Text List

Prev

How to Cite

Next

Capitulo 34

Capitulo 34

§. 34.

Díxose arriba excepto los diezmos prediales: porque aunque de lo mal ganado por hurto / o rapiña no se deve rescebir limosna como se ha di cho y diremos abaxo: pero los diezmos de las sementeras y fructos de la tierra y de las heredades que se llaman prediales, no sólo de lo justo, pero de lo violento y tyránicamente avido se deven los diezmos: y no sólo de la hazienda que tuviese qualquiera cathólico: pero de la del ju dío, pagano. O herético qualquiera a quien la heredad o tierra vinie re. Así se haze de los tributos: ff., De pactis, L. inter debitores. Codex, Sine censu vel reliquis, L. 12, porque la décima est onus reale sicut tributum ideo equitur possesorem ut in cap. cum sint, in cap. de terris, et cap. pastoralis, De decimis.

¶ Esto se entiende los judíos y otros infieles ser obligados a pagar diezmos prediales. Si la tierra o heredad o campo está dentro de los límites de alguna parochia / . Y la razón es porque sería la Iglesia de su derecho defraudada: como parece por el dicho capítulo De terris y el texto de la causa: "Ne forte, scilicet, occa sione istarum terrarum vel possessionum valeant ecclesie parro chiali suo jure fraudari".

¶ Pero si la tierra / o possessión no está dentro de los términos de alguna yglesia o parrochia: los in fieles no son obligados a pagar diezmos aunque sean súbditos de christia nos, porque allí falta la causa que pone el dicho capítulo de terris / . "Et ubi cessat pactum cessat et jus et obligatio". ut in L. quod dictum est. ff., De pactis. Y mucho menos son obligados los infieles que tienen sus tierras apartadas de las de los christianos: ni después de venidos a poder de christianos como no estén dentro de los límites de iglesia parrochial mientras son infieles. Y ay un argumento semejante desto en el cap. 1, De prescriptionibus, donde todo el tiempo que el Obispo no es cathólico, no corre la prescripción contra la Yglesia.

¶ Puéde se también a dar otra razón porque los infieles no sean obligados a pagar diezmos prediales: porque las décimas se dan para la sus tentación de los ministros que administran los sacramentos y las cosas espirituales a los feligreses y parrochianos, como parece en el capítulo novum, De decimius, y en el capítulo significavit, De parrochis. Pues, los infieles de quien hablamos no son parrochianos ni resciben los sacramentos ni otra cosa espiritual. Luego no son obligados a pagar diezmos de sus tierras que nunca fueron de christianos, ut in d. cap. Significavit, y también porque cessat ratio ibi solvendi decimas. d. L. quod dictum est. et. cap. etsi Christus, De jurejurando et cap. cum cessante causa, De apellatione. De los diezmos personales hablando como de la guerra injusta, del hurto y de la rapiña / simonía usura de las injustas imposiciones / o tributos, y de la injusta sentencia y cosas semejantes que con injusticia se adquirieron, que se traspase el do minio / o no: ni se deve dar diezmo ni rescebirlo / . Y mucho menos offrecer en sacrificio y servicio del culto divino ni rescebirlo los ecclesiásticos: porque no es otra cosa sino approvar los peccados que en adquirir aquello se cometieron, secundum Innocentium y Hostiensem, cap. Ex transmissa, De decimis. y Hostiensis allí y en la Suma, título De de cimis. §. et "utrum prescribi possit, verbo utrum de illicitis".

¶ De todo lo suso determinado en esta conclusión, síguense los siguien tes corrolarios / .

Corrolarium. 1m.

¶ Peccan mortalmente los religiosos y ecclesiásticos que resciben de los comenderos qualesquiera limosna y dones, así para edificios de yglesias y monasterios: como servicio del altar de plata y oro y alhajas y que admiten capellanías y que hagan capillas y lugares donde se entierren / .

