Caput 6

"Permanebimus." Hoc perversi accipiunt ex illo: "Ubi abundavit delictum, superabundavit et gratia." Hoc dicere est esse ingratos gratiae. Et quia gratia viget, ubi delictum abundavit, non est permanendum in peccato, ut quidam aestimant pro majori gratia. Non enim peccantis merito, sed subvenientis auxilio superabundavit gratia, ubi abundavit delictum. Non ergo permanendum in peccato, sed potius debemus et possumus esse peccato quasi mortui et sepulti per ipsam gratiam et resurgere in justitiam, et post, in vitam aeternam.

"Mortui sumus." Id est liberati a peccato per baptismum, ut jam non dominetur in nobis per gratiam. Mori enim peccato, est liberari a peccato.

"Quomodo adhuc," etc. Cum enim hoc praestiterit gratia, ut moreremur peccato, quid aliud facimus si vivimus in eo, nisi ut gratiae simus ingrati?

"An ignoratis." Mortui peccato quod fit in baptismo, non debemus ei iterum vivere, ut iterum mori sit ei necesse: quia in morte Christi, id est, in similitudine mortis Christi ut sicut semel mortuus est carne, et semper vivit, ita nos semel mortui malo per baptismum, semper vivamus bono. Vel "in morte" dicit: quia mors est causa hujus purificationis.

"Consepulti." Quidquid gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione, in ascensione, in sedere ad dextram, ita gestum est, ut his rebus mystice non tantum dictis, sed etiam gestis configuretur vita Christiana. Attende singula Christi, qui vixerat vetus homo secundum poenam, famem, sitim et hujusmodi, non secundum culpam: hoc modo vetustatem finivit et disposuit, ut dolorem crucis sustinens, sic haberet membra distenta et fixa, ne ad priores actus moverentur, a quibus etiam sepultus quievit, humanis subtractus aspectibus, exigens a nobis, ut vetustatem peccatorum cum dolore et gemitu poenitentiae deponamus: membra per continentiam et justitiam confixa sint, ne ad priora mala redeamus, a quibus ita perfecte quiescamus, ut nec eorum visio, nec memoria habeatur: et non solum hoc a nobis exigit in sacramento passionis, sed et eum si volumus imitari, efficit.

"Surrexit a mortuis." Mors et resurrectio Christi etiam sacramenta sunt.

"Vetus homo." Id est, veteres actus sunt crucifixi, id est, mortui. Vetustas nostra et maledictio in duobus consistit, scilicet, in culpa et poena. Christus autem sua simpla vetustate nostram duplam consumpsit. In sepulcro enim uno die et duabus noctibus quievit. Per unum diem simpla ejus vetustas signatur, per duas vero noctes gemina nostra; unde: Culpam nostram Christus delevit praesentem, praeteritam, et futuram. Praeteritam remittendo, praesentem ab ea retrahendo, futuram ut vitaremus gratiam conferendo. Poenam quoque similiter consumpsit, gehennalem prorsus delendo, ut eam vere poenitentes non sentiant. Temporalem vero non penitus quidem tulit: manet enim fames, sitis, mors et hujusmodi; sed regnum et dominium ejus dejecit, et in novissimo penitus exterminabit.

"Scientes quod Christus. (AUG)". Unus resurrexit jam non moriturus. Resurrexit Lazarus, sed moriturus; resurrexit filia archisynagogi, sed moritura; resurrexit filius viduae, sed moriturus: resurrexit Christus non moriturus. Audi Apostolum, "Christus resurgens," etc. Talem spera resurrectionem, et propter hoc esto Christianus, non propter felicitatem terrae hujus.

"Quod enim mortuus est peccato." AUG. "Sacramentum baptismatis Apostolus commendat, ut quomodo ille semel moriendo similitudine peccati mortuus praedicatur, ita quicunque fuerit in illo baptizatus, eidem rei, cujus illa fuit similitudo, moriatur, id est, peccato; et vivat a lavacro renascendo, sicut ille a sepulcro resurgendo."

