Quaestio 2

¶ Questio secunda. De impedimento nature.

COnsequenter queritur deimpedimento nature. vtrum sexus muliebris & etas puerilis impediant susceptionem ordinum hoc est si attentet mulier suscipere ordines sacros an recipiat. Similiter episcopus attentet aliquem puerum consecraren& conferre ei ordines sacros. an de factoillos suscipiat.

¶ Pro ista questione supponendum est / quod aliquid potest impediri a susceptione ordinum tripliciter. Vno modo ab honesta susceptione. ita quod non cum illo potest honeste suscipere / secundo modo impeditur a licita susceptione ita quod cum illo non potest licite id est sine peccato suscipere. Tertio quod impediatur a susceptione de facto ita quod si tentet de facto nichil fit. Hoc supposito. respondetur primo de sexu quod sexus muliebris impedit a susceptione sacri ordinis istis tribus modis ita quod non susciperet neque reue renter / neque licite / neque de facto si attentet.

¶ Pro isto notandum est quod omne sacramentum est institutum a Christo. vt satis probatum est in principio quarti. Secundo supponintur ex eo quod omne sacramentum requirit debitam materiam & formam & si sit institutum a Christo cuiuslibet sacramenti materia & forma est instituta ab illo ita quod non potest in altera materia sacramentum conferri nec in altera forma sacramentum confici / vt non potest aliquis baptisari nisi ex aqua & forma a Christo instituta.

¶ Secundo supponendum est quod ecclesia vniuersalis materiam a Christo institutam alicuius sacramenti non potest facere quin sit materia illius nec de illo quod non est materia ex institutione Christi quod sit materia alicuius sacramenti vt tota ecclesia non potest facere quod illud quod non est materia penitem tie sacramenti vel ordinis de nouo incipiat esse materia & efficiatur materia sacramentique Isto supposito declarat quodo sexus muliebris non potest esse materia sacramentiordinis. Nam collati sunt ordines in cena quando Christus dedit ap constolis potestatem consecrandidicens hoc facite in meam con¬ memorationem id est hoc faciendi accipite potestatem / vel in die resurrectionis cum ingressus est ianuis clausis cum dicit accipite spiritum sanctum quoruncunque remiseritis peccata &c. Et arguitur comuniter a doc. Christus instituit sacramentum ordinis quantum ad vnam partem secundum doctores in cena. & quantum ad alteram partem in die resurrectionis: sed sic est quod nullam mulierem ordinauit immo nec matrem. ergo sexus virilis videtur esse conditio ex institutione Christi se tenens ex parte materie.

¶ Altera ratio. Paulus prima ad Thimo. prohibuit mulieres in ecclesia loqui. Ait enim docere mulierem non permittoid est predicare. ergo prohibuit mulieres atoto genere crdinari. Consequentia tenet / quia ordinatis in ecclesia competit ex officio loqui id est predicare euangelium dei: sed si hoc fuisset concessum a Christo mulieribus quod possent ordinari fieret eis in iniuria. ergo a poparet quod ex institutione Christi de necessitate requiritur illa conditio sexus virilis ex parte materie. Dicit Depalude quod mulier ex ordinacione & institutione ecclesie posset tonsurari: quia tonsura non est sacramentum sed sacramentale de institutio ne ecclesie: & non Christi. & sic ecclesia potest variare sacramentalia: sicut cathecismum & exorcismum / ita posset variare tonsuram / sed secus est de ordinibus que non sunt de institutione ecclesie: sed Cnristi / quia alias ordo non esset sacramentum nisi esset de institutione Christi. quare ecclesia non potest variare maceriam nec formam illorum.

