Caput 15

"Et confestim," etc. Sequitur: "Vincientes Jesum." Mos erat Judaeis, ut quem morte adjudicassent, vinctum judici traderent. Et notandum, quod non tunc primum ligaverant, sed mox comprehensum nocte in horto, ut Joannes dicit: Et sic "adduxerunt eum ad Annam primum".

HIER. " Adest Samson vinctus a Dalila. Samson interpretatur, etc., usque ad et fontem perennis vitae sitientibus nobis, id est corporis sui, aperit."

"Tu es rex Judaeorum?" Cum Pilatus nihil criminis interrogat nisi an sit rex Judaeorum, arguitur impietas eorum qui nec falso quidem quod objiciant invenerunt.

"Tu dicis." Sic temperat responsum, ut verum dicat, nec tamen calumniae pareat. Et nota, quod Pilato qui invitus fert sententiam, aliqua in parte responderit: sacerdotibus autem et principibus respondere noluerit, indignosque sermone suo judicaverit.

"Vide," etc. Ethnicus condemnat Jesum, sed causam refert in populum Judaeorum.

"Vide in quantis," etc.

"Ut magis Barabbam." BEDA. "Adhaeret Judaeis usque hodie petitio sua, quam toto labore impetraverunt. Data enim optione sibi, pro Jesu latronem, pro Salvatore interfectorem elegerunt. Merito ergo salutem et vitam perdiderunt et latrociniis ac seditionibus in tantum se subdiderunt, ut regnum et patriam perderent, et libertatem corporis et animae nunquam reciperent."

"Pilatus vero." Multas occasiones dedit Pilatus liberandi Salvatorem, primo justo conferens latronem, deinde inferens: "Quid ergo vultis faciam regi Judaeorum?" Cumque respondissent: "Crucifigatur," non statim acquievit, sed secundum suggestionem uxoris quae mandaverat ei (ut Matthaeus dicit): "Nihil tibi et justo illi", respondens ait: "Quid enim mali fecit?" Quod dicendo, Jesum absolvit.

"At illi magis," etc. David: "Circumdederunt me canes multi", etc. Isaias: "Exspectavi ut faceret judicium, et ecce iniquitas: et justitiam, et ecce clamor". Jeremias: "Facta est haereditas mea mihi sicut leo in silva: dedit contra me vocem".

"Barabbam, et tradidit," etc. HIER. "Hi sunt duo hirci, unus apompeius, id est emissarius, cum peccato populi in desertum inferni absolutus dimittitur. Alter pro peccatis absolutorum, ut agnus occiditur. Pars Domini semper mactatur, pars diaboli, qui est magister eorum, effrenata in tartara praecipitatur."

"Jesum flagellis." Ut nos flagellis liberaret; unde: "Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo": cum prius diceretur: "Multa flagella peccatoris".

"Jesum flagellis caesum." BEDA. "Caesus est ab ipso Pilato, unde Joannes: "Apprehendit Pilatus Jesum et flagellavit:"et post subjunxit: "Et milites plectentes coronam de spinis", etc. Et militibus illudendum praebuit. Quod ideo fecit, ut ejus poenis et opprobriis saturati ultra mortem non sitirent."

"Et induunt." BEDA. " Matthaeus ita: "Et exuentes eum, chlamydem coccineam circumdederunt ei". Quod idem est. Pro regia enim purpura data est, etc., usque ad purpura vel cocco vestitur, cum triumpho gloriosorum martyrum gloriatur."

"Et percutiebant," etc. Caput Christi Deus est. Caput ergo Christi percutiunt qui eum denegant esse Deum. Et qui Scripturae auctoritate errorem suum defendunt (quia scriptura arundine solet fieri), quasi arundine caput ejus feriunt. In faciem ejus spuunt qui praesentiam gratiae ejus exsecrandis verbis ex interna caecae mentis insania conceptis respuunt, et eum in carne venisse negant.

