Caput 22
Caput 22
De augmento habitus
¶ Vtrum videlicet detur summus habitus qui potest in anima causari. puta in intellectu: vel voluntate. notum est quod aliquid potest in potentia causari: & non cuiuscumque in¬ tentionis. ergo oportet dare summam intentionem: vel ad minus minimam sub qua non potest & sub qualibet minori potest. Et hoc dupliciter intelligitur / quod detur summus habitus. Vno modo ex natura rei. & in isto sensu est altercatio inter doctores. Nam Scotus in tertio ponit maximum ex natura rei: ita quod deus non potest producere maiorem quamli tatem siue intentiorem. Occham & Grego rius hoc impugnant. videlicet quod non datur maximus habitus seu qualitas ex natura reimaxima. Aliomodo potost intelli quod detur maximus habitus qui potest produci in potentia non ex natura habitus: sed natura potentie: ita quod potentia non sit capax maioris habitus. notum est quod datur maxima aqua que potest poni in vase non ex natura aque sed ex natura vasis quod non est capax maioris aque. Et tunc queritur vtrum detur maximus habitus causatus in potentia qamuis non proueniat ex natura habitus quin possit augeri: sed ex natura potentie: que non est capax maioris habitus. Et adhuc dupliciter intelligitur. Vno modo quod detur maximus causabilis in potentia per naturam / ita quod naturaliter non potest causari maior. Aliomodo per potentiam supernaturalem. Solum facio difficultatem / an detur maximus qu possit causari in potentia ex natura potentie: vrpotentia non potest producere actus plures quam illos qui requiruntur ad productionem illius habitus. De Alvaco post Occham & Gregorium dicit quod datur maximus habitus qui potest poni in potentia in esse habitus: sed non datur maximus qui potest esse in hac potentia in esse qualitatis. quia capiendo pure passiue est infinite capax. Vnde habitus est in potentia secundum quod est actiua & non secundum quod est passiua. Sed datur maximus cuius ipsa est capax ex natura propria in esse habitus: vt quamuis augeatur volitio in esse quamlitatis tamen non augebitur in esse volitois. vtrum pure naturaliter loquendo detur aliquis habitus qui potest causari a potentia per actus naturaliter elicitos ab illa potentia: & non potest maior causari: & videtur quod non. patet. ille potest causari in ista potem tia: & potentia potest elicere vnum actum: qui intendet priorem habitum. ergo ille habitus non erat maximus qui poterat causari in ista potentia per actus naturaliter producibiles. Dices: datur minimus qui non pocest: & quilibet minor potest. Contra. si quilibet minor potest: capio quod in potentia peractus sit productus habitus distans ab illo minimo per dimidietatem vnius gradus. tunc potentia potest elicere actum naturaliter continuatum per horam & tunc produducet vnam dimidietatem gradus secluso etiam tali habitu / ergo & nunc producet: quia subiectum est magis dispositum quam esset sine habitu: ergo in fine hore erit iam habitus vsque ad illam completionem productionis illius dimidii gradus. Aliqui doc. dicunt quod datur certa intentio in habitu ad quam non potest homo pertingere per replicationem actuum / veruntamen ad quamcunque intentionem infra illam potest homo pertinge re per replicationem actuum. Contra. volo quod pertingat ad illam infra illam solum perdimidium gradum. tunc sic. bene sequitur. iste potest elicere actum causantem dimidietatem gradus: ergo. dices nego consequentiam: quia erit capacitas potentie repleta. Contra. nunquam erit repleta: quia quando erit vna dimidietas dimidie partis adhuc capacitas non erit repleta. ergo talis actus non cessabit a productione quousque illa dimidietas sit perducta. Hoc argumentum mihi facit fidem quod non potest defensari quod detur minima in tentio cuius potentia non sit capax ex natura rei: quia habeam intentionem infra illam per dimidietatem gradus: & in potentia ponatur actus qui sufficiat producere illam dimidietatem. tunc illam producet / cum est causa naturaliter actiua: & passum susceptiuum quod nondum suscepit. ergo suscipiet: & sic non erit minima immo maxima quod sic. Pro isto argumento dico quod quocunque tempore signato finito oportet de necessitate concedere quod datur maximus habitus quem homo potest producere vel qui potest produciin homine in illo tempore finito vel minima quam non. Secundo. non datur maximus gradus habitus qui potest produci simpliciter nec minimus qui non: vt in tempore ifinitos actus potest producere quorum secundus erit intensior primo & quartus tertio & sic in infinitum: nec datur maximus quo sic nec minimus qui non. Et hoc tenendo quod potentia sit infinite capax ex natura rei. lMihi videtnr quod oportet ponere summun habitum ex natura rei & sic actus producens illum habitum a nulla causa maiore potest intendi / quia non potest esse maior causa in illa specie. Sed videtur concedendum quod qualibet ca pacitas quantuncunque parua possit habere illud summum quia in infinitum potest augeri alia causa partialis / sed non ponendo maximum ex natura rei bene dicit liber. LEt hec dicta sufficiant de productione & causalita te habituum. Dictum est generaliter de actuvirtuoso & vitioso: & consequenter de generatione habituum in qua potentia & in qua non: & de corruptione illorum. & perquid corrumpuntur. & de contrarietate illorum: & de coefficientia ad actus: & finaliter de augmento habituum: & de actibus humanis: & circunstantiis eorumdem.
On this page
