I, Distinctio 48, A. 2, Q. 2
I, Distinctio 48, A. 2, Q. 2
Utrum tenemur voluntatem nostram voluntati divinae conformare in volito.
Secundo quaeritur, ulruni teneamur conformare voluntatem nostram voluntati divinae in volito. Et quod sic, videtur.
1. Matthaei duodecimo:' Qui non est mecum , Argg. pro contra me est : ergo si non consonat Deo in volito , parte aiBi- . ^ t^ . . ^, mativa. 681 contra Deum : ergo si tenemur Deo non esse contrarii, tenemur velle quod Deus vult.
; 2. Item , super illud Psalmi - : Non adhaesit mihi cor pravum, Glossa: "Pravum cor atque dis- tortum habet qui non vult hoc quod Deus vult" ; sed tenemur vitare cordis pravitatem: ergo tenemur velle quod Deus vult.
3. Item, TuIIius' deflniens amicitiam dicit, quod araicitia est idem velle et idem nolle in rebus honeslis; sed teneraur Deo servare amicitiam: ergo et idem velie in honestis. Sed Deus non vull nisi iustum et honestum: ergo debemus nostram volun- tatem suae conformare in omnibus.
4. Item , omnis inlellectus , qui discordat a prima veritate sive cognitione ', est falsus: ergo omnis affectxis est iniquus, qui non concordat cum divina voluntate in voiito: ergo etc.
5. Item, tenemur velle quod Deus praecipit, aut ergo quia praecipit, aut quia vult. Non quia praecipit, quia illi qui fuerunt raundati, quibus datum est praeceptum a Domino de tacendo", non peccaverunt in revelando, quia divina inspiratione cognoverunt, Deum non velle illud quod praecipie- bat: ergo tenemur ad praeceptum, quia tenemur ad voluntatem : ergo tenemur velle quod Deus vult.
6. Item, tenemur credere non tantum quod praecipit Deus credere, sed etiam omne quod dicit esse verum: ergo a simili tenemur velle non tan- tum quod praecipit Deus velle , sed ° omne quod Deus indical se velle tanquam bonum : ergo tenemur velle omne quod scimus Deum velle.
Contra: 1. Augustinus in Enchiridio': Aliquan- Pro parte do homo bona voluntate vult quod non vult Deus. "''°'''""''
"2. Item , viri sancti frequenler volunt opposita, sicut Apostolus volebat alligari in lerusalem , et di- scipuli nolebant, Actuum vigesimo primo^; sed con- stat, quod Deus aliquid illorum volebat: ergo licet contrarium divinae voluntati velle meritorie : ergo etc.
3. Item, si tenemur in vohto conformare; ergo cum in indifferentibus non sit nobis voluntas divina determinata, quicumque vult aliquod indifferens de- terrainate, committit se discrimini : ergo peccat mor- taliter, quod absurdum est. Si dicas , quod tenetur, quando scit Domini voluntatem; contra: scientia non inducit novum peccatum neque tentionem , sed solum aggravat peccatum: ergo propter scientiam nemo tenetur, sicut nec ignorans.
4. Item, teremias dolebat super destructionera lerusalem, in Threnis; Christus flebat super lerusa- lem , Lucae decimo nono ° ; Beata Virgo et Apostoli super passionem Christi. Si flebant et dolebant , et dolor est de rebus, quae nobis nolentibus accidunt : ergo nolebant. Et constat, quod omnes hi mereban- tur, et sciebant, Deum velle contrarium: ergo licite et meritorie possumus velle contrarium divinae vo- luntati, etiam ubi scitur.
5. Item, quantumcumque praelatus meus velit aliquid, non teneor illnd velle, nisi inilii praecipiat, etianisi sciani ipsuni velle : ergo pari ratione, quan- tumcumque velit Deus aliquid, non teneor illud velle, quantumcumque mihi iiinolescat , nisi Deus mihi prae- cipiat.
6. Item, quod Deus consulit' vult, et nos sciraus eum velle , tamen non teiiemur velle , quamvis mul- tum sibi placeat, etiam plus quam praeceptum : ergo non tenemur velle onme quod scimus Deum velle.
CONCLUSIO
Non tenetur uoluntas nostra conformari voluntati divinae in quocumque volilo , sed tantum in omni eo quod nobis innotescit Deum velle vo- luntale absoluta, vel in eo in quo consistit sub- stantialiler ordo salutis.
Respondeo: Ad hoc dicunt aliqui, quod nnn opinio 1. leiiemur conformare voluntatem nostram voluntati divinae in omni quod vult Deus — sed hoc est per- fectionis et supererogationis, et hoc erit in patria — sed ad hoc solum tenemur, quod ipse nos vult velle. Dicunt autem, quod Deus nos vult velle solum quod praecipit, et nolle quod prohibet. Haec enim sunt signa, per quae sufficienter indicat nobis suam voluntatem, qua- vult nos velle aliquid. In aliis volitis, sive innotescant sive non, licet velle contra- rium sine peccato. Et per hoc solvunt ad utrainque parlem. Unde dicunt , quod licet nobis aliqua velle proprie, quia non decet velle opposita, ut esl' de destructione gentis nostrae, et Ae, calamitatibus iu- slorum, et consimilium. Etiam si Deus pluat vel disponat pluere , oppositum possum petere et velle. nprobauir. — gg^ jjgg^ jg^j^ yj.^ gj{ faciUor, tameu quia Augu- stinus^ dicit, quod impius est, cui non placet di- vina providentia, non tantura videtur, quod homo teneatur velle Dei mandata , sed etiam , quod tenea- tur velle Dei opera. Et iterum, quomodo non re- calcitrat voluntas nostra voluntati divinae, quando Deus vnlt aliquid, et nos omnino volumus contra- riuni ? Omnino videtur ei repugnare. Etiterum, Glossa praedicta videtur dicere. quod homo, qui non vult quod Deus vult , habet cor pravuin ; non dicit, qnod Deus vult ipsnm velle, vel (luod Deus praecipit.
