I, Distinctio 42, A. 1, Q. 4
I, Distinctio 42, A. 1, Q. 4
Utrum possibile simpliciter dicatur secundum causas superiores, an inferiores.
Quarto et ultimo quaerilur, utrum possibile simpticiter dicatur aliquid secundum causas superio- res, vel secundura causas inferiores, lioc est se- cundura potentiam divinara, an secundum potentiam ereatam. Et quod secundum potentiam creata.m sive secundum causas inferiores, videtur.
1. Ab eodem enim est in rebus polestas ' , a quo est nccessitas et conlingentia simpliciter; sed necessitas et contingentia attenditur in rebus non tantuni secundum causas superiores, iramo secun- dum inferiores causas proximas et particulares: ergo et potestas.
2. Item, sicut aliquis dicitur potens a potestate activa. ita dicitur' possibile a potestate passiva: sed polestas passiva pi'iuio esl in eo, in quo primo est potentiu ad fieri , et per illnd iii aliis: ergo cum hoc sit principium materiale et causa creata, possi- bile simpliciter dicitur secundum causas inferiores.
3. Item, si possibile simpliciter, diceretur secun- duin causiis siiperiores tantum, tunc, cum apud Dciiiii iiiiii s// impossibilc omne verbum^ , nihil iuilic:iiiihiin fsset impossibile.
4. Item. si secundum causas superiores, tunc cum Deus possit facere, quoil caecus recipiat vi- sum, possibile est caecura videre; sed si possibile esset videre, poss:et videre, et si possel, haijeret potentiam visivam: sed hoc falsum: ergo etc.
Contra: 1. Possibile dicitur denominative a i-potentia; ergo possibile simpliciter a potentia sini- pliciter ' ; sed potentia , quae summe et siraphciter est potentia, est potentia divina, quae dicitur secun- dum causas superiores: ergo possibile simpliciter dicitur secundum causas superiores.
2. Item, raundum creari et animam antichristi creari vel esse, el consimilia, simpliciler dicuntur possibilia; et sunt possibilia solum secundum cau- sas superiores: ergo etc.
3. Item, hoc ostenditur, quia si ahquid sequitur ad aliquid, si antecedens est possibile, et conse- quens; sed deraonstrato aliquo impossibili, ut trun- cuni fieri exvitulo, sequitur: Deum facere hoc, est possibile": ergo hoc, sciiicet truncum fieri ex vitulo. est possibile simpliciter.
k. Ilera, orane veruni est possibile, et omne quod erat verum, potest esse verura% et orane quod potest esse verura, est simpliciter possibile; et est possibile solum secundura causas superiores: ergo etc.
CONCLUSIO.
Simpliciter possibile aliquando dicitur praescindendo a suis causis , aliquando dicitur secundum causas et inferiores et superiores in comparatione ad potentiam activam, ad quam refertur, aliquando etiam ad passivam, dummodo non sit potentia obedientialis.
Quidam enim dixerunt , quod secundum utras- 1 que causas accipitur possibile simpliciter; et fun- dant se super iUud primae ad Corinthios primo': Stultam Deus feeit sapientiam etc, Glossa : "Stul- tam fecit . possibile declarando quod ipsa impossibile iudicat", quia possibile dicit commune ad utram- :. que. — Tamen illud non videtur convenienler posse stare, quia' non admittitur, quod possibile sit sim- pliciter de caeco fieri videntem, imrao dicitur im- possibile: ergo simul esset possibile et impossibile, quod est inconveniens. Tamen illud est possibile se- cunduin causas superiores. Et fundamentum positio- nis eoruin non est conveniens, quia Glossa non di- cit tantum declarando, sed etiam dicit faciendo possibile: ergo prius non ernt possibile. Et iterum dicit: stulla faeta est, quia sapientia raundana iu- dicabat ita imposssibile, quod nulli esset possibile, et Deus declaravit sibi possibile esse.
Et ideo est alia positio, quod secnndum quod descendunt scientiae, ita et nomina scientiarum : et ita in naturali philosophia iudicandum est possi- hile simpliciter secundum causas inferiores , sed in theologia secundum causas superiores. — Tamen ad- huc non videtnr conveniens esse positio, quia ipse \nselmus% et theologus, dicit, quod impossibileest, de trunco fieri vitulum, et quod impossibiha sim- pliciler Deo sunt possibilia.
Propter hoc aliler diceudum, t[uod possilnle '■simpliciter potest dicere ordinem substantiae ■' ad illud respectu cuius est, ordinem, inquam, qni est, ■ vel qui futurus est, sive polentiam praesentem, vel futuram. Si dicat futuram, tunc est sensus: pos- sibile est honiinem currere, hoc esl habere potentiam ad cuirendum. Si dicat potentiam praesentem, tunc est sensus: possibile est hominem cnrrere, id est, homo habet potentiam ad currendum; et iste du- plex modus dicendi accipitur a Philosopho ' , qui istam exponil dnpliciter : "Omne B contingit esse A, id est omne quod est 13, vel omne quod potest es.se B, contingit esse A".
Prout autem dicii potentiam de futuro, sic . potest accipi possibile secundum quascumque cau- sas, sivc su[ieriores sive inferiores. Et hoc patet, quia nihil aliud dicitur tunc, nisi quod habebit po- tenliam ad hoc: et a, qnocnmque habeat, sive a Deo sive ab Angelo sive a se, verum est, quod po- tentiam habebit. Et sic dicendum, quod possibile est istum videre, demonstrato caeco illurainando, el virginem parere, et cetera talia. quia talibus dari potest potentia.
