I, Distinctio 7, Dubia

In parte ista iucidunt dubitationes circa litteram, et prima est de solutione ista Magistri, qua dicit, quod non sequitur: Pater potest genemre, quod non ' FUim : ergo potest aliquid, quod non Filius ; el respondet , quod posse generare non esl posse aliquid subiectum divinae potentiae. Sed hoc non vi- detur solvere, sed aggravare argumentum. Tunc enim , cum posse generare " sit posse maximum , videtur quod maius inconveniens sequatur, et magis derogetur potentiae Filii, si in hoc deficit , quam si in subiectis " divinae potentiae.

Respondeo : Dicendum , quod Magister bene sol- vit. Potentia enim Patris habet comparari ad infe- rius et ad aequale, sed ad superius non , cum careat superiori. Cum comparatur ad inferius , tunc est potentia essentialis et essentialiter retenta, quia con- notat respectum^ in creatura; et respectu talis po- tentiae inconveniens essel , quod aliquid posset Pater, quod non posset Filius , quia tunc differrent per es- sentiam. Cum autem comparatur ad aequale, ut ad personam , tunc trahitur ad personam ; et tunc nul- lum inconveniens est , si aliqua proprietas personalis est in Patre, quae non est in Filio. Ideo non se- quitur, quod aliqua potentia sit in Patre, quae non sit in Filio '\

Item dubitatur de hoc quod dicitur, quod ge- neratio Filii non est de omnibus. Videtur enim Richardus de sancto Victore " dicere contrarium, qui dicit , quod quia omnipotens est , excusari non potest, quin Filium genuerit: ergo generatio Filii continetur sub omnipotentia : ergo Filius inter omnia conline- tur et est.

Respondeo : Dicendum, quod, sicut dicit Magister, generatio Filii non continetur sub omnipotentia , nisi acciperetur omnipotentia per appropriationeiii. Et quod dicit Richardus non intelligitur ', tanquam Fi- lius sit inter omnia, sed tanquam ante omnia; unde arguit a posteriori. Si enim emanatio naturae secun- dum rationem intelligendi praecedit emanationem se- cundum rationem voluntatis, nunquam Deus esset potens producere creaturam per voluntatem, nisi etiam produxisset Filium per naturam.

Item videtur male dicere, cum dicit , quod esse Patrcm non est esse aliquid ; quia cum inter ali- quid et nihil non cadat medium , si non est esse aliquid : ergo est esse nihil.

Respondeo: Esse aliquid dicitur dupliciter: vet communiter ad essentiam et personam ; et sic non cadit medium, et in hoc sensu esse Patrem est es.se aliquid; alio jworfo, prout trahitur ° ad essen- tiam; et sic cadit inter esse aliquid et esse nihil medium, scilicet csse aliquem; persona enim prae- dicatur ut quis , non ut quid '".

Item quaeritur de ista illatione Magistri: Spiritus sanctus potuit esse Filius, ergo potuit mutari , et po- nitur ibi : Si enim nascipotuit, potuit esse Filius etc Videtur ista illatio non valere , quia in creaturis, ubi magis differt relatio a supposito ,-potest dici , quod ' similis potest esse alteri dissimilis sine sui mutatione : ergo cum filiatio et spiratio sint relationes , pari ra- tione Filius poterit esse Spiritus sanctus, et e con- verso sine mutatione. Item , omne mutabile est ali- quid praeter illud, secundum quod mutatur, ut si mn alhum fiat alhum, est aliud quam albedo : ergo si intelligatur Spiritus sanctus mutari , si generetur , tunc aliud esset in eo generatio, aliud ille qui ge- neratur; sed hoc falsum: ergo etc.

