II, Distinctio 2, Pars 1, A. 1, Q. 2
II, Distinctio 2, Pars 1, A. 1, Q. 2
Utrum omnium aeviternorum sit unum aevum.
Secundo quaeritur . utfuni spiritualia habeant mensuram unam per essentiam : et hoc est quaerere , utrnni sit unum aevum oinnium aeviternornin. Et quod non , videtur.
1. Dionysins de Divinis Noininibus ': "lp.se est aevum aevorum": ergo plura sunt aeva: non per interruptionem , ita quod unnm post aliud : ergo per diversitatem simul existentiuni.
2. Ilem , unitas accidentis venit ttb unitale suljiecti " ; sed non est ponere nnum subiectum omninm ;ieviternofmn, cum quaedam spiritualia non habeant aliqnod commiuie , ad cuiiis aspectum men- snrentur : ergo non est [ionere, aevnm esse unum. Quod aulem iinllum habeant taie subiectum , qnod sit contentivum spiritiialiiim, hoc aiiparet, quia iilud haberet excellentiam et intluentiam et continentiam respectu aeyiternorum , sicut primnm mobile respectu temporttlium ; sed tale respectn subslantiarum spiri- tualium inveniri non potest, ut [latet discurrenti per singula : ergo etc.
3. Itera, omnibus aliis" corruptis , [)ossibile est, unicum Angelnni remauere, cum non dependeat ab aliis;etsi remanet in me coiupleto , habet mensu- ram consequenlem illud e.s:-se. et hoc est aevum : ergo remanet aevum. quohbet Angelo remanente, et totum remanet et perfectum : ergo quot sunt Angeli. tot sunt aeva.
4. Item, aevuin est mensura rei perfectae et multum habentis de specie sive de forma : si ergo ^ aevum maxime coiisequitur ease eompletum, cum illnd noii sit unuiu nuinero, sed tantum specie, vide- tur, quod aevum silunum tanlum secundura speciem.
CoNTRA Hoc 1. arguitnr a simili. Sicut se ha- bet terapus ad tempnralia, ila aevum ad aeviterna : sed tempus est unum, quod mensiirat omnia lem- poralia, sicut Anselmus " dicit et Philosophus: ergo similiter unum est aevnra, qnod mensurat omnia aevilerna.
2. Itera, hoc videtur a minori. Maior est va- rietas et diflorraitas in rebus mntabilibus quam in rebus iramulabilibus : si ergo rautabilia orania pos- snnt unica mensura per essenliam mensurari , ergo multo fortins aeviterna.
3. Item, hoc videtur a lausa. Positio enira multorum est , quare tempus unura potest esse : quia , quaravis sit accidens , tanien est mensura extrinseca, sicut locus. et qnia non est accidens situale; sed hoc totum invenitur in aevo: ergo etc.
4. Item, si pliira sunt aeva, aut ergo simul , aut consequenter. Non consequenter , cuni quoillibet sit infuiitum a parte post; non simul, quia quae sunt siniul, sunt in eodem instanti, ergo si aevi- terna sunt simul, sunt in eodem nunc aevi : ergo si omnium aeviternorum est unum nimc, ergo unum aevuni per essentiam.
CONCLUSIO
Licet omnium temporalium sit unum tempus , tamen quot sunt aeviterna, tot sunt aeva.
Respondeo: Ad huius quaestionis intelligentiam praenotandum est , qualiter intelligitur unitas in tempore. Sciendum autem, quod tripliciter tentave- runt aliqui unitatem temporis accipere, secundum quod accidens habet tripliciter comparari ad subie- ctum. Habet enim ibi causam , existentiam et ap- parentiam.
Dixerunt ergo aliqui, quod tempus est unum "p""" 1- ratione subiecti, in quo primo est et per se, quo remoto, removetur et tempus. Unde dixerunt, quod tempus est ununi, quia est in primo mobili, cuius motu cessante, cessat et tempus '. — Sed illud non iB iuiikit. sufficit dicere , quia , sicut dicit Augustinus, si ces- saret motus prirai mobilis, adliuc posset moveri rota figuli; et constat, quod mensuraretur ille mo- tus: ergo non tantum est ibi, immo et in aliis rebus mobilibus. Itein, tempus est in affectionibus et co- gitationibus liberi arbitrii, quod non sujjest motui caelesti , sicut vult Augustinus -.
