I, Distinctio 8, Pars 2, Q. 3
I, Distinctio 8, Pars 2, Q. 3
Utrum anima rationalis sit tota in toto corpore, et tota in qualibet parte ipsius.
Tertio quaeritur , utrum anima rationalis sit in toto corpore, ita quod in quaiibet parte. Et tjuod sic, videtur.
1. Augustinus ' dicit, quod sicut Deus est in maiori mundo, sic anima in minori: sed Deus sic est in niaiori, quod in qualibet parte totus: ergo anima sic est in minori, scilicet in corpore.
2. Item , quod dat esse toti et partibus unitur toti et partibus secundum essentiam, quia forma per sui essentiam dat esse, et hoc non nisi ei cui essen- tialiter unitur^; sed anima dat esse toti corpori et omnibus partibus: ergo etc.
3. Item, in oculo est videre, est sentire, est vivere*. Quaero ergo, utrum sint haec unus actus vel differentes. Non unus; hoc constat, quia, privato visu, adhuc sentit per tactum, privato sensu, adhuc vivit, sicut ' in paralytico; cum ergo vivere sit a substan- tia , videre a potentia , in oculo est anima secundum substantiam; eadem ratione potest probari, et in omni- bus partibus esse.
4. Item, anima operatur in toto corpore, ergo in toto corpore ° est per potentiam; sed potentia ani- mae simplex est : ergo si potentia una est in manu et pede, idem est in diversis partibus; sed non est simplicior potentia quam substantia: ergo etc.
3. Item , anima est in corpore : aut ergo " est in qualibet parte, aut est in iina determinate, aut est in puneto. Si in qualibet parte, habeo proposi- tum. Si in una, cum iila habeat plures partes, et anima sit simpiex, erit in pluribus partibus: ergo non est inconveniens, animam esse in pluribus par- tibus. Sed qua ratione est ' in partibus partis , ea- dem ratione est in partibus totius. Si est in puneto corporis ° , ergo cum punctus non habeat proportio- nem ad totum corpus , anima est improportionabilis toti corpori: ergo non potest esse perfectio, cum proportio sit perfectionis ad perfectibiie °. Similiter, "punctus est substantia posita" sive habens positio- nem , ergo anima habet situm in corpore ; sed nulla forma situalis est motor sufficiens: ergo etc.
Sed contra : \ . Forma , quae est in toto et in ^ partibus una, denominat partes et totum ratione con- simiii '". Unde quaelibet pars ignis est ignis: ergo si anima est in quaiibet parte, tunc quaeiibet pars ani- maiis est animai sicut totum ", cum quaeiibet pars sit substantia animata sensibiiis.
2. Item , existentia animae rationaiis non depen- det ab aliqua parte corporis, curii sit fixa in se: ergo non est in qualibet 'l
3. Item, operatio eius non dependet ab aiiqua parte corporis nec alicui communicatur: ergo in nulia parte corporis est, nec in quantum perfectio, nec in quantum motor. Unde Phiiosophus " dicit, quod « ani- ma nuiiius corporis est actus « , id est nullius partis corporis, sed in quo est, est sicut actus.
4. Item , corpus organicum '^ est diversarum ra- tionum in partibus et toto , ergo habet diversam per- fectionem: ergo cum anima perficiat totum quantum ad essentiam, perficit partes quantum ad potentiam: ergo anima rationalis non est in partibus nisi soium quantum ad rationem potentiae; et hoc etiam dicit Philosophus ' : "Sicut anima ad corpus, sic partes animae ad partes corporis".
5. Item, si anima est tota in qualibet parte cor- poris, ergo tota est in manu; sed quando aliquod totum est in aliquo, movetur illo moto^: ergo mota manu, movetur anima, et similiter, manu quiescente, quiescit: ergo cum manus una possit moveri, altera existente in quiete, anima una et eadem numero simul quiescit et movetur secundum idem.
6. Item, si anima est in pluribus partibus ' tota, qua ratione in tribus, eadem ratione in pluribus, et ita in infinitis, et quantumcumque extendatur cor- pus: ergo anima nata est esse ubique, et ila vide- tur, quod anima non sit substantia limitata, sed immensa.
7. Item, si tota anima est in manu sicut in aliis partibus : ergo cum vita sit ab ^ anima , non magis recipit motum et sensum manus a corde, quam e con- verso. Hoc autem est contra omnes philosophos ^ ; et sequitur ex hoc tale inconveniens, quod, sicut laeso corde perit vita, ita laesa manu.
CONCLUSIO.
Anima rationalis est tota in toto corpore et tota in qualibet parte.
Respondeo: Dicendum, quod aliqui dicunt, quod i 1. anima secundnm essentiam est in aliqua parte deter- minate, secundum potentiam vero est et influit in toto corpore, sicut aranea est in tela". Unde dixerunt, quod est in corde, quia cor est domicilium vitae, et eius inhabitator est anima. Et ad hoc ponendum mo- vit eos experimentum cum defectu rationis. Experi- mentum, quia visibiliter apparet, quod laeso corde separatur anima , et ab ipso fluit ' sensus et motus, et est membrum nobile existens in medio , sicut cen- trum corporis. Defectus rationis , quia non potue- runt inteUigere, quomodo aliquid limitatum sit unum et idem totum in pluribus; et quia fides non cogit credere, et ratio non intelhgit, ideo dicunt, non esse ponendum, quod sit in toto ratione cuiuslibet partis.