¶ Pruévase el corrolario lo primero porque son causa y co munican en el acto que aquellos pequen mortalmente offreciendo a Dios lo que en gran manera el aborresce, que no es otra cosa sino en quanto en ellos es, afrentallo e injuriallo y esconocello, dándole aquello que le pesa. Esto parece no por amba jes Isaye. "Si ego Dominus diligens judicium, et odio habens rapinam in holocausto" y Ecclesiasticus 34: "Inmolantis ex iniquo oblatio est maculata: et non sunt beneplacite subsanationes injustorum. Dona iniquorum non probat Altissimus: nec respicit in obla tiones iniquorum, nec in multitudine sacrificiorum eorum propi ciabitur peccatis. Qui offert sacrificium ex substantia pauperum: quasi qui victimat filium in conspectu patris sui" sub sanare es mo far o escarnecer y qué honra / o plazer recibiría el padre quando por honrrallo le hiziesen al hijo pedazos delante sus ojos y así dize la Glossa: "Valde detestabile est sacrificium quod orbati patris dolori comparatur". Pues, quien es causa que se escarnezca Dios: y se le ofrezca sacrificio detestable quién duda que cometa pecado mortal.

¶ Lo 2o, porque hazen contra los expressos cánones y ordenaciones de la yglesia en cosa de grande importancia: 100 dist., c. Oblationes "disidentium fratrum nec in sacrario, nec in Gazophilatio: re cipiantur". Similiter: "dona eorum, qui pauperes opprimunt, a sacer dotibus refutanda sunt". et. c. eorum et 14, q. 5, c. immolans. Et expresse in cap. super eo, De raptoribus: ubi prohibetur ecclesiasticis sive sacerdotibus elemosinas accipere a publicis raptoribus, sub privatione ordinum et beneficiorum irrecuperabiliter: et compa rantur tales sacerdotes illis qui participant de rapina. Unde et eadem pena infligitur his et illis secundum Hostiensem ibi. Ergo si cut illi peccant mortaliter. Et quia ex gravitate pene arguitur gravitas culpe, juxta illud Deuteronomi 25. "Pro mensura peccati erit et plagarum modus". Et deponi ab ordine et privari beneficio est gra vis pena que non infligitur ab ecclesia nisi propter peccatur mortale: ideo sacerdotes recipientes elemosinas et oblationes a publicis raptoribus, quemadmodum sunt isti de quibus loqui mur, peccant mortaliter.

¶ Lo 3o, peccan mortalmente porque son causa que por aquello que de la hazienda que tienen robada, gastan en las dichas limosnas y sacrificios que hazen, sean menos poderosos para restituirla: la qual de nuevo es cometer hurto como todos los doctores alegados dizen. Y entre ellos, Ale xandre de Alis. "quod plus peccat alienans rem furtivam dando vel vendendo quod si illam integram reservant, quod probat per illud Exodus 22. "Si quis furatus fuerit ovem vel bovem"etc. Unde nec ven dere nec dare licet furi rem furtivam, ne se reddat impotentem adad restituendum. Ergo peccat mortaliter dando rem furtivam etiam Deo" etc. Hec Alexander.

¶ 4o, peccat mortaliter quia in rei veritate ipsi ecclesiastici et religiosi contractant eas res alienas con tra voluntatem dominorum: et redditus capellarum et que acci piunt pro aniversariis et similia. Ergo comittunt furtum et sic pec cant mortaliter.

¶ Quinto quia prebent occasionem quod paupe res a quibus illa bona sunt ablata vel extorta, facilius moriantur: Ecclesiasticus 34. "Qui offert sacrificium ex substantia pauperum". Nam ut dicit idem Alexander: "per ipsos quominus pauperes quibus resti tutionem rerum suarum impediunt moriantur fame: et coopera tores sunt homicidii" unde sequitur "in ipsis autem panis egentium, vita pauperis est: qui defraudat illum, homo sanguinis est". Et hoc revera nunquam in pauperibus alicujus mundi partis quemadmorum in mise rrimis indianis gentibus est verificatum. Moriuntur nimirum effica citer quotidie defectu rerum suarum et agrorum prediorum aut fundorum que inique ablata sunt eis et ex quotidianis oppresioetus quod si religiosi et ecclesiastici elemosinas et dona illa tributo ron reciperent. Sed illos raptores tanquam indianos et ethnicos ab altari repellerent: prout ipsi jure divino et canonico tenentur: oppresi non egerent nec tam cito probabiliter morerentur: et forsitan universa illos vexantia dispendia cessarent.

¶ 6o peccant mortaliter: ex eo quod vere decepto res sunt animarum ipsorum (scilicet) raptorum quibus recipiendo ea que illi rapuerunt et cum grandi peccato detinent testimo nium approbationis reddunt ea (scilicet) esse justa ac delinquentibus securitatem promittunt.