Propterea aliter dicendum, quod revera non tenemur velle omne quod Deus vnlt, sed solum quod vult et innotescit, nec adhuc illud omne. — Ideo notandum, quod aliquid ostendit se Deus velle abso- lute et quantum in se est, ut bona, quae facil. Et haec tenemur velle simpliciter et absoluta voluntate , quantum in nobis est.
Aliquid ostendit se velle voluntate absoluta, sed oppositum velle, quantum in se est, ut niala, quae infligit. Et haec tenemur velle voluntate ab- soluta et deliberativa: tamen oppositum possumus velle voluntate pietatis , ut dicit Ilugo =. Unde sicut Deus non delectatur in nostris poenis, sed magis dicit: Heu, heu consolabor super hostibus meis, Isaiae primo"; sic et nos. Unde Hugo distinguit in nobis tripliceni voluntatem, scilicet rationis, pieta- tis el carnis, el in Christo quadruplicera , exten- dens noraen voluntatis. Unde dicit in libro de Vo- luntatibus Christi, loquens de Christo: "Voluntas Deitatis per iustitiam sententiam diclabat; voluntas rationis per obedientiam veritatem approbabat; volun- tas pietatis per compassionera in nialo" suspirabat; voluntas carnis per passionera in malo proprio mur- murabat". Et ideo voluntate rationis debemus etiam velle malum poenae, quod scimus Deum velle; sed voluntate pietatis possuraus eonditionaliter , sive quantura est in nobis, si Deo placet °, non velle. Nam et ipse Deus, quantum in se est, non vult, sicut praedictum est.
Aliquid ostendit Deus se velle, quantura in se est, circa quod consistit substantialiter ordo salutis, ut sunt ea quae praecipit fleri, et praecipit non fieri ; et haec teneinur velle °.
Aliquid ostendit Deus se velle, quantura in se est, circa quod consistit expeditio salutis, ut sunt ea quae consulit. Et ad talia non obligat nec vult obligare: vuit enira aliquos salvare sic, aliquos la- tiori via ire.
Ex his igitur patet, quod teneraur generaliter velle conformare voluntatera nostram ", non in omni vohto, sed in omni eo quod innotescit tribus modis praedictis, alioquin frangeretur amicitia; et de tali volito currunt rationes et auctoritates. Ideo enim praeceplo tenemur nos conformare ', quia vult, nos velie quod praecipit; et hoc scimus. Et praelato meo leneor conformari in lioc, quod expresse scio ipsum velle me veile ; sed in praeiato nescio nisi per mandatum, sed in Deo scio per alia signa, sicut praedictiim est
4. Ad illud ergo quod obiicitur, quod in nullo potest discordare intellectus, quin sit falsus etc; di- cendum , quod non est simile de bofio et vero. Nam vei-um dicitur absolute, bonum vero in relatione ad finem. Et quia duo opposita nou sunt simui^, ideo non possunt inteilectus discordantes esse veri. Sed bonum dicitur in relatione ad ftnem. Et quoniam opposita volita possunt ad eundem finem ordinari, ideo siraui possunt esse boua, et affectus respectu eorum esse recti. Ideo non necesse est in omni vo- lito conformari, quia oppositum possumus sancte velie, quia ordinate in finem*; sed oppositum eius, quod Deus vull nos veiie, non possumus ordinare in finem, quia Deus non acceplat iiiud.
Ad iilud quod obiicitur in contrarium, quod ' non tenemur ad omne volitum; dicendum, quod ve- rum est, quia nec ad voiitum, quia volitum, nec quia scitum, sed quia scitum esse uotoiim a Deo ^. ita quod nos veUmus iliud. — Aliter tamen potest ^ dici, quod tenemur, quia absolute voiitum, sed ex- cusamur per ignorantiam, maxime ubi adhibetur debita diligentia, sicut aiiquis obhgatur, ne cogno- scat non suam. Unde de obiigatione inducente cui- pam faisum est quod dicit, quod scientia non in- ducit novam obiigationem. Sicut enim ignorantia facti excusal a toto, ita seientia per oppositum cum divina voluntate ° facit aliquem esse obligatum , ut nuilo modo possit in contrarium sine culpa. Et sic in proposito; et sic patet iliud.
4. Ad iilud quod obiicitur de Christo et beata Virgine et aliis compatientibus, dicendum, sicut di- ctum est, quod voluntate absoiuta volebant quod Deus volebat; tamen voluntate conditionata sive vo- iuntate pietatis debebant velle contrarium ; et hac voluntate inerebantur, quoniam haec ' non est na- turae tantum, sed etiam rationis.