¶ De etate. Vtrum etas puerilis impediat a su sceptione ordinum. Primo notum est quod impedit ab honesta susceptione: quia puer non potest se disponere vt honeste & reuerenter suscipiat. lmpedit ergo a licita susceptione vel saltem a licita collatione / quia minister ordinans paruulum peccat. Sed difficultas est vtrum de facto paruulus suscipiat sacros ordines / si epriscopus attentet illum ordinare infra annosdiscretionis constitutum puta quod realiter sit dyaconus vel pres¬ byter secundum quod episcopus ordinauerit. Respondetur quod duplex est modus dicendiDurandus tenet quod si talis paruulus nullomodo sit capax rationis / ira quod omnino careat vsu rationis. id est quod non possit consentire neque dissentire / ita quod non cognoscit quod elt ordo: neque cognoscere potest vt paruulus duum vel trium annorum episcopus at tentans eum ordinare nihil facit. Ratio eius est / ad susceptionem cuiuslibet sacranenti requiritur intentio formalis vel virtualis in suscipiente / & semper requiritur formalis in conferente. Sed in paruulo qui nullum habet vsum rationis non potest esse intentio nec virtualis nec formalis. De formalinotum est / sed de virtuali quamuis intentio parentum sit virtualis quantum ad ea que sunt necessitatis ad salutem corporalem aut spiritualem paruuli: tamen quantum ad ea quam sunt supererogationis / intentio parentum non est virtualis pro paruulo. nam paruulus est conmissus parentibus quantum ad ea que sunt necessaria ad salutem corporis & anime sed non quantum ad ea que sunt supererogationis ita quod non tenentur paruulo quantum ad ea que lunt superogationis: ergo intentio parentum de susceptione ordinum non sufficit vt paruulus suscipiat / quia suscipere ordines non est de necessitate. Item paruulus contrahit origiale ex parentibus contra quod est ordinatusbaptismus. propterea sufficit intentio parentum vt paruulus suscipiat baptismum: sed illud contra quod est ordinatum sacramentum ordinis non contrahitur exparentibus. ergo.

¶ Alius modus dicendi conmunior quem tenet doc. & ferme omnes doc. quod si episcopus attentet paruulum in cunabulis nullum habentem adhuc vsum rationis ordinare defacto illum consecrat. & talis suscipit ordines quos intendit conferre episcopus. Patet capvnico de clerico per saltum promoto: ex quo textu hanentur duo. Primum / quod si episcopus attentet alicui conferre praesbyteratum qu non est dyaconus / puta superiorem ordinem omisso inferiori de facto confert. Secundum / si episcopus attentet conferre ordinem bresbyteratus non habenti vsum rationis. id est non consentienti (non dico dissentienti) de facto confert. Ratio est / sacramenta que non habent contractum vt matrimonium / nichil penitus requirunt ex parte materie nisi ipsam materiam & intentionem ministri & formam / sed paruulus est materia quia vir. & episcopus est minister vtens debita forma & habens debitam intentionem. ergo ibi de facto est verum sacramentum ordinis / & ista opinio est probabilior.