¶ Contra quos Augustinus in Epistola Ad Macedonium, et refertur 14, q. 6 c.1, ait: "illud fidentissime dixerim: eum qui pro homine ad hoc intervenit, ne male ablata restituat: et qui ad se confugientem, (quantum honeste potest) ad restituendum non compellit, socium esse fraudis et criminis: nam misericordius opem nostram talibus substrahimus quam impendimus. Non enim opem fert qui ad peccandum adiuuat ac non potius adiuvat, sed obviat subvertendo atque opprimendo". Hec Augustinus. Nam tales non aliud fa ciunt, ut propheta Ezechielis 13. inquit nisi consuere pulvillos sub capite ut in peccatis abstinatius quiescant. Ve inquit qui consunt puliuillo sub omni cubito manus: et faciunt cervicalia sub capite universe etatis super quibus verbis, ait Gregorius lib. 18, c. 3, Mortalium. Ad hoc quippe sub cubito pulvillos vel cervicale sub capite jacentis ponitur ut molliter quiescat. Quisquis ergo male agentibus adulatur pulvillum sub cubito vel cervicali jacenti ponit. Ut qui corripere ex culpa debuerat: in ea fultus laudibus molliter quiescat, etc. Que etiam hoc habetur 46 dist., c. sunt non nulli.et 43 dist., c. sit rector ubi multa ad propositum. Sic ergo faciunt isti, et vere deceptores merito debent appelari animarum. Et quod sceleratius procul dubio in aliquibus reperies, non solum accipiendo ea injuste a tyranis rapta et extorta ta cite illa justificant et approbant: sed viva voce non veretnur verbis rationibus absque ratione, defendunt et laudant.

¶ 7o , est alia ratio que convincit eos mortaliter peccare quia audientes confessiones ipsorum tyranorum eos absolvunt et Sacramentum Eucharistie dat illis nulla de restitutione aut satisfactione de tot tantisque malis et damnis facta mentione. Quod patet: quia nullum hucusque qui restituerit aut satisfecerit in aliquo vidimus nec audivimus: sed omnes semper ac continue in peccatis tyranidis permanere verum sacramenta et spitirualia ministrare indignis et in peccatis perseverantibus est scienter mittere canibus, unde peccatur mortaliter. Ergo audiendo hyspanorum confessiones et impartiendo beneficium absolutionis et venerabile sacramentum comunicando contra expressam Ecclesie prohibitionem ut d. c. super eo, De rap toribus, peccant religiosi et ecclesiastici mortate.

¶ 8o, patet quia cum sint publici raptores illi atque tyrani ut diversis viis et indorumlocis supra jacet probatum, deberet negare ecclesiam sepultaram cum sacra mentis prememoratis, ut in d. c. super eo apparet ubi ex gravi tate poene arguitur culpe gravitas et ibi comparantur eius modi ecclesiastici et religiosi his qui de rapina sunt participantes que peccant mortaliter / .

Corrolm. 2m.

¶ Obligados son los perlados de las yglesias catredales y parro chiales: y los requlares de las ordenes aponer personas temerosas de dios quetassen y aprecien los edificios de las yglesias y monasterios y las tierras / o solares enque fueron edificadas: y el valor de todo ello con los trabajos y materiales quelos indios pusieron: y aquel precio de venlo restituir a los que los comendezos robaron y agraviaron: segun conoscieren (la diligencia necessaria hecha) por tenecer a cada pue blos o personas su parte: siquieren evitar peccado mortal / .

¶ Esta restitucion etc.

¶ Prveuase esto corrolario: porque aquellos edificios y suelo en quelos assentaron son de los indios como arriba. §. 30 en la conclusion dela 2a. duda queda probado y peccaron mortalmente los que sin voluntad de los idios dueños reyos osubditos las tierras les usur paron y lo que en ellas edificaron. Por que para salir de peccado mortal todo seles ade restituir o pagar selo / . Pero porque las yglesias y monasterios y otros luga res pios son adios y aconsagrados: no deven volver a los usos profanos debense asi dexar y sustentar: pero ase de restituir a los indios el precio todo de trabajos y de ha zienda que costaron: porque todo es suyo por mill respecto y partes.

¶ Esto asilo dize. s. Augustin en el fin del dicho capitulo i. 14. q. 6. si vero (inquit) rem alienam quis con se ciauerit: non eande. sed estimationem eius restituere debet.