"Adorabant eum." Quasi falso se dixisset Deum. Sed hodie (quod est gravioris insaniae) quidam eum certa fide ut Deum verum adorant, sed perversis actibus mox verba ejus quasi fabulosa despiciunt, ac promissa regni illius temporalibus illecebris postponunt.

"Et educunt illum." HIER. " Hic educitur Abel in agrum a fratre ut perimatur. Hic adest Isaac, etc., usque ad hic adest Jonas de ligno navis foris et in mare ventremque ceti triduo missus."

"Ut crucifigerent." HIER. "Ipsa crucis species quid est nisi forma quadrati mundi? Oriens de virtute fulget, arcton dextera tenet, auster laeva consistit, occidens sub plantis firmatur. Unde Apostolus: "Ut sciamus quae sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum". Aves in forma crucis ad aethera volant, homo adorat, et natat in forma crucis, navis per maria antenna cruci assimilata sufflatur. Tau littera signum salutis et crucis demonstrat."

"Et angariaverunt." BEDA. "Ipse Dominus primo crucem suam portavit, sicut Joannes dicit: Post iste Simon, de quo et alii dicunt, et hoc satis congruo ordine mysterii. "Christus enim passus pro nobis, vobis relinquens exemplum ut sequamini vestigia ejus"."

HIER. "Simon qui portat crucem in angaria, hic est qui laborat pro laude humana. Cogunt eum homines huic labori quem non cogit timor vel dilectio Dei."

"Patrem Alexandri." Magnae opinionis Simon iste videtur esse, cum et filii ejus tanquam noti omnibus ex nomine designantur.

HIER. " Alii per merita patrum suorum commemorantur, alii per merita filiorum. Hic autem Simon, etc., usque ad unde: per Jeremiam ad Judaeam dicitur: "Olivam uberem, pulchram, fructiferam, speciosam vocavit Dominus nomen tuum.""

"Calvariae locus." HIER. "Tradunt Judaei quod in hoc loco montis immolatus fuerit aries pro Isaac, ut ibi decalvetur Christus, id est carne sua, scilicet Judaea carnali, separetur."

BEDA. "Extra portam truncabantur capita damnatorum, et calvariae decollatorum loca dicuntur. Ideo ibi crucifixus Dominus ut ubi erat area damnatorum, ibi erigantur vexilla martyrum. Et quoniam pro nobis factum est maledictum crucis et flagellatus et crucifixus pro salute omnium, quasi noxius inter noxios voluit crucifigi."

"Et dabant." BEDA. "Matthaeus, "cum felle mistum", quod idem est. Fel enim pro amaritudine posuit. Myrrhatum enim vinum est amarissimum; quanquam fieri possit ut et felle et myrrha amarissimum redderent vinum."

"Et dabant," HIER. "etc. Hoc aceto succus lethalis pomi abstergitur."

"Et non accepit." Id pro quo patitur. Unde de eo: "Quae non rapui tunc exsolvebam".

"Et non accepit." Matthaeus: "Et cum gustasset, noluit bibere." Indicat Matthaeus quod pro nobis amaritudinem mortis gustaverit, sed die tertia resurrexit.

"Et curcifigentes cum." HIER. "Hic figitur salus in ligno. Primo infixa est mors in ligno. Lignum primum, scientiae boni et mali; secundum boni tantum et vitae nobis lignum est. Extensio primae manus ad lignum mortem apprehendit; extensio secundae vitam quae perierat invenit. Ligno hoc vehimur per mare undosum ad terram viventium."

"Vestimenta sua." BEDA. "Quadripartita vestis Christi secundum numerum militum, significat Ecclesiam quatuor partibus orbis aequaliter, id est concorditer distributam."

HIER. "Vestimenta Domini mandata sunt quibus tegitur corpus ejus, quod est Ecclesia, quia dividuntur inter milites gentium ut sint quatuor ordines cum sit una fides, id est conjugati, viduati, praepositi, separati. Sortiti sunt tunicam indivisam quae est pax et veritas in cunctis in modum regalis amictus vel annuli."