Et ideo dixerunt alii, quod tempus est unum ratione subiecti , in quo primo apparei. Cuni enim tempus sit numerus sive mensura motuum, et nu- merus iste secundum essentiam et habitum sit 'in re mobili vel mota. in qua est prius et posterius, secundum actualem vero numerationem sit a parte animae, sicut vult Philosophus ^ et Augustinus, cuni anima omnes motus et mutationes numeret aspi- ciendo ad mensuram motus primi mobilis, scilicet per diem, annum ethoram; volnerunt dicere, quod unum est tempus ratione subiecti , in quo prirao apparet; quia, etsi omnia habeant proprias periodos, tamen omnia numerantur et mensurantur per raen- suram motus regularis et certi et nobis nolissimi, scilicet motus mobilis primi. — Sed illud non suffi- nod suincii. cit, quia dicit Philosophus de Caelo et mundo% quod si essent duo mobiha prinia, adhuc ununi esset lempus. Tunc non posset dici unum ratione subieeti, in quo primo esset, nec in quo primo appareret, cum utrumque esset aeque primum et evidens; nec ratione animae, quia tempus non est numerus nu- merans, sed numeratus, ut Pbilosophus ° vult, et tempus est dispositio rei extra, non fictio animae.
Et ideo dixerunt tertii profundius, quod unitas opimo 3. temporis sumitnr ab unitate subiecti, a quo causa- tur; subiectum autem, a quo causatur, est materia ut mulabilis, et ita ut ens in potentia. Nam materia, ut est in acquisitione formae, mutatur, et sic est ens in potentia; et ideo tempus maxime inter omnia acci- dentia se tenet plus cum materia. Sicut igitur ma- teria una est per essentiam, differens per esse, una non unitale universalitatis nec singularitatis , sed medio modo, sic et tempus in omnibus tempora-conciusioi. hbus °.
Et si quaeras, unde est hoc, quod tempus est Qu- esiio iu- unum, cum tamen niotus smt varii; dicendum, quod motus definitur per id ad quod est', unde motus respicit motorem et mobile et terminuni; tempus autem respicit ipsam durationem variam et succes- sivam, quae venit ex potentia rei mobilis. Et quia motus naturae durantis consimilis est % et natura illa, supra quam fundatur, est una numero; ideo tempus non tantum est unum specie in omnibus temporalibus , immo etiam quantum ad essentiam unum numero, differens per me, sicut posuerunt omnes sapientes , qui circa hanc materiam locuti sunt.
Si autem quaeras , quare non sic est in aliis quantitatibus". cum omnes respiciant materiam; di- cendum, quod omnes aliae, elsi esse incomplelum habeant in materia — nam sunt in materia dimen- siones inflnitae — tamen esse completum ipsarum est a materia existente sub forma. Tempus autem habet esse ex hoc, quod materia tendit ad formam, pro- pter hoc quod causatur a motu, qui est "entelechia entis in potentia'"", et ideo tenet se maxime ex parte materiae, et ideo mininie distinctum. Nec dico, quod teinpus sit in ipsa materia, omni forma circuinscripta, ()uia hoc esset contra Augustinum, duodecimo Con- fessionum', quia non est vicissitudo aliqua in mate- ria, nisi cum in ea est aliqua forma; sed qnamvis sit in materia, quae est sub forma et ab ipsa cause- tur, magis tamen causatur a materia, ut tendit ad formam , et hoc est in materia ratione suae potentiae.
