Caput 16

¶ Capitulum xvi. An a sententia summi pontificis possit appellari.

VTrum a sententia summi pontificis possit appellari & an sit altera potestas super potestatem summipontificis quod est querere. Vtrum summus pontifex in sua potestate alteri pote stati etiam ordinarie subiciatur etiam manendo summus pontifex. Arguitur quod non in capitulo nemo. ix. q. iii. nemo iudicabit primam sedem id est apostolicam / neque a clero / neque ab augusto / neque a regibus / neque a populo iudex iudicabitur. ergo non est potestas que sit ordinarie superior ad summumpontificem.

¶ Oppositum arguitur. ex de ductione Constanti. & Basili. conciliorum cui concilio quilibet Christianus etiam papali dignitate constitutus obedire tenetur. ergo. Pro cuius declaratione videndum est quid sit concilium generale. Communiter diffinitur sic & precipuea Iohamne de Gersono. Est congregatio auctoritate legitime facta ad aliquem locum ex omni sta tu gerarchico nulla persona fideli petente audiri exclusa ad tractandum ea que concernunt publicam ecclesie vtilitatem & mores ipsius. Ex prima particula sequitur quod omnis congregatio non legitime vocata & congregata non est concilium generale. & generaliter auctoritas. legitima est auctoritas pontificis. Veruntamen in tribus casibus sine eius auctoritate potest concilium congregari. Pcimus casus si papa sit mortuus vel morte ciuili vel naturali. nam aliquando vacauit duobus anis sedes apostolica tuncsine eius auctoritate potest generale concilium conuocari.

¶ Secundus casus si requisitus legitime renuat conuocare. Tertius quando tenpus & locus fuerunt assignata per concilium praecedens sicut in concilio Basiliensi assignatum futurum concilium fuit lugduni. & infra septemnium / & in primis duobus casibus non reffert quis conuocauerit. tamen in primis recurrendum est ad cardinales. Dicitur ex omi statu gerarchico. nam sunt duo status gerarchii in ecclesia scilicet status prelatorum superiorum & inferiorum. vnde in tali concilio debent interesse singuli episcopi. Similiter ex parte cleri. & curatorum de singulis episcopatibus aliquis debet interesse & tales habent vicem & auctoritatem deliberandi in concilio. Deinde dicitur nulla per sona fideli petente audiri exclusa ad tractandum ea que concernunt ecclesiam & mores ipsius / & quia ecclesia non potest tota congregari in vno loco concilium generale representat illam. Queritur nunc vurum tale generale concilium rite congregatum ordinariam habeat iurisdictionis potestatem supra papam. Respondetur quod hoc potest dupliciter intelligi. Vno modo quod papa teneatur obtemperare statutis & decretis per concilium sub pena peccati / alio modo quod si non obtemperauerit quod concilium habeat auctoritatem & potestatem feriendi papam etiam ipso remanente summo pontifice pena ecclesiastica id est excommunicatione. Supponitur vlterius quod sex sunt potestates ecclesie que tacte sunt prius. Prima super corpus Christi verum. Secunda super corpus Christi misticum Item potestas apostolica cohercendi / instituendi prelatos ecclesie / & sexta sumendinecessaria vite. lstis suppositis sit prima propositio. Concilium generale legitime congregatum immediate a Christo habet potestatem illam coherciuam in foro exteriori& publico. Loquitur enim de potestate que respicit forum exterius. nam concilium generale non habet potestatem consecrandineque absoluendi sacramentaliter / cum non sit sacerdos / est solum modo questio de po¬ testate iurisdictionis in foro exteriori illam auctoritatem habet a Christo immediate & non a papa: vt dicunt iuriste. Patet propositio Mathei. xvi. loquebantur dominus ad Betrum immediate. Si peccauerit in te frater tuus &c. tandem dicit si non audierit ecclesiam sit tibi tanquam ethnicus & publicanus / postea subiunxit in plurali quecumque solueritis &c. ergo Christus dedit auctoritatem ecdlesie cognoscendi per hoc quod dicit dic ecclesie / & sic vt bene dicit Gerson non dicit dic ecclesie id est prelatis ecclesie. quia loquebatur petro qui non potest esse accusator & testis & iudex / ideo ibidem non capitur ecclesia proaggregatione prelatorum. dedit ergo potestatem ecclesie cognoscendi. ergo concilium geneale immediate representans vniuersalem ecclesiam quia constituitur ex cuiuslibet ecclesie partiale membrum habet potestatem cognoscendi super quencumque fidelem & cognitione habita sententiandi & contra non parentes exercere penam & censuras ecclesiasticas. Ex illa auctoritate fundant se doct. quod concilium generale habet immediate a Christo potestatem iurisdictionis coherciuam.