"Ita et vos." Quidquid supra dixit esse hominibus per gratiam Christi, hic Romanis attribuit.

"Non ergo." Quia supra dixit nos mortuos esse peccatis, et non debere vivere in eo, cum nemo sine peccato: determinat a quibus maxime est cavendum, quasi concludat quod supra quaerebatur: Permanebimus in peccato.

"Obediatis concupiscentiis." Concupiscentia aliquando nomen est fomitis, scilicet vitii innati; aliquando actus interioris, qui est etiam in primo motu, qui dicitur propassio, et in secundo qui dicitur delectatio, et in tertio qui dicitur consensus. Hic non prohibet concupiscentiam, quae est in primo motu, quia non est in potestate nostra quando surgat: sed Dei gratia compescere possumus, ne usque ad delectationem et consensum perveniat, quod prohibet.

"Quid ergo?" Quia lex a Deo, peccat qui eam dimittit pro gratia.

"Quid ergo? Peccabimus." Quia non sub lege, quae terret, sed sub gratia, quae bene promittit? quid ergo? peccabimus? Hoc quidam, qui legem quasi cohaerentem vel coercentem praedicant, et tenendam.

"An nescitis quoniam," etc. Ne Deum profitentes verbis, facti simus diaboli, praemonet nos esse servos ejus cujus voluntatem facimus.

"Gratias autem Deo," etc. Et eorum mutationem ostendit, et quam sit ei hoc gratum aperuit, Deo hymnum offerens. Eratis enim, inquit, servi peccati: vestra autem sponte liberaque animi voluntate illius dominium excussistis, et spiritualem doctrinam amplexati estis.

"Formam doctrinae." Nostra doctrina est forma, quae imaginem Dei deformatam restituit.

"Humanum," etc. Hactenus ostendit Apostolus non esse peccandum. Hic dicit quid deinceps sit agendum ut scilicet serviatur justitiae, de qua nullus est qui possit se excusare, quia nullus est qui non possit bene operari, saltem voluntate: quod idem est per gratiam.

"Sicut enim exhibuistis," etc. AUG. "Si non plus, vel quantum tunc, ne fides quasi aspera et importabilis fugeretur."

Sicut tunc nullus timor coegit, sed libido voluptasque peccati duxit, sic modo delectatio justitiae adultae, etsi nondum perfecta; unde dixit: "Humanum."

"Ita nunc." Quia plus etiam deberet amari justitia, quam tunc fuit iniquitas, ut pro justitia toleret homo dolores, et contemnat omnia, etiam mortem.

"Liberi." Libertas servi est, quando eum peccare delectat, quod est ex libero arbitrio. Liberaliter servit, qui voluntatem Domini libenter facit; sic et justitiae libere servit, qui amat, qui laetatur.

"Quem ergo fructum." Haec rememoratio facit priora abhorrere, et magis obnoxios gratiae.

"Erubescitis." Est enim quaedam temporalis confusio, scilicet, perturbatio animi respicientis peccata sua, et respectione horrentis, et horrore erubescentis, et erubescendo corrigentis.

"Finis illorum," etc. Quia mors est digna retributio pro peccato: sed vita aeterna, quae est finis justorum, sola gratia datur per Christum, quia et merita ex gratia, et reddetur gratia pro gratia.

"Nunc vero liberati." AUG. "Liberos dixit justitiae, non liberatos: nunc a peccato non liberos, ne sibi hoc tribuant, sed dicit proinde liberatos, ad sententiam Domini: "Si Filius vos liberaverit, vere liberi eritis"."

"Stipendia." Merito stipendium, quia militiae diabolicae mors aeterna tanquam debitum redditur. Cui redderet coronam justus Judex, si non donasset gratiam misericors Pater? quomodo ista debita redderetur, nisi prius illa gratia gratuito donaretur?

AUG. "Cum genus humanum peccata longe separaverint a Deo, per mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit et occisus est, reconciliari nos oportebat, ut et humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a Deo recesserat, etc."