Quaestio 4

Quod uero nec clericis, nec laicis liceat usuras exigere, probatur auctoritate Gelasii et aliorum.

Ait enim Gelasius Papa, scribens'clericis per Lucaniam et Siciliam, [c. 17.]:

Clerici ab indignis questibus nouerint abstinendum, et ab omni cuiuslibet negociationis ingenio uel cupiditatecessandum. In quocumque uero gradu sint, si cessare noluerint, mox a clericalibus offitiis abstinere cogantur.

Item ex Concilio Arei at en si I., quod confirmauit Siluester Papa, [c. 12.] Ministri, qui fenerantur, placuit iuxta formam diuinitus datam eos a communione abstinere.

Item ex Concilio Terraconensi, [c. 2.] Canonum statuis firmatum est, ut quicumque in clero esse uoluerit emendi uilius et uendendi karius studioc non utatur. Quod si exercere uoluerit, cohibeatur aclero.

Item ex Concilio Martini Papae, [c. 62.] Si quis oblitus timorem Domini, et sacrarum scripturarum, que dicunt:.Pecuniam suam non dedit ad usuram, post hanc cognicionem magni concilii fenerauerituel centesimam exegerit, aut ex quolibet negocio turpis lucri quesierit, aut per diuersas species uini, uel frugis, uel cuiuslibet rei, emendo uel uendendo aliqua incrementa susceperit, de gradu suo deiectus alienus habeatura clero.

Item ex eodem. Si quis clericus in necessitate solidum prestiterit, hoc de uino uel frumento accipiat, quod mercandi causa tempore statuto decretum fuerit uenundare. Ceterum si speciem non habuerit necessariam, ipsum quod dedit, sine ullo augmento recipiat.

Item ex Concilio Cartaginensi III., [c. 16.] Nullus clericorum amplius accipiat quam conmodauit; si pecuniam, pecuniam accipiat, si speciem, eandem speciem, quam dedit £, accipiat, et quicquid aliud tantum, quantum dedit, accipiat.

Item ex Niceno Concilio, [c. 17.] Quoniam multi clerici, auaritiae causa turpia lucra sectantes, obliti sunt diuini precepti, quo dictum est: „Qui pecuniam suam non dedit ad usuram , “ statuit hoc sanctum concilium, ut, si quis inuentus fuerit post hanc diffinitionem usuras accipere, uel ex quolibet tali negotio turpia lucra sectari, uel etiam species frumentorum ad sescuplumdare, omnis, qui tale aliquid conatus fuerit ad questum, deiciatur a clero, et alienus habeatur ab ecclesiastico gradu.

Item Leo Papa, [epist. I. c. 3.] Nec hoc quoque pretereundum duximus, esse quosdam turpis lucri cupiditate captos qui usurariam exercent pecuniam, et fenore uolunt ditescere. Quod nosut non dicamus in eos, qui sunt in clericali ordine s constituti, sed etiam in laicos cadere, quise Christianos dici capiunt, condolemus. Quod uindicariacrius in eos, qui fuerint confutati, decernimus, ut omnispeccandi oportunitas adimatur.

Item In Hiis Papa. Quicumque tempore messis uel uindemiae non necessitate, sed propter cupiditatem conparat annonam uel uinum, uerbi gratia de duobus denariis conparat modiumunum, et seruat, usque dum uendatur denariis quatuor, aut sex, aut amplius, hoc turpe lucrum dicimus.

Item Ambrosius in libro de bono mortis , [c. 12.] Si quis usuram accipit, rapinam facit, uita non uiuit.

Item Augustinus ad Macedonium , [ep. LIV.] Quid dicam de usuris, quas etiam ipsae leges et iudices reddi iubent? An crudelior est qui subtrahit aliquid ueleripit diuiti, quam qui trucidat pauperem fenore? Hec utique atque huiusmodi male utique possidentur, et uellemut restituerentur, sed non est quo iudice repetantur. Iam uero prudenter intueamur quod scriptum est:„Fideli homini totus mundus diuitiarum est: infideli autem nec obolus, “ nonne omnes, qui uidentur sibi gaudere conquisitis, eisque uti nesciunt, alienumspossidere conuincimus? Hoc enim certe alienum non est, quod iure possidetur, hoc autem iure, quod iuste, et hoc iuste, quod bene. Omne igitur, quod male possidetur, alienum est; male autem possidet qui male utitur.

Porro, a quo usurae exigendae sint, Ambrosius testatur, dicens [in libro de Tobia, c. 15.]

Ab illo exige usuram, cui nocere merito desideras; cui iure inferuntur arma, huic legitime inferuntur usurae;quem bello uincere non potes, ab hoc usuramexige, quem non sit crimen occidere. Sine ferro dimicatqui usuras flagitat, sine gladio se de hoste ulciscitur quifuerit usurarius exactor inimici. Ergo ubi ius belli, ibiius usurae.