¶ Asi tambienlo de termino s. Gre gorio enotro semejante caso quese hiziese conciertos Ju dios que de averles un obispo tomado sus sinogas. Y con sagrado en yglesias sele querellazon y assi mando que ciertos varones decredito las estimasen: y el precio a los judios se en tregase. Esto se lee en su resistio lib 7.c. 58 y Epístola otras tantas.

¶ Que si no lo hazen los dichos perlados / o procuran por alguna manera lícita que les sean remitido lo que por esta vía son obligados, pequen mortalmente: ya queda pro vado, y porque a ellos incumbe por officio. Digo "a los Obispos hazer restituir lo mal ganado y que se detiene con peccado", como pare ce por el capítulo sicut, el 3o, De jure jurando, cum ibi nota per Doctores, y en el cap. novit, De judiciis; Hostiensis in cap. a nobis, el 2o, De sententia excomunicationis.

¶ Iten porque no lo haziendo, contratan las cosas contra voluntad de sus dueños, que es cometer hurto.

¶ Item no hazen justitia a los dañificados y agraviados: lo qual es peccado mortal.

¶ Iten dan exemplo a los tyranos y los impiden táci tamente que no restituyan lo que tienen robado. Porque como ven que los obispos y frayles tienen sus yglesias y monasterios en los mismos lugares usurpados: y los edificios hizieron con los sudores y trabajos y angustias y sustancia de los indios, forcándolos como ellos lo hizieron y edificaron: están seguros como lo están los perlados y los frayles. Pero cierto si viesen que las personas espirituales que desta restitución hazían algo, verisímile cosa es que se moviessen a considerar en sus peccados: y satisfazer por lo que han delinquido des truyendo aquellas gentes, o al menos no bivirían tan descuidados, ni morirían tan mal aventurados /

Corrolarium 3o.

¶ Todos los religiosos y otras cualquier personas que, en con color vera / o fingida de socorrer a sus padres / o hermanos / o deudos en sus necesidades, piden a los dichos encomenderos posibilidad para restituir limosnas: y las enbían / o traen a estos reynos: peccan mortalmente y son a restitución obligados. y no les escusa que tengan licencia de sus perlados.

¶ Este corrolario se sigue de todo lo ya provado. Y basta que, ni para honrra del culto y reverencia que a Dios se debe cuyo es todo: ni para pía obra, ni para hazer limosna: si no fuese a quien padeciese extrema necessidad: no se puede cosa de todo lo que los tales comenderos tienen en agenar. Porque aquello tienen menos, y así son menos poderosos para restituyr lo mucho in finito a que son obligados / . Y si se alegare que la madre / o el padre / o deudo del frayle padeciese, no fingida, sino verdadera extrema necessidad: que podrá ser escusado, respóndese: que mayor la padecen y primero y universalmente todas aquellas gentes por falta de lo que les han robado y roban cada día: y por la servidumbre y oppresiones ordinarias y así no son obligados a llorar los duelos agenos porque harto tienen en los suyos que llorar. los quales el buen frayle les deve ayudar a llorar: pues, los vee a cada passo: y lo que pide / o deviera pedir de limosna en socorrer a los proprios dueños que la padecen y él se mantiene de los sudores y trabajos dellos, y quanto a esto participa de lo robado de vía emplear: pues, los tiene más cercanos que a sus padres: que quando viniere a socorrellos quizá no los hallará y aun él podrá ser que en el camino perezca y le hallen los dineros en su seno / o en el arca y por sólo el mal exemplo y escándalo que los que lo supieren rescebirán: el bueno del frayle se condenará / Y si algún perlado de la orden se hallase con él al tiempo de su muerte: podría negalle la sepultura como a proprietario, como hizo sant Gregorio, porque se halló cierto poco dinero, a un monje / o frayle / . Y así creo que no se escusará de peccado mortal: porque comete hurto contratando oro y plata / o dineros agenos contra la voluntad de su dueño y dueños tan extremadamente necessitados: y ni de restitución: porque aquello tienen los comenderos para restituyr lo que son obligados. Díxose que no los escusa la licencia de los perlados: porque no se las pueden dar sin que pequen mortalmente, porque autorizan todo lo robado: y son causa / o con causa de que la restitución, ya que los comenderos la quisiesen hazer: integramente, no se haga / . Y esto baste por respuesta de la sancta Duda / .

PrevBack to TopNext

On this page

Capitulo 34