Respondeo: Secus est in relationibus creaturae l et Dei : quoniam relationes in creaturis non dant " relativis existere ; unde sine illis potest res esse et cum illis; in divinis autem dant personis existere; et ideo si in personis inteJligatur, quod proprietas " insit hypostasi , intelligitur esse liypostasis, et simi- liter, si intelligitur non inesse , intelligitur hypostasis non esse. Cum ergo Spiritus sanctus non possit si- mul spirari et generari — quia quamvis una per- sona possit duobus modis producere, tamen una persona non potest nisi uno modo produci — se- quitur de necessitate : si potest Spiritus sanctus esse Filius vel potuit, potest non esse Spiritus sive non spirari; et si potuit non spirari, potuit non esse; et iterum si potuit generari, potuit esse: et ita po- tuit fieri de ente non ens et de non enle ens , ac per hoc mutari.

Et sic ' patet ultimum , quia non dicitur mu- tari propter diversiflcationem proprietatum circa idem suppositum, sicut est in mutatione naturali, sed propter corruptionem et inceptionem eiusdem. Nec est iilud simile: Pater potest generare et spi- rare sine sui mutatione : ergo Spiritus sanctus * ge- nerari et spirari; quia non est inconveniens , unum principium pluribus modis producere, sed unum prin- cipiatum pluribus modis produci est impossibile et incompossibile ; et ideo patet illud.

Item videtur falsum dicere, cum dicit: Pater non est potens nisi natura ; eiu^ enim potentia est essentia, quia secundum hoc generare, quod nuUo modo est essentiae, nullo modo esset potentiae.

Respondeo: Quamvis potentia, absolute consi- derata , sit idem quod essentia , tamen potentia , quia non est nomen adeo abstractum sicut essenlia , trahitur ad personam. Unde potentia generandi non dicit naturam divinam simpliciter, sed naturam ut in tali persona , scilicet innascibili ; ideo non est simile de hoc nomine essentia et de hoc nomine potentia K

Item videtur male dicere ibi: Aliam significes potentiam, qua Pater potest gignere etc. ; quia po- tentiae divisio sufflciens est per activam et passi- vam ^ ; sed posse gignere dicit potentiam activam , posse gigni potentiam passivam: ergo non potest aUa potentia significari. Si tu dicas, quod generare non est agere proprie , similiter nec generari pati ; ohiicitur , quod potentiae distinguuntur per actus'; sed aliud est gignere et ahud gigni: ergo alia est potentia huius et iUius.

Respondeo: Ista distinctio, quam ponit Magi- ster de potentia gignendi active et passive, funda- tur super hoc, quod potentia potest considerari se- cundum id qtiod est ; et sic dicit naturam , et sicut l una natura est in generante et genito , sed alio et alio modo, sic eadem potentia. Potest iteruni consi- derari secundum id ad quod est; et sic dicit mo- dum existendi naturam in persona in comparatione ad alium, qui est principium vel principiatum. Et sic , cum diversi modi sint , diversae dicuntur pro- prietates posse generare_ et posse generari et di- stinguuntur secundum actus personales; sed primo modo non.

Item quaeritur de hoc quod dicit, quod Fi- lius hahet potentiam, qua potest esse Filius sive qua potest gigni. Videtur enim dubium vel falsum, quia gigni omnino est a gignere , et gignere est a potentia Patris: ergo et gigni.

Respondeo: Sicut potentia gignendi in Patre non dicit nisi naturam in persona ut natam ex se producere aliam, sic potentia gignendi in Filio non dicit nisi naturam ' in persona ut natam pro- duci ab alia; sicut enim hypostasi Patris convenit generare , sic hypostasi Filii convenit generari. Nec valet quod obiicitur in contrarium. Nam omne quod habet Filius, sive essentiale sive personale, habet a Patre. Ideo quamvis ipsum gigni sit a potentia Patris, non excluditur tamen^ quin potentia gi- gnendi passiva sit in Filio. Sed illa potentia non est principiiim generationis, sed idoneitas sive hypostasis cum sua proprietate ad generari. Unde quod dicitur posse gigni, potentia potest in- telligi originaliter, et sic est in solo Patre: vel formaliter, et sic ponitur esse in Filio; alio autem modo non.