II, Distinctio 7, Pars 1, A. 1, Q. 2
II, Distinctio 7, Pars 1, A. 1, Q. 2
Utrum in daemonibus sit malae voluntatis continuatio.
Supposito. quot^l in voluntate daemonum non sit possibilis reclificatio , quaeritur secundo, utrum sit in eis malae voluntatis continuatio. Et quod sic, videtur.
1. Secundae ad Corinthios sexto ' : Quae con- Faniimenii.ventio Chrislt ad Belial ? tJlossa : "Sicut Cliristus omnia bene facit, ita diabolus omnia male" ; sed semper facit aliquid, quia est substantia spiritualis, non lassata in operando : ergo etc.
2. Item, primae Ioannis tertio: "Diabolus ab inilio peccat" ; Glossa: "kb initio suae creationis in- cipiens, peccat continue usque in praesens".
3. Item, Augustinus, de Fide ad Petrum^ lo- quens de daemouibus dicit : "Nec mala possunt vo- luntate carere nec poena". Si tu dicas, quod loqui- tur de babitu, non de actu; obiicititr, quod de actu, per Hieronymum ■" , qui dicit , quod "diabolus ad- huc idem sibi arrogat, quod prius praesumserat".
4. Iteni, Iioc videtur ratione. Diabolus est ob- stinatus; sed obstinatio est confirmatio in priori malo : ergo diaboli voluntas est confirm.ata in malo, quod commisit , ergo ab illo non potest recedere : ergo etc
5. Item, Angeli confirmati in bono, continue habent bonam A^oiuntatem habitii et actu, et ean- dem, quam habuerunt in sui glorificatione : ergo ab opposilis similiter videtur de daemonibus, cum sint obstinati in malo, sicut illi confirmati in bono.
6. Item , si '' posset ab actu malae voluntalis desistere , posset aliquo modo se ad gratiam prae- parare . quia dimittere actum peccati est praeparare se ad gratiam ; sed ipse nullq modo hoc potest , sicut supra ^ probatum est : ergo etc.
CONTRA : 1. lacobi secundo ' : Daemones cre- Ad opposW dunt et contremiscunl; sed credere et timere non sunt actus malae voluntatis : ergo videtur , quod aliquando moventur sine obliquitate, et ita aliqua est interpolatio.
3. Item , secundae Petri secundo: "Daemones non portant adversus se execrabile iudicium" ; Glossa : "Magnitudine poenarum territi , a iudicio praesumtionis desistunt": ergo videtur, quod ces- saverit in eis praesumendi perversitas, saltem quan- tum ad actum.
4. Item, daemones naturaliter diligunt Deum , unde dicit Augustinus % quod "nullius conscientia polest Deum odisse" ; et si non diceret, videtur verum , quia "vitium non delet extrema naturae vestigia". Si igitur diligere Deum est naturale, ergo adhuc sunt habiles et apti ad hunc actum. Esto ergo, quod exeant in actum , cum non mo- veantur simul pluribus motibus ; tunc , ut videtur, cessant ab actu malae voluntatis.
5. Item, diabolus, tentans hunc liominem, potest desistere ab actu exteriori, ita quod niliil mali exterius nec iUi nec alii faciat ; sed plus sumus domini actuum inleriorum quam exteriorum : ergo polest desistere, ut nihil actu male velit.
6. Item, videtur, quod voluntas prima super- biendi in eo desierit, quia cessante causa cessat effectus ; sed ralio , quae movil diabolum ad appe- tendam divinam celsitudinem , fuit pulcritudo et strenuitas naturalium et praeexcellentia respectu omnium — iden speravit posse obtinere et appetiit — sed niodo non habet in se istam celsitudinem : ergo, ut videtur, nec illam voluntatem : ergo vide- tur in eo variata affectio.
7. Item , differt dUectio et appeiitus , quia di- lectio est boni , sed wppetitus est boni ut unibilis , quia homo appetit bonum sibi, et bonum sibi non est nisi unibile sibi ; sed diabolus bene videt, quod non potesl ad Dei celsiludinem pervenire , quia re- velata est ei sua damnatio, et ut dicit Augustinus de Wirabilibus sacrae Scripturae ' , "ad suae damna- tionis cumulum desperavit".
CONCLUSIO
Daemon non tantum quoad malae voluntatis deformitatem et pronitatem continuitatem habet, sed etiam semper omnem actum deformat et depravat, et ita continuo peccat.
Respondeo : Dicendum , quod loqui contingit de Di.-tinciio. uiala voluntate tripliciter, scilicet quantum ad de- formitatem, quantum ad pronilatem et quantum ad actualitatem. — Quantum ad deformilatem est conciusio 1. in ''i''^^'!^ voluntate dialDolus continue , ita quod nulla intervenit variatio per deformitatis desitionem sive minorationem , quia ita adhaesit macula peccati vo- luntati diaboli , ut nullo modo possit ab illa sepa- rari. — Quantum ad pronitalem est continuatio coDciosio 2. eiusdem , ita tamen, quod inlervenit variatio quan- tum ad modum inclinandi. Diabolus enim ad id ipsum, quod primo appeliit, etiam nunc pronitatem habet, sed differenli modo quam prius. Prius enim appetiitcum proposito obtinendi, unde dixit: Ponani sedem meam ad aquilonem^ etc. ; nunc appetit quan- tum in se est, sicut ambitiosus, qui sperat obtinere episcopatum, et si non obtineat, non recedit ambi- tio , sed niodns ambiendi variatur ; sic et in diabolo est. — Quantum vero ad actualitatem est continua- conciflsio 3. tio in actu peccandi , sed tamen intervenit variatio quantum ad genus , quia non peccat continue pec- cato unius generis, cnm non raoveatur simul moti- bus diversis. Modo enim peccat superbia , modo in- vidia, modo aliis modis; tamen voluntas eius nun- quam requiescit, quia nnnquam lassatur , cum sit incorruptibilis. El cnni in ea regnet perversitas, semper omnem actum, quem elicit, deformat et depravat, et ita continue peccat. — Et concedendae sunt rationes ad hoc inductae.
