II, Distinctio 12, Dubia

In parte ista sunt dubitationes circa litteram , et primo quaeritur de hoc quod dicit, quod mate- riam quatuor elementoriim nomine terrae appel- lavit Moyses , quia inter omnia elementa est terra minus speciosa. Contra hoc obiicitur quod dicit Hugo": "Per terram hoc elementum terrae signiflcari puto, cum dicitur: In principio creavit Deus cae- lum et terrani": ergo non videtur significare illara materiara informem in sua generalitate. — Item, si i per terram significatur materia inforrais, cum in | illa conveniat caelum et terra, videtur, quod non ; bene distinguantur ista duo. ;

Iuxta hoc est quaestio, propter quid istis tri- Qoaesiio ii: bus nominibus illa informis materia appellatur, sci- ' ' licet nomine terrae, abyssi et aquae '" , cum non magis esset ibi de ratione terrae et aquae quara ignis et aeris. .

Respondeo: Dicendum, quod etsi multae sint expositiones liuius verbi : "In principio creavit Deus caelum et terram" ; quatuor lainen sunt principa- les, et secundum has differenter exponitur nomen terrae.

Una expositio est, quod caelum et terra ean- spositio I. dem materiani nominant, scilicet materiam infor- mem omnium corporalium , prout tamen de ipsa debebant fieri duorum corporum genera, scilicet caelestia et elementaria, ut sit sensus: Inprincipio creavit Deus caelum et terram , id est materiam , ex qua debebat fieri caelum et omnia elementa. Et ista expositio conflrmatur per subsequentem litte- rani". Subsequenter enim exprimilur, qualiter factum est caelum, et qualiler facta est teiTa.

Alia vero expositio est ab liac expositione valde ,ipositio i. longinqua . quae nomine caeli vult intelligi naturam spiritualem , nomine terrae naturam corporalem , ut sit sensus: In principio crcavit Deus caelum et terram, id est angelicam naturam et materiam primam ". Et haec expositio confirmatur per litteram sequentem , quia in secundo die productio caeli corporei expriuiitur: ergo in principio temporis, si qua fuerit productio caeli, non fuit caeli corpora- lis , sed spiritualis.

Tertia expositio, quasi media inter has duas, iposiiio 3. est expositio Hugonis^ qui dicit, pev terram intel- hgi terrenum elementum, et per caelum tria alia elementa, quae super terram circumquaque in mo- dum nebulae erant oppansa et in una confusione permixta, sive potius in una permixtione confusa circumquaque suspensa, quae eousque in altum protendebantur, quousque nunc summilas corporeae naturae pertingit. Et illud videtur simihter per lit- teram sequentem confirmari.

Quarta expositio, quae communior est secundum iposiiio 4. expositores et planior , est , quod per caelum intel- ligalur caelum empyreim, quod est Angelorura ha- bitaculum, in quo Angeh sunt creati; per terram vero materia oynnium corporum intra ipsum con- tentorum , sive caelestiura sive terrestrium °. Haec expositio sequenti litterae concordat, qnae exprimit. de illa materia facta esse corpora caelestia et ele- mentaria. Et si lu quaeras, quare illa duo distin- guit? plana est responsio; quia caelum empyreum completura erat et iramutabile et habebat mensu- rari aeviternitate cum suis contentis; materia vero illa incompleta erat et subiecta mutabilitati , tara ipsa, quani ea quae ex ipsa futura erant; et ideo debelxit mensnrari lempore". — Et per hoc patet, quod Scriptura distinxit illa duo valde rationabihter et eleganter, cura in primaria conditione diversas haberent mensuras, secundum quas ad invicem differrent, sive eorum differentiae innotescerent. Et per hoc patent duo prima obiecta.

Ad illud quod quaeritur , quare his tribus no- Ad quacstio- mmibus appellata est ? dicendum , quod etsi ad hoc satis sufficienter respondeat Magister in littera ', po- test tamen dici, quod insinuatur ipsa raateria infor- mis iUis tribus nomiuibus sub triplici conditione se ne reiatio- habere m coraparatione ad lormam. Ipsa enim ma- ad formam. teria dat formae fixionem, et propter hoc appellatur noQiine lerrae, quae inter cetera elemenla plus habet de stabihtate ". Ipsa etiam materia a forma recipit speciositatem et completionem , et per se est quasi tenebra; et ideo significatur riomine abyssi tenebrosae. Ipsa etiara materia ad formam habet aptitudinem et inclinationem , et ita quandam flu- xibilitatem, quae signatur noinine aquae^.

