Caput 2

¶ Secundum capitulum. Alia est opinio.

VISUM est de iurisdictione principum secularium ad quos spectat maleficos & in corpore & in bonis punire. & illa est prima iurisdictio que vocatur coherciua & aucto ritas publica maleficos damnandi contrahitur a populo. & in primo capitulo fuerunt allegate opiniones. vna quod nullus princeps tenporalis potest iuste actum iurisdictionis exercere nisi ex commissione pape & Roma. ecclesie nuncin isto secundo capitulo ponitur se cunda opinio que diuiditur in tres modos dicendi partiales & vniuersaliter ista opinio dicit quod principes seculares absque commissione pape & romane ecclesie possunt iurisdictiomnes seculares licite exercere ita quod nec papa / nec ecclesia habent ex institutione christi quod debeant illas iurisdictionis illis principibus secularibus committere. Marcillius de padua circa hanc materiam ponit tria dicta. Primum quod papa nullam habet potestatem coherciuam siue coactiuam ex institutione Christi. & quod nullus habet potestatem excommunicandi nisi ex bene placito populi aut pricipis & nititur hoc deducere exauctoritate pauli qui excommunicauit fornicatorem conuocato populo. Secundo dicit quod papa non est exemptus ab habente potestatem coactiuam / immo ipse subiectus est principi seculari habenti potestatem coactiuam. Tertium dictum si delinquat vel in spiritualibus vel in temporalibus a principevenit cohercendus. Sed ista opinio quantum ad multa est damnata & scandalosa quod patet per vsum contrarium. nam excommunicare potest papa & quotidie facit sine consensu populi. ergo &c. Secundus modus dicendi est qod papa quantumad spitumalia habet potestateni coactiuam per censuras smpiumales puta per ex communicationem vt in peccatis contra sacramenta & contra euangelium sed in temporalibus nec habet regulariter nec casualiter potestatem coactiuam ex institutione Christi / sed si habeat hoc est a principe vel populo. Tertius modus dicendi est papa habet potestatem coactiuam per censuras spirituales in spiritualibus / sed in temporalibus non habet illam regulariter / sed solum casualiter: & videtur difficultas ex varietate textuum / an videlicet papa ex institutione Christi in causis pure laycis habeat potestatem discernendi / iudicandi / & cogendi. Opinio iuristarum quantum ad hoc est quod summus pontifex non habet regulariter sed casualiter / regulariter: hoc est non debet exercere illa quam sunt potestatis pure layce. ideo dicunt illum illam habere in habitu sed non in actu / quia casualiter potest & debet puta in duobus casibus. Primus quando deest princeps secularis. Secundus / si princeps secularis non possit vel negligat illam exercere / in talibus casibus potest immo tenetur papa administrare iusticiam in rebus temporalibus / ideo casualiter orta questione de possessione aliqua ecclesiastici possunt se intromittere non tame regulariter / sed in duobus casibus tantum prius tactis. quantum ad primum. extra inca. licet de foro competenti quod vacante imperio potest papa se intromittere de negotiis tenporalibus. quantum ad secundum in capitulo ex tenore eodem titulo. Nam si imperator nult causam terminare / papa debet ex institutione Christi illam terminare propterea ex institutione Christi habet iurisdictionem laycam in habitu: sed non in actu. datur simile si duces subiecti regi nolent iurisdictionem administrare / tunc debet rex illam administrare: & illam habet in habitu. similiter dicendum est de summo pontifice. Doct. arguit pro ista opinione & non arguit particulariter pro aliquo istorum trium modorum / sed vniuersaliter pro tota opinione. ille non habet suam iurisdictionem ab illo cuius est danes: quia nunquam dominus habet iurisdictiouem a seruo: sed imperator est dnes pape in temporalibus / nam habetur textus xi. qu. capitulo sacerdotibus. vbi papa vocat im peratorem dominum suum: ergo est dominus eius. Secundo ad idem ratione argui tut quod papa sit subiectus imperatori in qua fundant se doctores que videtur eis peremptoria. Quelibet res que transit de nouo in dnnium alterius transit cum onere suo nisi super hoc habeatur speciale priuilegium: sed predia que transierunt de nouo in dominium pape puta per collationem principum vt constantini & regis Francie puta in auinione illa erant impetatori & principibus subiecta. ergo transierunt cum tali onere nisi super hoc habeatur speciale priuilegium. ergo papa quantum ad illa est imperatori & regibus subditus. vnde dictum est quod principes non solum habent potestatem in res: sed etiam in personas quia possunt incarcerare & occidere. Dico tamen quod quantum ad istam potestatem que respicit personas est apparentia quod papa sit exemptusita quod imperator non potest incarcerare / nec occidere eum quamuis commiserit crimen tali pena dignum sed quantum ad ipsas res quod iure diuino sit exemptus nulla est apparentia. ergo dicit doct. adminus habetur quod ratione praediorum que transierunt cum onere suo in dominium pape que antequam transirent erant subiecta principi quantum ad iurisdictionem ratione illorum habens dominium illorum efficitur subiectus alteri habenti iurisdid onem super illa. de foro competenti capitulo vltimo. patet hoc / parsona dupliciter efficitur subiecta. vno modo ratione criminis. alio modo ratione possessionis.

¶ Resolutio est / quantum ad primum modum dicendi Marcilli i depadua erroneum est quod papa non habeat potestatem coactiuam in nullis rebus. Item vterque duorum secundorum modorum est probabilis videlicet quod papa in rebus pure ciuilibus nullam iurisdictionem / nec regulariter nec casualiter habeat iure diuino & ex institutione diuina / vel quod habeat non regulariter sed casualiter puta in duobus casibus tantum supra muneratis scilicet si nullus sit iudex temporalis / & si non potest exercere vel negligat / probabile est quod casualiter in illis duobus casibus habeat iurisdictionem temporalem ad ministrandi in temporalibus.