I, Distinctio 7, Q. 2
I, Distinctio 7, Q. 2
Utrum potentia generandi sit in Filio.
Secundo quaeritur, utrum potentia generandi sit in Filio; et quod sic, videtur auctoritatibus et rationibus.
i . Primo sic : Hilarius nono de Trinitate ' dicit ; Ad oppo- "Filius habet in se naturaliter naturam gignentem": ergo natura in Filio est nata generare.
2. Item, .Augustinus in libro contra Maximi- num': "Neque enim non potuit Filius generare", sed duae negationes aequivalent uni atrirmationi : ergo poluit generare.
3. Item, rationibus ostenditur sic: plus ordi- natur generare ad generandi potentiam, quam ad potentiam spirandi: sed Pater generans Filium com- municat ei ' potentiam spirandi : ergo multo fortius potentiam generandi.
4. Item , Filius est expressissima imago Patris : ergo tantum imitatur Patrem, quod non potest co- gitari similior; sed si Filius cogitatur ut generans, magis cogitatur imitari : ergo si imitatur amplius , quam possit quis cogitare , ergo et in actu generandi.
5. Item, ye/' simile videtur sic: maior com- municatio et diffusio est in luce aeterna quam in luce creata ; sed lux creata dat splendori potentiam producendi alium, et sic procedendo ; et * si esset in- finitae virtutis , produceret infinitos splendores : er- go ete.
6. Item, in generatione carnali pater non dici- tur perfectum filium generare, nisi det ei potentiam generandi : ergo pari ratione , immo nmlto fortius ^, non erit Filius perfectus, nisi habeat potentiam ad id, ad quod Pater potest; ergo ad generandum. Aut si non est ita in divinis, tunc ego quaero rationem, quare de perfectione generationis aeternae non sic est communicatio potentiae generandi, sicut in gene- ratione creata.
Sed contra: 1. Augustinus contra Maximinum "Fundamenu. dicit, "quod non oportuit Filium generare" ; sed si non fuit opportunum, nec conveniens; sed omne inconveniens in Deo est impossibile ' : ergo impos- sibile fuit, Filium generare: ergo Filius non potest generare; ergo non habet potentiam generandi, quia omni potentia est potens ille qui habet eam : ergo etc.
2. Item , Anselmus in Proslogio*: "Qui potest quod sibi non convenit, quanto magis illud potest, tanto magis adversitas et perversitas possunt in eum": ergo cum Filio non conveniat generare , si posset, potentia illa esset in eo miseria; sed nuUam habet miseriam: ergo nec potentiam generandi.
3. Item, 7-atione probatur hoc idem sic°: omne illud, in quo aliqua duo necessario distinguuntur, si necessario convenit uni, impossibile est unquam convenire alii , sicut patet : si Petrus et loannes ne- cessario differunt in albedine, et albedo convenit Petro, impossibile est, quod loanni conveniat; sed Pater et Filius sunt personaliter distincti, ita quod necesse est esse distinctos, et non est dare in quo distinguantur ' nisi in hoc, quod ille est generans, iste genilus: ergo cum generare conveniat Patri, impossibile est, quod conveniat Filio: ergo Filius non potest generare: ergo non habet potentiam ge- nerandi.
4. Item, generatio Filii a Patre similis est expresse ipsi ^ generationi verbi a mente ; sed verbum genitum non habet potentiam generandi aliud verbum, immo oportet, quod omne verbum immediate sit a mente : ergo si recte simile est Verbum increatum, non ha- bet potentiam generandi , sed generandi potentia est in solo Patre.
5. Item, fiat argumentatio Augustini ' ducens ad impossibile. Si Filius habet potentiam sive posse ge- nerandi, ponatur quod generet; quaero de secundo similiter; et si non est stare in primo, oportet ponere infmitos fdios, quia qua ratione non statur in primo, 'ergo nec in aliquo : ergo si est stare — quia hoc * repugnat divinae completioni — sed qua ratione sta- tur in aliquo, statur in primo: ergo primus non habet potentiam generandi.
6. Item , fiat argumentatio Richardi ' : si gene- raret Filius alium filium: ergo cum filius geni- tus magis attineat patri quam avo, secundum hoc non esset ibi summa et aequalis connexio : ergo nec summa et aequalis dilectio'': ergo nec perfecta bea- titudo: quae omnia tanquam summe impossibilia respuit pia fides.
Conclusio
Pater potmiiam generandi non communicat Filio, quod duabus rationihus probatur.
Respondeo: Opinio aliquorum est, quod in Filio est potcntia generandi , sed non generat. Hoc autem non est, quia non potest, sed quia non convenit eiJ. Et ponunt siraile in creaturarum productione sive creatione. Deus potest infmitas creaturas producere; sed quod non producit, hoc non est ex impotentia, sed quia non convenit ei; sic et in proposito.
Sed contra : Ponatur tunc , quod ilia potentia , Reprobaiur. quae est in Filio ad generandum, ducatur in actum; constat quod Filius generabit Deum aeternura : ergo aliquid poterit' incipere habere esse et esse aeter- num; hoc autem est irapossibile et non intelligibile.
Propterea " dicendura , quod Pater non communi- conciusio. cat Filio posse generare propter duo. Uimm est, quia non potest, aliud, quia non debet.