I. Ad illud quod obiicitur, quod credunt et contremiscunt ; dicendum, quod ^ actus iudicatur soiuiio op- bonus dupliciter: aut ex se, ut puta, quando est p°"'°™"- actus virtutis elicieutis ipsum, ut abstinere a volu- nupiex actus ptatibus, et consimiles; aut ex adiuncto, sicut ire las""""""" ad sanctum lacobum. Sic actus dicitur malus du- pliciter : aut quia directe elicitur a vitio, ut velle praeesse; aut quia vitium deformans concomztoftw, nt dare eleemosynam propter vanam gloriam vel cuni murnuire et impalientia. Et lioc modo defor- mat diabolus actum credendi, quia cum murmure et impatientia et displicentia illius quod credit, mo- vetur in actum ilium; et ita credendo peccat, non quia credit, sed quia non eo modo credere debet, quo credit. Simililer iudicandum est, si diabolus Deo obediat.
2. Ad illud qiiod obiicitur de timore, dico, quod verum est, quod timent; sed tamen timor ita exilis est, et voluntas peccandi adeo est improba, quod propter hoc non cessat ', sicut in latrone , qui licet timeat furcas , tamen propter appetitum furandi non cessat a furto; et in ipso timore peccat, quia dis- plicet ei Dei iustitia, quam formidat.
3. Ad illud quod obiicitur, quod a iudicio prae- sumtionis desistunt; dicendum , qnod, sicut dictum est , quamvis non audeant appetere quoil primo ausi sunt, tamen iraproba voluntate non desistunt appe- tere; et si viara possent invenire, per quara cre- derent attingere, absque dubio idera praesuraerent. Unde quamvis iudicium sit variatum propter poe- narum intuitum; tamen appetitus non est avulsus nec malum desideriura, iramo regnat actu.
4. Ad illud quod obiicitur de molu natnrali , respondent quidaiii, quod natura, etsi non sit ex- soimio aiio- stincta, est tamen adeo consopita et liberi arbitrii malitia superata, quod in actum suum non potest exire. — Aliter tamen potest dici , quod, sicut li- Aiia souiuo. bera voluntas deformabat actura credendi, ita etiam deformat actura naturalera , cum ei adiungitur. Exempluin huius est hoc. Licet avarus naturaliter jjjjj^pi'^''^" appetat beatitudinem, tanta est perversitas iiidicii in eo et voluiitatis, ut non dicat esse bealitudinem nisi in divitiis; et ita nnnquara exit in appetitum beatitudinis, nisi ut est in divitiis; et ita appe- tendo illain l)eatitiidinera peccat, quia motum illuni, quem natura inchoat incitando, voluntas consum- raat deformando. Sic intelligenduni, quod diabolus naturaiiter diligit Deura ut conservatorem , sed vo- lunlas diaboli illam dilectionem refert ad propriam utibtatein; ideo peccat, quia, etsi Deuni diligat, tamen propter se diligit. Bene igitur concedo , quod exit in actum naturalem, sed nunquam in pure naluralera.
5. Ad illud quod obiicitur, qnod polest desistere ab actu exteriori; dicendum, quod non est simile, quia cum dial^olus non obdormiat, semper in eo vigent interiores virtutes, et ita semper snnt in actu, velit nolil , sieut in homine vigilante. Sed opus ad alterum subest omnino libero arbitrio , ideo potest cessare ab hoc et ab omni ' ; in interiori potest cessare ab hoc vel ab illo secundum diversas con- versiones, scd nunquam ab omni. — Quod ergo dicitur, quod magis sumus domini acluuni interio- rum; si intelligatur quantum ad cohibitionem pro- friam, manifesle falsum est; si quanlum ad cohi- bitionem alicnum, verum est, quia aliquis potest me cohibere ab actu exteriori et compellere: non sic est de interiori.
6. Ad iilud quod obiicitur, quod non videtur modo superbire, quia cessavit causa; dicendum, Dapies quod est causa indiicens , sed tamen non efficiens nec conservans; el hac cessante, non cessat effectus, sicut patet manifeste; el talis fuit in dialrolo pul- critudo. Est alia efficiens et conservans; et talis fuit voUmtas diaboH ol)liqua el aversa '\ et haec semper est in diabolo, ideo semper est in eo superbia; et |i quaravis non assurgat ad illud obtinendum , tamen \ i adhuc assurgit ad illud quod potest, et amplius :| quam potest, quia ad dominium hominum , et ma- ;] xime Sanctorum. j
7. Ad illud quod ultimo obiicitur, quod appe- titus est rei unibilis; dicendum, quod appetitus a cupies ap- i solulus et deliberatus est rei unibilis et possibilis ; ''° ' "^' ■ et iste est appetitus cum eligentia. Sed appetitus j velkitatis, qui est impossibilium , non est rei unibilis :j secunduni veritateni, sed rei, quae desideratur , ;• sicut aliquis appetit esse velox sicut hirundo et ': similia". Diabolus autem quod prius appetiit, eo modo quo appetiit, voluntate eligentiae nonappetit, i sed solum quantum est ex se. — Si tamen aliquis con- Ad aiion;m|j tendat, quod appetit; fatendum est, quod iudicium 3°"'°"' eius est perversum sive aestimatio, saltem intelle- ctus practici, quo iudicat, se ad illud * posse per- venire, quamvis iudicium specidationis dictet con- trarium.
