I, Distinctio 47, A. 1, Q. 4
I, Distinctio 47, A. 1, Q. 4
Utrum Deus possit mala praecipere.
1. Quia praecepit Oseae primo, ut "duceret uxorem fornicariam", et Bernardus exponit ad litteram. Quod si dicas, ad litteram non esse intelligendum; obiicitur tunc : quia praecepit non tantum ducere uxorem, sed etiam facere filios fornicationis; quodsi esset uxor legitima, non essent filii fornicationis.
2. Itera , Exodi duodecirao ^ praecepit facere fur- tum flliis Israel; sed furtum est malum et contra legem naturae : ergo etc. Si dicas, quod non est malum secundum se, et ideo potest fieri bene; obii- citur: quia praecepit Abrahae occidere fllium inno- centem et quem sciebat innocenlera, Genesis vige- sirao secundo-'; et hoc est malum secundura se: ergo videtur, quod Deus possit praecipere raalum.
3. Item, ratione videtur: cjuia Deus est super oranem legem: ergo in orani mandato potest dispen- sare: ergo potest omnium praeceptorum et prohibi- tionum contraria praecipere.
4. Item, plus distat non-ens ab ente quam malum a bono; sed Deus solo iraperio volunlatis ex non-ente facit ens: ergo solo imperio voluntatis ex malo facit bonum : ergo potest praecipere mala, ut videtur.
CoNTfiA: I. Praeceptum est signum divinae,Fimdaraenu.- voluntatis: ergo aut est falsum signum, cum signi- flcet, Deura velle quod praecipit ", aut Deus vult il- lud. Sed si Deus vult malum, est malus; si non vult, et praecipit, est falsus; et utruraque est im- possibile apud Deum: ergo etc.
2. Ilem, nullus obediens divino praecepto debet puniri: ergo si Deus potest malum praecipere , po- test malum impune fieri. Sed malura remanere im- punitum est coiitra diviuam iustitiam: ergo Deus potest facere contra se , ergo sibi adversari. Sed hoc esl impossibile: ergo etc.
3. Uem, Deus praecipit mala non fieri: si ergo praecipit fieri, praecipit diio upposita'; sed duo op- posita fieri est impossibile: ergo Deus praecipit im- possibiie. Sed ad nuUum tale praeceptuin obligamur: ergo Deo possiimus non obedire; ([uod absurduin est. Et iterum, omnis praecipiens impossibile est stultus , vel impius : ergo Deus esset stultus , vel impius, quorum utrumque est impossibile. Et ideo dicit Hieronymus^: Qui dicit Deum praecepisse im- possibile, anathema sit.
CONCLUSION
Deus nullatenus potest praecipere malum, quod remanet sub ratione mali, et ideo nunquam id quodest malum secundum se; tamen id quod est malum in se, potest praecipere et praecipiendo facere bonum.
RESPONDEO: Dicendum, quod cum quaeritur, utrum Deus possit praecipere malum, hoc potest DisiinLiio. dupliciter iutelligi : aut malum manens malum, aut ita, quod praecipiendo faciat bonum. Primum sim- . pliciter est impossibile ; secundum vero aliquo modo est possibile, licet non omnino.
Est enim aliquid malum in se , aliquid nialum uupiex secundim se. Malum in se potest lieri bene ' ; ma- lum secundum se nullo modo potest fieri bene , immo hoc intelligere quod fiat bene, est intelUgere , quod idem sit malum et bonum. Potest ergo dici, quod .Deus potest praecipere malum in se, et non malum secundum se; quia nihil potest praecipere, quin bonum sit, postquam praeceptum est; et illud est malum in se, non autem5eamrfMTO.se; ideo potest illud praecipere et non aliud.