Ratio autera, quare non potest, haec est: quia Rauo i. fecunditas ad generandura est in Patre, quia princi- pium, et ideo principium , quia priraum. Impossibile autem est, quod primum '° coraraunicet alii primita- tera. Nam hic est oppositio in adiecto , quod persona producta sit priraa. Quia ergo fecunditas ad gene- randura ex primitate Patri inerat, ideo non potest eam communicare Filio ; et hanc credo propriara esse rationera huius , sicut infra patebit distinctione vige- sima septima", ubi agetur, quare Pater generat.
Similiter non debet comraunicare, quoniara " in emanatione divinarum personarum debet attendi ori- qinalis distinctio et plenissima communicatio: ori- gmalts distinctio , quia necesse est , ea quae com- municant in natura distingui vel per materiam", vel per originem. Per materiam distingui personas est impossibile; quia ubi est talis modus distinguendi, est corapositio et variatio et forraae raultiplicatio , quae omnia Deo repugnant, qui est simplex et in- variabilis et vere unura. Et ideo necesse est distin- gui per originem sive habitudinera: ergo per gene- rare et generari: ergo si Filius potest generare, potest etiara non distingui. Si tu dicas, quod adhuc est distinctio, quia unus tantum Pater, alius tantum Filius, alius Pater et Filius; tunc ego oppono tibi, quod secundus fllius posset generare eadera ratione, qua primus; et tunc duo essent, quorum uterque esset pater et filius.
Similiter propter plenissimam communicationem non debet communicare, quia multiplicatio sup- | positorum secundum similem modum egrediendi non est nisi aut propter defeclim durationis, sicul di- ctum est ' , in generabilibus et corruptibilibus , ut per successivam genenUioneiii perpetnetur esse, aut propter dcfectum perfeckw actionis, iit liat per plu- res, qnod non potest" per iinuni. Siciit siint factae plures slellae. (luia ikhi suHiceirt iiiia ad lioc qiioil faciunt oinnes, sic oliani plures Aiij>t'li el plnrcs aiii- mae ad iiiiplendani illani civilatein el manifestandain Dei bonitatem , quam nec una anima nec unus An- gelus poterat sufBcienter manifestare. Cum ergo in Filio Dei sit plenissima coinmunicatio, quia totam in- fmitatem suam dat sibi Pater, non fuit conveniens, quod communicaret Filio illam potentiani: et ideo fuit impossibile, quia inconveniens quodlibet in divinis est impossibile '.
I. .\d illud ergo quod obiicitur in contrarium soiutio op- PP'" auctoritatem Hilarii , quod Filius habet in se na- positorum. jm.jjpjj gignenlem : dicendum , quod verbum illud est improprium , et ex verbis impropriis non est arguen- dum, sed magis eoruui improprietas exponenda, ut Magister superius exposuit. Est enim sensus: habet in se naturam gignentem, id est naturam Patris
2. Ad illud quod obiicitur, quod neque ' non po- tuit; dicendum, quod Magister bene exponit, id est, non fuit ex hoc impotens. Unde secundum artem di- stinguendum est, quando dicitur, Filius non potuit generare: quia non potest teneri privative; et tunc est sensus, non potuit, id est, impotens fuit; et tunc negatur potentiaT et relinquitur aptitudo, sicut de truncato dicitur , quod non potest gradi , quia aptus natus est ad gradiendum et non, potest gradi ^: hoc modo non potest dici de Filio, quia non habet ad hoc aptitudinem; et in hoc sensu loquitur .\ugustinus. Alio modo non posse tenetui' iiegatice; et in hoc sensu concedendum est, qiiod Filiiis non potuit generare.
3. Ad illud quod obiicitur ; qiiod Pater commii- nicat Filio potentiam spirativam: patetresponsio: quia cuni Filius generetur , non potest habere primitatem respcclu generalionis ; sed cum non spiretur, est iiispirahilis: et ideo potuit habere primitatem et fe- cunditatem respectu illius; et sic patet qnod" non valet ratio.
4. Ad illud quod obiicitur, quod Filius est expres- sissima imago etc. ; dicendum , quod ideo Filius dici- tur' expressissima imago, quia repraesentat in omni- bus, in quibus imago nata est repraesentare ; sed imago sic nata esl repraesentare, nt ttimen ipsa non sit imaginatum; alioquin non esset imago. Si auteni Filius repraesentaret in actu generandi, iam esset Pater: et ideo nec intelligibile nec possibile est, Filium generare sive in generatione Patrem imitari.
5. Ad illud quod obiicitur de luce et splendore , dicendum, quod non est simile, quia lux non per- fecte se multiplicat in priino splendore: ideo in plu- ribus facit quod non potest in uno.
6. Similiter et in fdio carnah intelligendum ; unde unus pater generat plures filios ". Haec tamen ratio non est principalis, sed illa quae dicta est su- pra " , quia in his inferioribus non est fecunditas per rationem primitatis, sed per rationem perfectionis. lu Deo autem , quia est perfectissimum et primum, non tantum est per naturam perfectionis ; quia tunc in omnibus personis esset, et status '" esse non posset; sed per rationem primitatis. Item rationes istae non procedunt per simile, immo magis per dissimile.