"Mittentes sortem." ID. " Super tunicam, scilicet quae erat inconsutilis. Hic sortita, etc., usque ad et sors solius Dei judicio venit vel cedit."

"Erat autem hora ter." HIER. " Hoc proprie Marcus, nam sexta hora tenebrae suffuderunt terram, ut non quis posset movere caput. A tricesimo namque, etc., usque ad qui magis dicendi sunt eum crucifixisse quamvis nitantur hoc dissimulare, quam milites qui secundum officium suum duci suo paruere."

"Et erat titulus." BEDA. "Titulus ostendit quod nec occidendo potuerunt efficere quod non esset eis rex; unde: "Ego autem constitutus sum rex ab eo,"etc. Bene enim simul est rex et pontifex, cum eximiam Patri suae carnis hostiam offerret in altari crucis, et regis dignitatem titulo praetenderet, ut cunctis insinuaret quod per crucis patibulum non perdiderit, sed confirmaverit imperium."

"Et cum eo crucifigunt." BEDA. " Sicut dicit Apostolus: "Vetus homo noster simul cum illo crucifixus est ut destruatur corpus peccati, ut ultra non dominetur super nos peccatum." Quandiu ergo agunt opera nostra ut evacuetur corpus peccati, quandiu, etc., usque ad unde Apostolus: "Ut in charitate radicati et fundati possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum"."

"Duos latrones." ID. Latrones qui cum Domino crucifixi sunt signant eos qui fide et confessione Christi, vel agone sui martyrii, vel quamlibet arctam continentiam subeunt. Et qui hoc pro aeterna gloria gerunt, dextri latronis merito et fide signantur. Qui autem pro humana gloria vel qualibet minus digna intentione, sinistri latronis mentem imitatur et actus.

HIER. "Cum iniquis veritas deputata unum relinquit sinistrum, alterum assumit dextrum; sic faciet in die judicii, ex simili crimine dissimiles sortiuntur vias. Alter praecedit Petrum in paradisum, alter Judam in infernum. Confessio brevis vitam acquirit longam, et blasphemia finita poena plectitur aeterna. Hic pullus Judae ligatur ad vitem ἀναβόλαιον,id est, pallium tingitur in sanguine uvae, hic lacerant haedi vineam."

"Moventes capita." HIER. "Emittitur mors iniquorum quando excitantur vincula inferni usque ad cervicem, quae est cervix humani generis."

"Alios salvos." HIER. "Etiam nolentes confitentur quod alios fecit salvos, et se propria damnant sententia, quia alios salvos fecit et se si vellet salvare poterat."

"Descendat nunc." Plus est de sepulcro surgere, et tamen non crediderunt. "Hi omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt".

"Et qui cum eo." BEDA. " Secundum Lucam unus latro blasphemabat dicens: "Si tu es Christus, salvum fac te et nos." Alter, etc., usque ad qui coelestia petunt, ad ea sine dubio Christo mediante et miserante perveniunt."

"Et facta hora sexta." BEDA. " Notandum quod hora sexta, id est sole recessuro a centro mundi, crucifixus sit, et diluculo, oriente sole resurrexit, etc., usque ad et qua hora primus Adam peccando mundo mortem intulit, eadem hora secundus Adam mortem moriendo destrueret."

"Tenebrae." HIER. "Hic adest Noe inebriatus ac nudatus coelo ac terra ebrioso pallio tectus, et ab homine irrisus hic stillavit de ligno sanguis."

"Et quidam," etc. Non omnes. Forsitan milites Romani non intelligentes proprietatem Hebraei sermonis, ex eo quod dicitur Eloi, putaverunt Eliam ab eo vocari. Vel Judaei solito sibi sermone verba Domini depravantes, imbecillitatis infamabant eum quod Eliae vocaret auxilium.