¶ Habitum est supra quomodo potestas ecclesiastica iurisdictionis saltem que respicit forum publicum est toti ecclesie a Christo immediate communicata. quod patet Matthei. xvi. si peccauerit in te &c. statim subdit dinc ecclesie in quo verbo est auctoritas data cognoscendi de crimine. quia frustra fuisset dicere ecclesie nisi ecclesia auctoritatem haberet. & si est data ecclesie potestas cognoscendi & per consequens puniendi id est excommunicandi. ergo ex institutione prima Christi est ecclesie auctoritas communicata iurisdictionis & per consequens concilio generali ecclesiam vniuersalem representantiquia constituitur ex aliquo membro cuiuslibet ecclesie particularis.

¶ Circa hanc propositionem que est multum vniuersalis ponuntur alique particulares de actibus iurisdictionis ecclesiastice. vnde multi sunt ac tus inrisdictions ecdinastice seueffectus potestatis ecdesiastice quos exercere potest concilium generale scilicet edere canones / dare indulgentias / excommunicare. & sub excommunicatione continentur siue intelliguntur alie pene quas ecclesia exercere potest ratione criminis vt interdicere / degradare &c. Et vltra potest dispensare istis sunt quattuor effectus potestatis ecclesiastice quos exercerepotest concilium generale. & similiter omnes similes actus qui respiciunt iurisdictio nem excepta absolutione sacramentali / & qui sunt actus iurisdictionis exterioris potest exercere. Et quantum ad istos actus ponit aliquis doct. aliquas propositiones / primappolitio. Concilium generale potest ex hac auctoritate a Christo sibi immediate data edere canones punitiuos. Patet sic primo / concilium Basiliense edidit canones punitios contra sacerdotes publice fornicarios quod pertrimestre fructibus suorum beneficiorum priuantur & si recidiuarent & non corrige rentur perpetuo priuarentur beneficio. lxxxiiiin capitulo presbyter dicit textus de presbytero qui dedit litteras quibus docetur de possessionibus ecclesie. Dicit concilium Gargan se quod ille tenebitur restituere damnum quod in currit ecclesia propter celationem illarum litterarum vel perditionem / & quod priuaretur perceptione sacri corporis & sanguinis / ideo concilium generale ex illa auctoritate potest edere canones punitiuos. Secunda propositio / concilium generale potest dare indulgentias. & hoc fuit practicatum in concilio basili. Nam greci excusabant se quod propter paupertatem non poterant venire ad concilium / tunc concilium dedit indulgentias largientibus bona & pecunias pro expensis illorum grecorum pro subleuatione paupertatis ipsorum.

¶ Ista secunda propositio sic suadetur. Indulgentie procedunt a claue ita quod datio indulgentiarum est effectus clauis ecclesie / sed clauis regni celorum est data petro non tanquam persone priuate / sed vt representanti totam ecclesiam. xxiiii. qu. in capi. quod cunque fuerunt claues ecclesie petro date non vt singulari persone. Dicit hieronimus sed vt representanti ecdesiam / ergo concilium ge¬ nerale representans immediate totam ecclesiam vniuersalem & immediatius quam petrus habet istam potestatem. Item concilium generale potest limitare largitionem indulgentiarum in ipsis episcopis & prelatis. ergo potest largiri. nam si potest limitare ergo in minentius habet illam potestatem. Patet antecedens in capitulo cum ex eo de penitentiis & remissionibus. limitat concilium quod in dedicatione non dantur vltra annum & in anniuersariis vltra quadraginta dies. ergo concilium habet potestatem limitandiindulgentias & perconsequens conferendi.

¶ Tertia propositio / potest concilium exconmunicare. patet in verbis Christi Matthei x vi. Si non audierit te sit tibi tanquam ethnicus id est excommunicatus. Similiter in capitulo omnis vtriusque sexus quod editum est in concilio generali vbi excommunicantur non communicantes semel in anno & arcentur ab ingressu ecclesie / ergo concilium excommunicat eos. ergo concilium potest exconmunicare.

¶ Quarta propositio concilium generale potest dispensare in capitulo presbyter. lxxxiii. distinctione est editus canon quod presbyter fornicator deponatur. & ab illo dispensatum fuit in concilio Gargansi quod permitteretur in ordinibus susceptis ministra re post per actam decem annorum peniten tiam / ideo contra canones punitiuos potest concilium dispensare. Habetur resolutione. ergo quod concilium in istis quattuor supra nominatis potest exercere potestatem ecclesiasticam iurisdictionis & quod habet potestatem edendi canones punitiuos dandiindulgentias &c. Similiter talem potestatem habet qualem papa vt notum est / potest edere canones / conferre indulgentias / excommunicare / dispensare. Cum ergo in concilio & in papa sint iste duepotestates vtrum respiciant se ex equo. hoc est an neutra habeat potestatem super aliam ita quod vna non sit super aliam vel an vna habeat auctoritatem super aliam / vt puta vtrum auctoritas concili i sit super aucttoritatem pape. De hoc est controuersia inter docto. Pro cuius declaratio ne notandum est quod multa sunt annexa auctoritati alicuius superioris.