Et hinc habet ortum , quod dicit Bernardus in libro de Dispensatione et praecepto', quod Deus coroiiariuni. potest dispeusare in praeceplis secundae tabulae et non primae. Et ratio huius est, quia in prae- ceptis secundae tabulae, quantum est de ratione praecepti, tangitur sive praecipitur ordinatio ad proximum, et prohibetur deordinatio ad eundeni. Deordinatio autem respectu proximi , nisi sit deor- dinatio respectu Dei , malum est in se; si autem respectu Dei , malum est secundum se : sicut co- gnoscere non suani malum est in se, sed cognoscere alienam ex libidine sive non suam malum esl se- eundum se. Sed Deus iri praeceptis secundae tabu- lae dispensat et dispensare potest, et contra illaconciusios. potest praecipere, i'atione praedicta. Nec ex hoc se- quitur, quod praecipiat contraria, quia mandatum speciale absolvit a communi, sicut privilegium spe- ciale.
In praeceptis autera jorMae tabulae non potestcunL-iusio), Deus dispensare, quia eorum opposita sunt mala secundum se ; ipsa enim praecepta dicunt ordina- tionem ad Deum sive in fmem de sua ratione , et eorum opposita deordinationem. Et ideo, si contra- rium praeciperet , praeciperet contra se ; contra se autem non potesl facere. Et si illa praeciperet — cum illa sint mala secundum se, ita quod nuUo modo possunt bene fieri — aut Deus vellet malum, quod est inconveniens ; aut impune fieret malum , aut idem esset bonum et maluni , quorum utrum- que est inconveniens simpliciter.
Et ideo concedendae sunt rationes probantes, Epiiogns. quod Deus non potest omne " malura praecipere, ut puta malum manens malum , et hoc est malum se- cundum se. — Tamen ultima ratio de hoc , quod praecipit' malum , non valet, et iam soluta est.
1. Ad illud ergo quod obiicitur de Osea, di- ■ cendum , quod illud fuit raalura in se, scilicet co- ' gnoscere non suara, et divino praecepto factum est ei bonum. Sed secundum quod fornicatio dicit actum libidinosum et cognoscere ahquara ex libidine, boc Dorainus nunquam praecepit.
2. Ad illud quod obiicitur de auctoritate Exodi, quod praecepit filiis Israel furtum ; dicendum, quod . oe f illud similiter praecepit , in quantura fnit raalum '°™"" in se, scilicet accipere rera alienam; et hoc potuit facere, quia, cum sit Dominus oraniura , dominium potuil Iransferre. Sed nunquam praecepit, quod ex libidine hoc facerent; illud enim est malum sectm- dum se.
Ad illud quod obiicitur de eo i|uod praecepit Abrahae de Isaac ; dicendum , quod illud non erat P» " nialum secundum se, quia fsaac, quamvis non esset i"»»- reus mortis sibi infligendae ab homine , tamen ra- tione peccati originalis reus erat raortis temporalis sibi infligendae a Deo, ad quara habebat necessita- tem; et ideo Deus habebat auctoritatem , et ita de iure potuit illam Abrahae ex causa coramittere. — Tamen aliqui volunt dicere , quod non praecepit ■^"•■' occidere, sed offerre. Sed contra hoc est Glossa, et textus ', quia dicitur, quod portavit ignem et gladiim.
3. Ad iiiud quod obiicitur, quod polest super omnem legem datam; dicendum, quod verum est, quod potesl, quia potest imponere, sed non potest destruere iam positam. Quoniam enim ordinationem ad ipsum dicunt aliqua mandata, sicut non potest contra suam iustitiam facere, sic nec contra illa praecipere.
4. Ad illud quod oljiicitur, quod de non-ente potest facere ens; dicendum, quod verum est, quod potest facere, sed hoc non potest facere, quod ali- quid sit simul ^ ens et non-ens; et quia non-ens non habet necessitatem ad hoc, quod sit non-ens, ideo potest fieri ens. Sed aJiqua sunt mala, quae si sunt, de necessitate sunt mala, sicut mentiri et odire Deum. Et ideo non est simile, quia si faceret ista esse bona, faceret, quod idem simul esset bonum et malum.