"Currens autem," etc. BEDA. " Joannes plenius dicit: "Postea sciens Jesus," etc. Quasi: Hoc minus fecistis, date quod estis. Erant enim, etc., usque ad de quo: "Dominus plantavit vineam Soreth: et quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae: et exspectavi ut faceres uvas, et fecisti spinas"."

"Jesus autem," etc. BEDA. "Quid dixerit Lucas aperit: "Pater, in manus tuas commendo spiritum meum; et hoc dicens exspiravit". Quod autem dicit Joannes: "Cum accepisset acetum, dixit: Consummatum est: et inclinato capite tradidit spiritum". Inter hoc quod ait: "Consummatum est,"et illud: "inclinato capite emisit spiritum,"emissa est vox illa magna, quam Joannes tacet, caeteri commemorant: "In manus tuas,"etc."

HIER. "Infirmata etenim carne mox virtus divina invaluit quae dicit: "Aperite mihi portas justitiae", etc. Nos autem cum nulla, vel una voce morimur qui de terra sumus; ille enim cum exaltata voce exspiravit qui de coelo descendit."

"Et velum templi." Ut arcam testamenti, et omnia legis sacramenta quae tegebantur appareant, et ad gentes transeant. Ante dicebatur: "Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus" ; nunc autem: "Exaltare super coelos Deus", "et in omni," etc.; et in Evangelio prius: "In viam gentium ne abieritis".; et post passionem: "Ite, et docete omnes gentes".

"Videns autem," etc. Ostenditur quare centurio miratur, quia vidit eum sic exspirasse, id est spiritum emisisse. Nullus enim habet potestatem emittendi spiritum, nisi conditor animarum.

"Vere," etc. HIER. " Nota quod centurio ante crucem in ipso scandalo passionis vere Filium Dei confitetur: et Arius, etc., usque ad et vere Filium Dei Synagoga tacente confirmat."

"Erant autem." ID. "Sicut non excluditur muliebris sexus a salute per Mariam virginem: ita non repellitur a mysterio crucis scientiae et resurrectionis per viduam Mariam Magdalenam et caeteras matres."

"Jacobi minoris et Joseph." BEDA. "Minorem Jacobum dicit Jacobum Alphei, qui et frater Domini, eo quod esset filius Mariae materterae Domini. De qua Joannes: "Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus", etc. Cleophae videtur eam dicere a patre vel a cognatione."

"Et cum jam sero esset," etc. ID. " Παρασκευὴ Graece, praeparatio Latine. Hoc nomine Judaei inter Graecos morantes sextam sabbati appellabant, quia in eo quae sabbato erant necessaria praeparabant secundum quod, etc., usque ad donec octava veniente aetate et ipsa corpora resurrectione glorificata cum animabus simul incorruptionem aeternae haereditatis accipiant."

"Venit Joseph." HIER. " Joseph venit sero parasceve ab Arimathia, quae interpretatur deponens, ad deponendum corpus Christi, etc., us que ad aspicientibus a longe electis qui sunt stellae maris, quando, si fieri potest, scandalizabuntur etiam electi."

"Joseph autem," etc. BEDA. " Ex simplici sepultura Domini, ambitio divitum condemnatur, qui nec in tumulis, etc., usque ad lineo terreno celebrat, sicut corpus Domini in syndone munda sepultum est: sic a papa Sylvestro statutum est."

"Quod erat excisum." BEDA. " Dicitur quod monumentum Domini domus rotunda fuit de subjacente rupe excisa tantae altitudinis ut homo rectus consistens vix extenta manu culmen possit attingere. Et habet introitum, etc., usque ad color autem monumenti et loculi albo et rubeo dicitur esse permistus."

"Maria autem," etc. ID. " Lucas dicit: "Quia astabant omnes noti ejus a longe, et mulieres quae secutae fuerant eum". Sed aliis deposito corpore ejus ad sua remeantibus, solae mulieres, etc., usque ad et si forte valeant imitari pia curiositate, quo ordine sit ejus passio amplectenda, perpendunt."