¶ Primum est quod ab inferiori ad superiorem licet appellare vt ab episcopo ad archiepiscopum / ab archiepiscopo ad primatem / a primate ad papam. similiter a baliuo ad curiam parlamenti &e

¶ Secundum est / quod ille habens auctoritatem superiorem potest habentem auctoritatem inferiorem iudicare / punire / deponere suas leges infringere. Nam fungens auctoritate superioris habet potestatem coherciuam super illum qui habet inferiorem.

¶ Tertium habens auctoritatem superioris siue supior potest edere leges & constitutiones & tenebitur inferior secundum illas iudicare: ita quod si oppositum faciat de facto suum iudicium erit nullum ita quod potest potestatem inferioris certis legibus arctare ad se conformandum illis.

¶ Quartum / superior vel habens auctoritatem superioris certis de causis aliquos potest eximere apotestate inferioris vt papa multos exemit a potestate inferiorum siue episcoporum.

¶ Istis suppositis est difficultas. Vtruma papa ad concilium vel econtra possit appellari vel neutrum alterum. Item vtrum concilium possit papam deponere & iudicare / vel econtra. vel neutrum alterum.

¶ Item vtrum possit concilium aliquos a potestate pape eximere / vel econtra vel neutrum alterum.

¶ Item vtrum concilium possit edere canones quibus teneatur papa parere vel ediuerso: vel neutro modo.

¶ Est apparentia in multis textibus quod papa non possit iudicari a concilio / vt allega tum est supra Nemo iudicabit primam sedem neque a Cesare / neque a clero / neque a regibus &c. ergo concilium non potest iudicare papam ideo non est supra ipsum / & per consequens non est inferior concilio. Similiter in capitulo significasti de electione. Omnia concilia sunt auctoritate summi pontificis celebrata. ergo auctoritas concilii de pendet ab auctoritate pape. igitur. Item sta tuta concilii generalis non possunt ligare papam quia de ratione superioris est quod pos¬ sit inferiorem suis legibus arctare. ergo existis testibus videtur quod nullo modo dicipossit quod concilium sit supra papam / & quod auctoritas pape sit sub concilio vel infra concilium collocata.

¶ Quantum ad ista est conclulio quam tenent omnes doctores parrhisienses & galli / quod protestas pape est subiecta potestati concilii: Dico primo quod quam tum ad originem seu institutionem potestas pape non est supra concilium neque edi uerso / quia vtraque immediate est a Christo instituta. ergo quantum ad hoc vna non est super aliam neque vna dependet ab altera. Sed dicunt communiter doctores omnes parrhisien. quod potestas pape est sub potestate concilii quantum ad hoc quod concilium potest certis legibus papam arctare / ita quod tenetur papa iudicare secundum leges & constitutiones a concilio latas / & quantum ad hoc est expressa determinatio conciliiBasilien. & Constanti. quod concilium in spiunsancto congregatum vniuersalem ecclesiam immediate representans immediate habet a Christo potestatem cui omnis christianus etiam papali dignitate constitutus obedire tenetur ergo concilium potest papam certis legibus arctare & cetera. & istomodo quantum ad collationes beneficiotum est arctata potestas pape in regno francie. neque potest sibi ea reseruare amplius / ergo quantum ad ista est sibi data certa lex / & si faciat contra sua sententia erit nulla.

¶ Et apparentia est in ista opiniqne. Quandocunque sunt duepotestates eiusdem generis / & vna est deuiabilis & altera non: potestas que est in supposito deuiabili: debet dirigi secundum potestatem indeuiabilem. Sed quilibet papa est deuiabilis. & concilium generale rite congregatum est indeuiabile / ergo potestas pape debet dirigi secundum dispositionem concilii generalis. Apparentia est in maiore maxima / sed minor est vera. nam papa potest deuiare / immo potest hereticari. Est enim homo non confirmatus & remanet equaliter peccator sicut prius: quod autem concilium rite corgregatum non possit errare. Patet / semper dirigitur s pecialiter a spiritusanco quantum ad exercitium sue potestatis. ideo non potest errare secundum id secundum quod dirigitur. igitur. Patet maior / Actuum decimoquinto. Visum est spiritui sancto & nobis. preponitur spiritus sanctus quasi regens concilium & gubernans / ergo signum est quod spiritus: sanctus semper regit & guberr at concilium / ergo ratione indeuiabilitatis nituntur ostendere quod concilium sit supra papam quantum ad istud quod est de ratione superioris potestatis quod certis legibus potest arctare inferiorem.

