, quod omnis creatura est mate- rialis et possibilis respectu Dei, et Deus est in omni creatura per intimitatem substantiae; non sic oppo- situm respectu oppositi. — Quod ergo obiicitur, quod raagis distant; verum est quantura ad naturarum differentiam, quia in nullo coiiuuunicant, sed non est verum quantum ad simultalis existentiam.
10. Ad illud quod obiicitur de hoc, quod est virginem parere; dicendum, quod est impossibile secnndnm nalnram , sed non impossibile secundum oppositionem , quia esse uirginem et parere non sunt opposita', similiter nec esse virginem et con- cipere; sed iudicantur opposita propter naturae im- potentiam. Sed ista sunt oppnsita coiisse et esse vir- ginem; et ideo patet illud.
1. Ad illud quod obiicitur, quod non potest im- '^i sreg- pro possibile secundum naturam propter oidmem; dicen- liva. dum, quod est ordo naturae specialis etgeneralis.
Ordo naturae specialis transnuitari potest et destrui, quia potest in alteram differentiam res relahi, sed generalis non. Sic dicendum, quod specialis ordo attenditur secundum potentiam naturae specialis, generalis ordo secundum potentiam ohed.ientiae , Poieiuia quae est generalis^: contra hunc ordinein non facit, li». sed conlra alium.