Secundum hunc triplicem modum nisi sunt aliqui unitalem in aevo ponere, primo ratione subiecli, in quo primo esl. Posuerunt enim ordinem in intel- ligentiis secundum continentiam virtualem, sicut in visibilibus est reperire continentiam localem. Et sicut tempus in primo mobili fundatur, sic aevum - in prima intelligentia, quae virtualiter alias continet et in alias influit. — Sed ista positio non potest stare. Priino, quia omnes intelligentiae in incorruptione habent aequalitatem, sicut in sequenti distinctione ° dicitur. Secundo , quia conservatio inlelligentiarum immediate pendet ex Deo. Tertio, quia, si illa in- telligentia destrueretur, tunc fundamenlum aevi pe- riret; et possibile fuit, illam peccasse, imino forte peccavit, cura diabolus credatur fuisse excellentissi- mus Angelorum
Et ideo alii coiiati sunt assignare unilalem i'a- tione subiecti, in quo imw.o apparel , quod quidem est caelum empyreum, in quo non cadil variatio, iiumo omnimode quietum est°. — Sed nec illud suffi- cit, quoniam immortalilas et immutabilitas per prius est in subslantiis spiritualibus quam corporalibus, cum sint digniores, et dignius non habeat mensurari per aspectum ad minus dignum.
Et ideo tentaverunt alii accipere unitatein ex parte caiisae, qui dixeruiit, quod duratio intelligen- tiarum conlinuatur et conservatiir per divinam in- fluenfiam, qnae qiioniam una est. unuin est aevuni, meiisurans ipsam. — Sed nec illud potest stare, quo- niam influeiitia illa aut active, aut passive inlelli- gilur. Si de activa, non est aliud quain Deus, et ila noii liabet aevuin iiiensuram. Si de passiva, tot sunt, quot sunt suscipientes.
Et ideo non restat alius inodus nisi per unita- tein maleriae, sicut prius dictiiiii est de tempore. Sed inulti negant, intelligeiilias habere materiam. Sed quidquid sit de lioc, tamen aevimi respicit esse actuale et esse stabile, sed tempus materiam ut in potentia. Et ideo sicut unitas temporis coiifor- matur materiae, sic unitas aevi conformatur formae, non inqnam formae, in quantum haec vel illa, sed in quanlum immutabilis.
Unde sicut linea in corporibus quantumcumque diversis ponitur eadem specie, sic aevum habet unita- concmsio tem universaks , non umtatem, quam habet teinpus. Et sic concedendae sunt rationes probantes, non esse unum aevum aeviternorum , sed multa ".
1. Quod ergo obiicitur; sicut se habet tempus soiutio op- ad temporalia; dicendum, quod non est simile, quia cum tempus, quantum est de se, respiciat variatio- nem et motum, consequitur ipsa, quorum est men- sura, ratione illius principii', per quod sunt entia in potentia; et quia illud unicum dicitur esse per essentiam, ideo et tempus. Aevum autem de sui ra- tione propria respicit esse completwn et stahile, et ideo magis respicit formam; et ideo nnn habet uni- tatem nisi universalitatis sive conformitatis, sicut et alia accidentia.
2. Quod arguitur a minori, quod temporalia habent unain mensurani; iam patet', quod non est locus a minori, quia illa variatio, ratione qua dici- tur esse in potentia, respicit ipsum materiale prin- cipium, et ideo fecit recedere a distinctione; non sic est in aevo.
3. Quod obiicitur, quod tempus est uiium, quia est accidens extrinsecura, non situatum vel situale; dicendura, quod falsum est; ista enim non est causa, sed magis illa quae praedicta est.
4. Qund obiicitur: si suiit plura aeva, aut si- mul, aut non siniul; dicendum, quod simul. — Quod ergo obiicitur: ergo in eodem mmc; dicendum, quod esse simul in duratione est dupliciter: aut per men- surae concomitantiam , aut per mensurae unitatem et indifferentiam. Cum autein dicitur Deus, homo et Angelus esse simul; dicendum, quod hoc dicitur per mensurae concomitantiam. Cum autem dicitur; Pe- trus et Paulus simul sunt vel currunt, huc polest dici per mensurae unitatem et indifferentiam ; et ideo non sequitur, quod si aeva aeviternorum sunt simul, quod sint unum.