¶ Quantum ad aliud quod est de ratione superioris potestatis quod licet ab inferiori ad eum apellare qui superiorem habet auctoritatem. videtur satis manifestum / quod licet apapa ad concilium appellare postquam papaest deuiabilis & concilium non potest erra re / ergo quantum ad hoc apparet papam esse inferiorem.

¶ Quantum vero ad aliud videlicet quod potestas superior potest inferiorem iudicare. Vtrum scilicet ipsum concilium possit papam iudicare / aut deponere a papali dignitate & alium instituere. Dico quod quantum ad hoc concilium est suprapapam & ipsum iudicare potest / & habet auctoritatem immediate a Christo / & est maxima apparentia cum papa sit defectibilis quod possit ab ipso concilio pro erratis puniri.

¶ Dicit dominus de Gersono: quod quemad modum papa potest dare libellum repudii sponse sue id est ecclesie / hoc est cedere papatui: eodem modo si papa sit inutilis sponse id est ecclesie / poterit sponsa eum repudiare: & ipsum a papatu auferre. ergo quantum ad istum effectum iurisdictionis quod superior potestas potest inferiorem iudicare videtur apparenter & concilium sit supra papam.

¶ Difficultas / quantum ad istum modum dicendi. an concilium possit excommunicare papam manente in papatu. id est ipso existente papa. Hoc postea tegrpitur.

¶ Sxartux ad alium effe¬ ctum superioris potestatis / an concilium possit aliquos eximere a potestate pape / sicut papa aliquos eximit a potestate episcoporum. Pico quod conclium quantum ad aliquos effectus potest aliquos eximere a potestate pape. nam potest facere concilium quod aliquos actus iurisdictionis non possit papa exerce in aliquam personam sincut prius potuisset ante illam prohibitionem / veruntamen non potest quantum ad omnes sic quod non possit postea aliquos exercere immo non potest prohiberi vniuersaliter ab omnibus actibus circa aliquam personam.

¶ Dat Gerson primo exemplum de quodam cardinalirespectu cuius inhibitum est pape ne posset pro peccatis preteritis illum punire / & quod remaneret prpetuus segatus: videlicet quod papa non posset illum priuare perpetua legatione: sed sic est quod papa illos actus iurisdictionis non potuit exercere in illum post tale priuilegium. ergo concilium potest aliquas personas eximere a potestate pape quantum ad certos actus iurisdictionis: sed de peccatis futuris non potest concilium facere neque eos eximere a potestate coherciua pape nisi concilium esset tunc congregatum / & hoc sibi reseruaret.

¶ Adhuc restat difficultas de illo / an concilium posset aliquem omnino eximere a potestate pape / ita quod papa non posset eum excommunicare / nec propeccatis preteritis nec pro futuris / vt dicunt aliquide rege francie / quod papa non potest eum excommunicare: sed credo quod concilium non potest illum omnino eximere quin possit ab ipso papa vere excommunicari pro causa iusta & pro vera contumacia nisi concilium esset tunc congregatum quod reseruaret sibitalem punitionem.

¶ Resolutio ergo est / quod potestas pape potest a concilio certis arctari legibus & ab ipso ad concilium potest appellari & potest iudicari a concilio / puta & maxime si esset hereticus & obstinatus & in perniciem ecclesie potest deponi a concilio & quod potest eximere certas personas ab eius potestats quantum ad aliquos casus. ideo quantum ad ista potestas pape est sub concilio & concilium super ipsum papam propter multa. Primo / ratione indeuiabilitatis. Secundo quia potestas concilii ad plura se extendit quam potestas pape. Ram ad quencunque effectum se extendit potestas pape similiter & concilii & cum hoc ad ipiseum papam. ideo ratione extentionis potestas concilii est supra papam: quis potestas pape non sit a concilio sed immediate a deo sicut & potestas concilii non est a papa sed etiam immediate a deo: nihilominus potestas pape est subdita potestati concilii / sicut potestates baliui & prepositi sunt immediate a rege / tamen potestas baliui est sub potestate prepositi. Propter difficultatem supra tactam orta est questio / sub qua formadeberet poni conclusio in conciliis generalibus. Nam reparitur in statutis hoc modo nos sacroapprobante concilio statuimus. Aliquando reperitur sancta synodus statuit. Aliquando reperitur sacriconcilii auctoritas in cap. de iure iurando vbi est conclusio sub ista forma sacri auco ritate cocilii inhibemus &c. fuit ergo controuersia sub qua forma deberet poni concilii condlusio / an nonine concilii / an nonine pape. Dicit Dealyaco quod melior modus est diceresic / sancta synodus statuit &c. vel sic auctoritate sacri concilii statuimus. lsti duo sunt meliores modiponendi conclusiones in conciliis & non nomine pape.