I, Distinctio 44, Dubia

In parte ista sunt dubitationes circa litteram et primo de ista solutione Magistri, qua dicit, quod non valet huius simililudinis inductio, quia Filiiim genuit de sua substanlia. Videtur enim responsio ista non esse sufTiciens. Nam invidia potest ' attendi respectu diversi in substantia et natura, sicut .\n- gelus invidit horaini: ergo propter lioc non exclu- ditur invidia a Deo respectu creaturae.

Respondeo: Dicendum, quod ad invidiam ista -duo concurrunt, scilicet potestas^ ad aequalitatem 'et exigentia rei factae. Non enim invidet aliquis ali- cui , nisi quia parificatur ei aliquis vel excedit, vel quia timet, ne pariflcetur. Item, artifex non dicitur invidus, nisi quando non facit rem, secundum quod exigit, et ipse potest. Et propter lioc, quia ex parte rerum non erat exigentia, et iterum \ in nullo po- terant parificari; ideo qualescumque faceret, non convincitur in Deo esse invidia, etiam si nullas res faceret. Sed in Filio Dei erat potentia ad aequali- tatem et ulterius exigentia propter hoc, quod erat de substantia Patris. Hinc est , quod non est simile , ut dicit Magister; et est responsio eius bona. Ponit enim antecedens pro consequente, non quia velit dicere, quod invidia sit solum vel possit esse re- spectu similis in natura; sed propter rationem prae- dictam exigentiae scilicet et aequaiitatis , quae erant in generatione Filii, quia erat de substantia Patris.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod potuil Deus hominem talem fecisse, quinec peccarepos- set nec vellet; et si talem fecisset, quis dubitat, eum meliorem fimse? Videtur enim dici contrarium in Ecclesiastici trigesimo primo " : Potuit transgredi et non est transgressus ; hoc dicitur in laudem sancti viri. Et Augustinus ipse dicit super Genesim ad litteram', quod "meliores iudicavit Deus ho- mines, si ei liberaliter deservirent". Et iterum,\n libro de Civitate Dei dicit, quod "melior est sub- stantia, quae peccare potest, quam quae non po- test".

Respondeo : Dicendum , quod melius dicitur Disu dupliciter: aut simpliciter, aut in ordine ad fitiem. Si simpliciter loquamur , melior est horao conflrma- tus in gratia, quani potens labi ; si in ordinatione adftnem, quae quidera consistit in peiveniendo; sic meiius fuit facere hominem in libertate peccandi ; sed tamen primum melius est simpliciter , lioc au- tem est melius secunclmn quid. Et ideo verbum Augustini, simpliciter loqueudo, habet veritatem.

Quod autem dicitur de viro iusto, laus acci- dentalis est sive quantum ad 'gloriam accidentalem. Constat enim, Christum non potuisse peccare, et ta- men eral gioriosissimus. Simiiiter intelligendum est verbum illud Augustini su)ier Genesim. Sed quod dicitur, quod melior est natura, quae potest pec- care, quam quae uon potest; dicendum, quod non posse peccare est duplici de causa, aut quia caret voluntate, aut vertibilitate voluntatis; el prinio modo intelligit Augustinus. non secundo '.

Item quaeritur de hoc quod dicit Magister, qiiod potuitDeus meliora ['acere, quamfecit. Videtur- enira istud non habere veritatem in omnibus, et speciali- ter in Christo, quem videtur nullo modo posse Ca- cere meliorem, per illud quod dicitur ad Philippen- ses secundo -: Dedit illi nomen, quod est super omne nomen. Item, loannis tertio '': Z)aftM est ei spiritus non ad mensuram; ergo nuUo modo potuit Deus dare Christo plus de spiritu: ergo non potuit eum facere meliorem.