Sed aliorum opinio est , ut Augustini ° , quod °j|j°j,°,j^;, anima in qualibet parte corporis sit tota ; et ad hoc ponendum movet experimentum , exemplum et ra- tionabile argumentum. Experimentum , quia anima in partibus distantibus a corde ita cito sentit , sicut et in propinquis; item" simul quasi in ictu ocuU sentit laesionem in partibus distantibus, et cum anima separatur, dolor est in singulis partibus et resolu- tio. Exemplum similiter movet, sicut dicit Augusti- nus '": "Videmus enim quod uno animali perfecte sano est una sanitas in singulis partibus, nec maior in maiori nec minor in minori". Si ergo hoc est in forma corporali, quanto magis in spirituali? Rationis argumentum movet , quia anima est forma simplex et motor sufjicieris. QuiSi forma totaUs corporis, est in toto; quia vero simplex , non est secundum par- tem et partem sui; quia motor sufficiem , ideo non habet situm , et ideo nec est in puncto nec in parte determinata. Et quia magis rationaUs est opinio, quae fundatur supra " rationem , quam quae fundatur su- pra defectus rationis, et quia Augustinus hoc dicit, conciusio. hanc approbo tanquam meliorem.
1 . 2. Ad illud ergo quod obiicitur in contrarium : soioiio op- forma quae est m toto etc; dicendum, quod tn- plex est genus formae. Est enim quaedam, quae per- Tripiex ge- fi.cit et extenditur et dependet. Et haec , quia totum perficit, est in toto; quia vero extenditur , perfectio- nem totius communicat partibus; quia vero dependet nec agit per se, operationem totius communicat par- tibus, ut patet in forma ignis, quia quaelibet pars ignis est ignis et quaehbet calefacit. Est alia " forma, quae perficit et dependet, sed non extenditur; et ta- lis forma, qiiia totuni perficit, est iii toto et qualibet parte : qnia vero non extenditur, ideo actura ' totius non attribnit partibus: quia vero dependet, operalio- nem totius communicat partibus ; et talis est anima vegetabilis et sensibilis, qnia nnlla pars animalis est aninial, tamen quaeiibet pars animaiis vivit et sentit. Est iterum^ forma, quae totum perficil, tamen nec extenciitur nec dependet quantum ad operationem; et taiis, quia perfectio est, est in toto et partibus; quia vero non extenditur. perfectionem tolius non commimicat partibus: (luia non dependel. ideo^nec operationem communicat: et lalis est anniia rationaiis, quia nulla pars hominis est liorao, et nulla pars horai- nis inteliigit. Tamen etsi non communicet * actum to- tius uttoti, comnmmca.t ut partibiis ; qaia. qnaeiibet pars est pars horainis et vivificatur a perfectione horai- nis; et ideo perfectio hominis est in qualibet parte.
3. Et sic patet responsio ad iiiud, qiiod nuilius corporis est actus; quia nulli parti corporis'' com- municat propriam operationem nec perfectionem tolius, tamen omnes partes perficit in toto. Similiter ad ahud de forma, quia forma, quae est in partibus, non denorainat simiiiter ° totura et partes , nisi sit forraa dependens et extensa; et loquor hic de forma substantiaii tantum, non de accidentali.
4. Ad illud quod obiicitur, quod non sunt eius- dem rationis totura et partes; dicendura, quod in par- tibus est considerare organizationem et complexio- nem. Ratione complexionis sunt uniformes toti et sunt dispositae ad idera genus vitae et perflciuntur ab uno; ratione ' organizationis sunt diversae et per- flciuntur a potentiis.
5. Ad illud quod obiicitur, quod " raovelur, raota manu etc; dicendum, quod perfectio potest super totum perfectibile et quantum ad substantiam ' et quantum ad potentiam; et cum aniraa sit perfectio totius corporis, super totum potest, et ideo nuilo minori, quara sit totura corpus, deflinitur eius sub- stantia nec potentia; definitur auteni corpore suo, quod periicit, et ideo corpore moto, movetur per consequens; partibus autem non definitur, quia sunt rainores toto, et ita est in una, quod est extra illara °. Et ideo, quia in nulia parte est defmitive, non mo- vetur ad motum alicuius partis, sicut nec Deus mo- vetur ad raotura aiicuius creaturae.
6. Et per hoc patet sequens , quia totura corpus coraparatur ipsi aniraae tanquam unus locus; et ideo in piuribus partibus non est nisi in quantura in uno ioco; unde si separentur, non erit in illis. Nec sequi- tur ex hoc , quod sit inflnita , quia « omniura natura constantium terrainus est et ratio magnitudinis et augraenti'%, et ita corporis humani. Unde potest cogitari tara magnum corpus, quod non posset vivi- ficari ab anima.
7. Ad iilud quod obiicitur uitirao, quod tunc una pars non recipit ab aiia; dicendura , quod sicut Deus in raaiore mundo iraraediate est in omni crea- tura ipsara continens, tamen per " ordinera universi influit aliquid una creatura in aliara; sic intelligen- dum, quod anima persui praesentiam est in quaii- bet parte inimediate, quara continet et conservat, non tamen omnino , sed influit in oranes partes per unam: et ideo cessante illa parte et eius influentia, perit ordo corporis essentialis, et ita anima separatur.