Alio autem modo hoc quod est possibile dicit actucUiter potentiam in re , quae significatur ad al- terum ordinari : et sic generalis est regula, quod si conciusio a. in re, cui attribuitur possibile sinipliciter ', est po- gene7l»s^ tenlia, simpliciter, tunc dicitur possihile simpliciter ; si aulem potentia secundum quid , tunc dicitur pos- sibile secundum quid. Cum enim possibile dicat ordinem potentiae ad actum sive alicuius ad aliquid mediante potentia; ideo ratio dicendi iri ipso possi- bili sumitur a potentia.
Nomen autem potentiae dicitur dupliciter, sci-iHsiinciios. licet de potentia activa, quae est principium trans- mutandi ahnd, et de potentia passiva, quae est principium transmulandi ab alio ". Et potentia activa reperitur et in Deo et in creatura, et utraque est potentia simpliciter completa respectu sui actus. Nam potentia activa, eo ipso quod activa, dicit ordina- tionem completam ad actum, quantum est de se. Potentia vero passiva reperitur solum in creatura. Et haec quidem potentia potest esse actui propin- subdisii..- qua, et ab actu rcmota ; ideo potentia passiva di- citur simpliciter, et secundum quid. Quaedam enim potentia est nata reduci ad actum a potentia infe- riori cooperantc superio)'i, ut quando est cum dispositione propinqua , ut potentia, quae est in ligno ad ignitionem". Quaedam est nata reduci a potentia superiori aliquo modo consonante inferiori, ut potentia impii ad iustificationem , et utraque di- citur propinqua. Quaedam ita distat ab aclu , quod si reducatur, non potest nisi a potentia superiori reduci, et hoc quidem omnino deficienle vel nullo modo consonante potentia activa inferiori, ut piita quod ex mortuo possit fieri vivus, et ex trunco fleri vitulus . et haec est potentia secundum quid.
IVitest etiam lertio hoc ipiod est possihile di- ccrc ordinem vel coinp^iraliiiiuMu riili.f ad esse , ut iinn dicitiir: hoc potest cssc ipioi^niuipie deinoii- strato ; et sic nec poteiitiain aclivaiii iicc poteiitiain passivam dicit deteriniiiale . uec secunduni causas conoi superiores nec scciiniluiii causas inferiores, nnde siiiiplicitrr dicitur. ipiociimqne ' horniii modorum sit possibile.
Soluiii crtro in 11110 casn possibile secundum ei"Io' quid dicitnr secundnm causas superiores, videlicet cnm dicit potenliaiii pissiv;iin secundnm modum et rem , iit cnm dicitiir: c\ caeco potest fieri vi- dens, et ex trunco [inlcsl licri vitulus. et cx asino possibilc est fieri houiincin.
I^x liis p:ilcnt oinui;i oliicchi :id ulraiiii|ue 13ar--|^;|'jj lcin: n:iin (iliicct:i :id nriiiKiin n;ii'lciii proceduiit de possibili, secundum quod dicit potentiam passivum
1. Ad ilhld ijiKid iihiicilur :id oiipo,^ po.ssihilc dicitur dciioiniii;il.ivc ;i poiciili i : iliccndiiin, quod |)ossibile potcsl dici deiioiiiinativc ;i poteuii;i activa vei passiva; et quia in Deo proprie est po- tenlia activa , ideo dicitur ' possibile simpliciter, secundum quod ab illa denominatur, non secundum quod a passiva.
"2. Ad illud quod obiicitur de hoc, quod est mnndum creari; dicendum, quod quamvis dicat poientiam per modum passionis, tamen secundum rem non dicit nisi potentiam activam, quia ante mundi creationem nihil est nisi potentia activa; et ideo dicitur simpliciter secundum causas superiores.
3. .Ad illud qnod nbiicitur, quod sequitur: si Deus potest facere, quod res potest fieri ; dicendum, quod verum est, secundum quod potest dicit eandem potentiam per modum passionis, et hnc dicit ", cum simpliciter dicitur. Si autem vere dicat potentiam passivam , non sequitur, quia variatur hoc quod est possibile, ut patet , si dicatur : Deus pnlest fa- cere de caeco videntein : ergo caecus potest esse vi- dens, vel ex caeco potest fieri videns. Priiis enim dicebat potenliam activam simpliciter et postmodnm passivam; et ideo non sequitur. JM-go quando di- citur: si antecedens est possibile, et consequens , intelligendum est eadem possibilitate.
4. .\d illud ergo quod ultimo obiicitur, quod omne verum potest esse verum, antequam sit: di- cenclum , qiiod verum est , et cieinonstrato caeco , hoc tlictum' esse veruni , est possibile, quia possi- bile accipitur ibi respectu veri; et dictum esse possibile, quando dicil ordinem ad esse vel ad essc verum , dicit potentiara communiter ad acti- vam et passivam , superiorem et inferiorem. Sed tunc non sequitur de re : ergo iste polest videre ; quia ^ dicit potentiam activam creatam , scilicet po- tentiam visivam. Nec sequitur: ergo de caeco poterit fieri videns , secundum quod potesl ponit potentiain actu in isto ; quia dicit polentiam passivam dispo- sitam , immo est ibi fallacia consequentis ; qnia , cum possibile accipiatnr in sua generalitate , habet tres causas veritatis : aut quia in caeco est pntestas ad videmlum , aut poteslas ad recipiendum , aut quia in alio est potestas ad dandum ; ratione hiiius ' dictum est possibile, et (iet aiiquando veruin. sicut patet; et ita patent celera obiecta.