Respondeo: Dicendum, quod Magister loquitur de universo et eius partibus ; et quoniam Christus nec est de universo nec eius pars, ideo non habet locum in ipso verbum ^ Tamen adhuc in Christo habet dubitationem. Si enim quidquid habet huma- nitas Christi, flnitum est, ergo cura Deus possit supra omne finitum , potuit maius. Et iterum, Chri- stus factus fuit passibilis et mortalis, et potuit fieri immortalis.

Et propter hoc dicendum, quod tripliciter est lipje^^o ioqui de Christo, aut guantum ad unionem, aut quantum ad gratiam singularis personae, aut quan- tum ad praprietates naturae. Si quantum ad ivnio- nem., nec Deus potest plus dare, nec creatura^re- cipere, quia unionis gratia ex parte alterius extremi est dignitatis infinitae , scilicet quod homo sit Deus, quamvis ex parte humanitatis quidqnid est ibi sit finitum : et ita non ponitur limitatio ex parte Dei, nec ex parte creaturae capacitas inftnita nisi per unionem, videficet quia iraitur homo bono infraito, ita quod homo est Deus, qui est bonitatis infinitae. — Si autem loquamur quantum ad gratiam singula- ris personae, sic concedo, quod Deus potuit plus dare, sed rationalis natura non potuit araplius reci- pere; non quia capacitas aniraae ad gratiam [ler collationera gratiae minuatur, quia nec minuitur nec augetur, sed consuramatur et completur; et idea iioii est possibilis ad amplius °. Si autem lo- quamur'quaiitum u\ proprietates imturae, sic Deus et plus potuit de bonitate dare, et rationalis crea- tura recipere, quantum ad ea, scilicet, quae sunt corporis — quia nunc plura habet, quam quando fa- ctus est — sed non potuerunt ft.ni ei saluti nostrae" efQci congruentiores. Nunquara enim saius nostra potuisset per substantiam incorruptibilera et iramor- talem ita reparari, sicut per mortem et passionera eius reparata est. Patet ergo, quomodo raelior po- tuit esse Christus, et quoniodo non '.

Item, obiicitur de beata Virgine. Videtur enim, quod non potuerit fieri melior, quia Anselmus de Conceptu virginah" dicit: "Decebat, quod illius Hominis conceptio fieret de Matre purissima, qua purilate maior nequit sub Deo intelligi": ergo vi- detur, quod non potuit fieri raelior, et tamen ipsa fuit pars universi. Itein, super onraes choros An- gelorura exaltata est in gloria: ergo facta est in summa gratia.

RESf ONDEO : Dicendum , quod est loqui de beata ,pe i Virgine quantum ad tres conditiones, scilicet quan- "°'" tum ad gratiam conceptionis, quantura ad gratiam iustificationis , quantum ad naturam '°. Si quantura ad conceptionem prolis, sic quia fuit Mater Dei, quo nihil nobilius cogitari potest, et Mater nobilis- simi Filii, sic tantam habuit bonitatis dignitatem, qiiod tiuUa luulier amplius capere potuit. Si enini sfoijmium omnes creaturne , quanturucuuique ascenderenl in gradibus uobilitatis. essent praesentes, omnes de- berent revereutiaui Matri Dei. — Si aulem loqua- luur (|uantuiu ad graliain iustificalionis , tantam iiabuit, quautam pura creatura huraana sive ratio- iialis, quae lacta esl sic', recipere potuit. — Si quantura ad naturalid, oplima habuil, secundum quod liiii i-ompetens fuil: simpliciter tamen meliora potuit recipere, et Deus dare. — Et ita patet, quod E^iioBo» in nuUo creato habet instantiam lioc verbuni Ma- gistri: qnod Deus ea quae fecit, potuit facere me- liora. Patet etiam, quod in aliquibus capacitatem gratiae complevil et implevit; sed in Christo per omnem modum, in Matre eins^ secundum quod capit pura creatura ralionalis iii sexu femineo , quantum ad ea quae spectant ad corpiis, et in anima kumana, quanlum ad ea quae sunl gratiae.