Distinctio 74

Queritur de his qui ah episcopis suis promonericontempnunt, an inuiti sint sublimandi, an non ?

De his ita statutum inuenitur in Concilio Aureli a -nensi III. [cap. 7.]

Episcopus, qui inuitum aut reclamantem ordinare presumpserit, annuali penitenciae subditus missas facere non presumat.

Item Gregorius Natali Episcopo [Salonitano, in lib. I. Reg. epist. 19.] Gesta, que nobis consilii uestri secretario confecta direxistis, in quo archidiaconus Honoratus adicitur, plenaesse semine iurgiorum cognouimus, cum uno eodemquetempore una persona nolens ad sacerdotii ordinem pro-uehitur, que tamquam inmerita a diaconatus offitio remoueatur. Et sicut iustum est, ut nemo crescere conpellaturinuitus, ita censendum puto, ne quisquam insons ab ordinis sui ministerio deiciatur iniuste.

Econtra inuenitur in Concilio Cartaginensi [c. 31.]:

Si qui clerici ab episcopis suis promoueri contempserint, nec illic maneant, unde recedere noluerunt.

Placuit, ut quicumque clerici uel diaconi pro necessitatibus ecclesiasticarum rerum non obtemperauerint episcopis suis, uolentibus eos ad honorem ampliorem in ecclesia sua promouere, nec illic ministrent in gradu suo,unde recedere noluerunt.

Item ex Concilio Agatensi, [c. 23.] Episcoporum etiam, quorum uita non reprehenditur, posteriorem priori nullus preponat, nisi forte superbia elatus quod pro necessitate ecclesiae episcopus iusserit in-plere contempnat.

§. i. Sane si offitium archidiaconatus proptersimpliciorem naturam inplere aut expedire nequiuerit, illeloci sui teneat nomen et ordinationem ecclesiae, quem elegerit episcopus preponendum.

Item Gregorius Iohanni Episcopo Siracusano, [lib. XI. epist. 34.] Quorumdam ad nos relatione peruenit, Cosmam, qui ex monacho monasterii S. Luciae a decessore tuo uenerandae memoriae Maximiano in ecclesia Siracusana subdiaconus factus, atque a te postea in possessione, que Iuliana uocatur, presbiter dicitur ordinatus, ita nimia tristicia et loci qualitate uehementer afflictum, ut uitam sibipenam existimet, et contricioni suae fugae querat auxilium. Et ideo, quia tales erga subiectos nostros debemus existere, quales nos, si subiecti fuissemus, nostros uellemus esse prepositos, magnae benignitatis est, si eumin ecclesia, ubi subdiaconi est functus offitio, sanctitastua reducere atque illic studueritP constituere cardinalem. Quod et facere, quantum arbitramur, debes<3, si nichil est, quod iuste contra eum animos tuos exasperet. Si uero aliqua culpa est, suis nobis epistolis hoc fraternitas uestra, ut scire possimus, insinuet.

Verum illud Gregorii de his intelligendum est, qui non causa necessitatis, sed causa ingratitudinis callide ab episcopis suis promoueri queruntur. Illud autem Cartaginensis concilii de his intelligitur, qui nolunt obtemperare episcopis suis propter necessitatem ecclesiae uolentibus eos ad altiora promouere. Hanc distinctionem ex decreto Simplicii Papae quilibet ualet corroborare, qui scribens Iohanni Archiepisc. Rauennati, [epist. II.] ait inter cetera:

Ubi ista didicisti, que in episcopum et confratrem nostrum Gregorium non dilectione, sed inuidia perpetrasti? quem inexcusabili uiolentia pertrahi ad te passus es atqueuexari, ut ei tantum honorem non per animi tranquillitatem,sed per amentiam, sicut dicendum est, irrogares? Neque enim talia potuissent fieri sanitate consilii. Nolumus exaggerare quod gestum est, ne cogamur iudicare quod dignumest; nam priuilegium meretur amittere, qui permissasibi abutitur potestate. Denunciamus autem, quod, sipost hec aliquid tale presumpseris, et aliquem seuepiscopum, uel presbiterum, uel diaconum inuitum facere forte credideris, ordinationes tibi Rauennatis ecclesiae uel Emiliensis noueris auferendas.

Item Gregorius Antonino Subdiacono, [lib. II. epist. 16. Indict. 10.] Honoratus, archidiaconus Salonitanae ecclesiae a sanctae memoriae decessore meo missa supplicatione poposcerat,ut ab antistite suo inuitus prouehi ad fortioris gradus ordinem contra morem nullo modo cogeretur. Hoc enim fierisibi non causa prouehendi, sed causa ingratitudinis perhibebat. Pro qua re tunc etiam sanctae memoriae predecessor noster scriptis suis Natali fratri coepiscopoque nostro interdixerat, ne predictum Honoratum archidiaconum inuitum proueheret, neue dolorem conceptae ingratitudinis in corde retineret. Cumque etiam a me? hec eadem summopere fuerint interdicta, non solum mandata Deinegligens, sed etiam scripta nostra contempnens, prefatum archidiaconem quasi ad fortiorem honorem prouehens conatus est callide degradare. Unde actum est, ut,eodem archidiaconatus loco submoto, alium adscisceret,qui eius obtemperare moribus potuisset. Quem Honoratum archidiaconem arbitramur antistiti suo aliunde displicere non posse , nisi quod eum uasa sacra suis parentibus dare prohibebat. Quam causam subtili uolumus et tunc sanctae memoriae decessor meus, et nunc ego indagationeperquirere, sed sui suorumque actuum conscius personam suami ad iudicium postposuit destinare. Unde experientiam tuam presentis precepti auctoritate duximus fulciendam, quatinus, conueniens in Salonia, Natalem fratrem nostrum et coepiscopum nostrum saltim tot scriptis ammonitum studeat adhortari, ut supra memoratum archidiaconem in suo statu suscipiat. Quod si facere hoc contumaciter, ut consueuit, forte distulerit, usumpallii ei, qui ab hac sede concessus sibi fuerat, ex auctoritate sedis apostolicae contradices. Quem si etiam amisso pallio adhuc in eadem pertinacia perseuerare perspexeris, dominici corporis et sanguinis eundem antistitem participatione priuabis.

Adhibenda est etiam disciplina, qua nolentes promoueri ad sacros ordines ad obediendum episcopis suis prouocentur. In minoribus siquidem ordinibus constituti paulatim per singulos gradus sunt prouehendi, ut contempnentes suis obedire episcopis doleant sibi esse prelatos, quos prius habebant subiectos.

Unde Gelasius scribit Victori Episcopo®:

Consuluit dilectio tua de suorum promotione clericorum, perhibens, quod diaconi ad presbiterii gradum (quo ecclesiam tuam memoras indigere) uenire detrectant. Quapropter, quia inuitos fieri ecclesiastica moderatio grauitasque non patitur, ut ex nolentibus fiant uolentes ordinatio illa potest perficere, si quos habes inacolitis, uel subdiaconibus maturiores etate, et quorum sit uita probabilis, hos in presbiterium studeas promo-uere, ut, qui in suis proficere noluerunt, reddantur suis inferioribus post minores. Ipsa commoda presbiteri propensius quam diaconi consequantur, ut hac saltemratione constricti et honorem, quem refugerant, appetere nitantur, et questum.