Item quaeritur de hoc quod dicit: Non enim tenebrae aliquid sunt. Si enim tenebra nihil est: ergo non est alicubi '°: ergo non videtur, quod essent super faciera abyssi. — Itera,si tenebra nihil dicit nisi negationem praesentiae lucis corporalis; cum ab aeterno esset veruni dicere, quod Inx corporalis non erat ab aeterno, est verum dicere, qnod esset tenebra; quod falsum est. — Item, si tenebra nMl est; el quod nihil est non potest ab alio dividi: ergo non potuit tenebra dividi a luce, cuius conirarium habetur in littera Genesis^'. — Itera. si tenebra nihil est; et quod nihil est non benedicit Dominum: ergo tenebrae non benedicunt Domino '-.

Respondeo: Dicendum, quod tenebra semper accipitur privative; et quoniam privatio relinquit constantiam alicuius subiecti ", tenebra semper ali- quid praesupponit in obliquo; nunquam enim est tenebra, nisi sit aliquid quod obtenebretur ; unde ienebra non dicit tantum non-existentiam lucis, sed etiam cura hoc addit aptitudinera corporis illumina- bilis. Quia ergo tenebra privationem dicit, ideo non " dicitur esse facta; quia vero aliquid ponit in obli- quOj.ideo non est aeterna. Si ergo alicnbi dicatur, quod tenehra nihil est, hoc dicitur quantum ad illud quod dicit tenebra in recto, sicut dicitur cae- citas nihil esse. Si vero dicatur , quod tenebrae ali- quid sunt, vel quod divisae sunt, vel quod bene- dicunt Dominuni, hoc dicitur ratione eius, circa quod sunt. Et sic patent obiecta.

Sed adhuc posset obiici, quod habitus natura- obiiciiur. hter praecedit privationem ' : ergo si tenehra dicit privationem luminis, prius fuit lux, quam essent tenebrae. Praeterea, nox est differentia temporis, ergo non est privatio pura; sed Scriptura ^ dicit, quod tenehras appellavit noctem: ergo videtur, quod falsum dicat, cum dicit, quod tenehrae non aliquid soiviuir di- sunt. — Et propterea oportet distinguere, quod stinguendo. , , ' ' . . . _, tenehra dupliciter potest nnportare pnvationem. Uno modo, quia simpliciter dicit lucis absentiam, et hoc modo non sequitur lucera ; et sic nihil est, forma- hter loquendo. Sic etiam intelligit Scriptura ", quod tenebrae erant super faciem abyssi; et sic intelli- git .\ugustinus, cum dicit, quod lenehrae non ali- quid sunt. Alio inodo lenehra dicit privationem lucis in una parte cum positione illuminationis in alia, et hoc modo tenebra appellatur umbra, quae re- sultat ex obiectu corporis opaci; et sic tenehra, etsi aliquo modo sit privatio, non tamen est priva- tio pura; et per hunc modum accipiendo intelligitur a luce esse divisa, et significatur nomine noctis et invitatur ad laudem Creatoris et consequitur habi- tum lucis^

Item quaeritur de hoc quod dicit Alcuinus, quod Deus operatur in Verbo omnia disponendo ; contra: orani enim operationi respondet aliquis ef- fectus: ergo si Deus operatur omnia disponendo in Verbo , cum operatio ista fuerit ab aeterno, videtur, quod multa ab aeterno produxerit. — Item , in sa- piente operatore dispositio praecedit oper;itionem : ergo cuin Deus sit sapiens in omnibus operibus suis °, videtur, qtiod nulla operatio eius debeat dis- positio dici.

Respondeo: Dicendura , quod Alcuinus indiget hic pio expositore. Multum enim loquitur improprie, dum ipsam aeternam dispositionem vocat operatio- nem; ipse enim extendit nomen operationis ad omnem productionem. Et quoniam Pater, generando el producendo Verbura, omnia in ipso disposuit, ideo largo modo, sed improprio, ipsum ab aeterno dispo- nendo in Filio operari dixit ".