¶ Sed tunc queritur vtrum talis paruulus obligetur ad continentiam cum peruenerit ad vsum rationis & cognouerit se esse ordinatum ante vsum rationis. quam difficultatem mouet glo. in capitulo allegato. Et apparet quod non / castitas non est res precepti sed res consilii ad quam nullus obligari potest nisi per proprium consensum / quia alias esset preceptum si aliquis me ad castitatem obligare posset. Vnde summus pontifex nullum potest sine peccato obligare ad opera supererogationis nisi ipso consentiente. secus est propter peccatum / quia potest obligare ad ingrediendum aliquam religionem: ergo non potest paruulus iste cum non consentiat & non peccet obligari ad castitatem / ergo quando peruenerit ad annos discretionis non obligatur ad castitatem / & in ista difficultate altercantur doc. Aliqui dicunt quod obligatur ad castitatem non ratione voti / quia non fuit capax vouendi / cum votum debeat esse deliberatum: sed obligatur ad castitatem eo quod ordini sacro annexa est castitas. Vnde si aliquis esset illegitimatus ad contrahendum matrimonium cum omni muliere. puta quia omnes mulieres sunt vxorate / ille obligaretur ad castitatem non ratio ne voti: sed quia non habet materiam cum qua possit exercere actus matrimoniales cum per casum nulla sit apta ad contrahendum matrimonium cum eo. Si ergo dicant quod ordo sacer saltem presbyteratus ex iure diuino illegitimatur ad contrahendum in futuro ille tenetur ad castitatem. Vnde visum est satis quod vxoratus presbiteretur: sed nunquam est visum quod presbyter contraheret. Ideo dicunt ex iure diuino quod presbyteratus illegitimat ad contrahendum matrimonium / cum ergo talis habeat ordinem presbyteratus si attentet contrahere nihil facit. igitur non potest licite contrahere: & sic obligatur ad castitatem. Verumtamen opposita pars puta quod presbyteratus non illegitimat nisi ex iure humano ad contrahendum / vt tenet sanctus Thomas in materia de voto potest cum illo dispensari. Nam est practicatum a paucis temporibus in presbytero ducatus normanie vt duceret vxorem. ergo non erat de iure diuino quod obligaretur ad castitatem. & sic dico tenendo quod presbyteratus illegitimat solum iure humano quod iste non obligatur ad castitatem seruandam. Ratio est quando aliquis efficitur presbyter tenetur seruare castitatem propterea quia vouit illam saltem virtualiter: quia non requiritur formaliter sed interpretatiue vouit castitatem quia voluntarie suscepit illud cui est annexa castitas iure positiuo ecclesie: & sic vouit interpretatiue. Sicut ille qui vltra annum probationis in monasterio deffert habitum monachi & professi quamuis non vouerit formaliter tenetur perpetuo manere in religione: sed iste paruulus nec vouit formaliter nec interpretatiue: quia quamuis suscipiat aliquid cui ex statuto ecclesie annexa est castitas / non tamen suscipit voluntarie quia non est capax voluntarii nec inuoluntarii. ideo non vouet nec formaliter nec interpretatiue. Ideo dicit Panor. in dicto capitulo. si velit gaudere priuilegio clericali debet seruare castitatem: sed si nolit gaudere poterit vxorari. Et ad rationem Durandi / nego quod requiratur in suscipiente sacramentum intentio formalis vel virtualis. Ratio / quia Durandus dicit quod intentio virtualis est intentio parentum / vel eorum cui commissus est puer ad custodiam quantum ad ea quam sunt necessaria pro salute corporis & anime. Tunc arguitur sic. Si aliquis inuitis parentibus aut quabus custodie da¬ tus est puer capiat illum & baptisaretur defacto est baptismus / ergo ad sacramentum baptismivt de facto suscipiatu (non dicode iure non requiritur intentio neque virtualis nequoe formalis. immo dico si aliquis attentet baptisare paruulum iudei inuitis parentibus contra prohibitionem ecclesie (quia hoc prohibet ecclesia. xl. distinctione capi. de iude is) talis est baptisatus & ecclesia dissentit / ergo non requiritur intentio alicuius adhoc quod paruulus suscipiat sacramentum nisi intentio ministri. ideo nego quod requiratur intentio virtualis vel formalis in suscipiente. Eene verum est quod requiritur quod non dissentiat: sed non requiritur quod consentiat & argumentum nullam apparentiam habet. Habemus ergo ex isto articulo quod sexus muliebris impediret. etas non impedit de facto licet de iure.

¶ AD AR VMENTA. Dicit apostolus ad gala. quarto. In Christo Iesu non est seruus neque liber &c. Dico quod intelligitur quantum ad consequutionem felicitatis eter ne nemo excluditur a beatitudine: sed bene excludit aliquos ab aliis actibus vt feminas ab actibus ordinum.

¶ Secundo arguitur / in iure reperitur quod mulier vocatur dyaconissa. xxxii. distinctione. ergo dyaconatus vel presbyteratus potest mulieri conferri. Dico quod illa monialis vocatur dyaconissa cui ex officio data est potestas legendi omeliam non quod habeat ordinem dyaconatus: sed quia exercet officium illius dyachoni / tamen non potest proprium officium dyaconi exercere scilicet ministrare materiam sacramenti &c. Similiter dico quod vocatur mulier presbyterissa protempore quo erant presbyteri vxorati. & sic vocatur non ab ordine. sed a viro. Sed apud nos latinos vbicastitas non solum coniugalis: sed simpliciter est ordini annexa: presbytera potest dici aliqua bona matrona vidua: vel perfecta inter alias mulieres. Ex predictis patet quod sit ordo / & de difficultatibus circa ordinem emergentibus.

¶ Sequitur de matrimonio.