Quaestio 1

Circa distinctionem trigesimam quintam.

QVERITVR vtrum adulterium cum aliquam viuente viro impediat matrimonium cum eadem post mortem illius viri.

Arguitur quod non per illud quod habetur Regum secundo capi. Dauid adulteratus est cum Bersabee & post interfecto vria contraxit cum ea matimonium. Pro solutione secundo doctor premittit vnum notabile postea respondet ad questionem. pro cuius decla¬ ratione notandum quod sunt tria crimina que videntur impedire contractum matrimonialem: primum est adulterium cum aliqua parte viuente altera. & sub adulterio coprehenditur contractus cum aliqua per verba de presenti viuente prima. Secundum crimen est homicidium seu machinatio mortis: vt Sortes machinatur mortem vxori sue vt possit contrahere cum berta / velecontra berta machinatur mortem vxoris sortis vt possit contrahere cum illo. Tertium est sponsalia facta adhuc viuente altera partium seu promissio iuramentis firmata. & difficultas est de istis tribus viciis / vtrum quodllibet per se impediat vel aliqua simul iuncta impediant.

¶ Quantum ad tertium dicit doctor quod promissio de contrahendo in futuro cum aliqua seu iuramento firmata secluso primo aut secundo: id est secluso adulterio & machinatione mortis cum effectu ipsius partis non impedit quin possit cum illa cui spopondit contrahere matrimonium. patet extra de eo qui duxit in matrimonium quam polluit per adulterium. capi. vlti. & sic resolutio est quod vltimum vitium per se sumptum non impedit.

¶ Secunda conclusio. Tertium cum primo simplliciter impedit & dirimit / primum per se sumptum non impedit: vt adulterium cum aliqua non impedit dum modo non promiserit viuente prima eam capere post mortem sue vxoris: vel econtra. vel non fuit machinatus in mortem illius. llla simul iuncta impediunt: patet in primo capitulo illius tituli textus est de eo qui cognouit aliquam habens ad huc vxorem viuentem nihilominus illa quam cognouit erat inscia illum hate vxorem: & sic commisit adulterium inscia / & post mortem vxoris virpetebat diuortium fieri inter se & secundam / respodet textus si vxor petat diuortium est celebrandum: sed si vir petat non / difficultas tunc est satis bona: quia vel inter illos est verum matrimonium vel non. si est verum matrimonium cum non possit claudicare cum vir & vxor sint correlatiua: ad petitionem mulieris non debet fieri diuortium. Si vero non est verum matrimonium: tunc videtur quod ad petitionem viri debeat celebrari diuortium / ergo videtur quod si vir petat est celebrandum: & si mulier petat non est celebrandum. Dicit doc. quod si mulier petat diuortium tunc est celebrandum. Ratio mulier commutauit corpus suum cum corpore viri credens quod vir possit dare & non potest / quia est illegitimatus per ecclesiam postquam spopondit & commisit adulterium & propterea deceptio est in contractuex parte viri / & error ex parte mulieris: ideo si mulier petat tunc est declarandusnullus / vt si est deceptio in vendente: & error in emente & emens: postea cognoscens erroren petat contractum irritari tunc irritatur. ideo cum queritur an sit inter illos matrimonsum dico quod non. Et ad argumentum / ergo sivir petat diuortium tunc est celebrandum. nego consequeiam & mulier excusatur per ignorantiam inuincibilem reddendo & petendo debitum: sed vir nec petendo: nec reddendo excusatur: dicit ergo doc. si mulier no petat non est celebrandum: sed cogendus est vir vt de nouo consentiat: quia consensus preteritus in istam non fuit sufficiens ad matrimonium quia ille non sunt legitime persone quia illa duo vitia simul iuncta illegitimant ergo talis consensus non fuit sufficiens: quia non fuit personarum legitimarum: sed quando mulier perseuerat cogendus est vir: vt de nouo consentiat. Contra / semper erunt perosone illegitime / ergo consensus non erit sufficiens vt sit verum matrimonium. Dico & apperet mihi dicendum quod ecclesia cogit virum de nouo consentire ne peccatum eius sit ei in patrocinium / & cogendo illum consentire ecclesia legitimat & auffert illam ille gitimationem ex illis duobus vitiis contractam. Vnde ecclesia aliquando sententiat de aliquibus que non sunt coniuges quod habitent simuletiam sub censuris puta quando in foro exteriori probantur coniuges: sed quando cunque ecclesia est iuridice certionata quod non sunt coniuges nunquam ecclesia sententiaret quod habitent simul. si ergo iste talis probauerit iuridice quod cognouit eam viuente prima & promisit viuente prima quod capiet eam in vxorem ecclesia iuridice cognouit quod non est matrimonium / ergo ecclesia nunquam sententiet quod cohabitent nisi compellendo eos de nouo consentire. Resolutio / illa duo vitia: scilicet vltimum cum primo impediunt contrahendum & dirimunt contractum & si vtraque partium sit conscia: puta mulier scit sortem habere vxorem viuentem cum illam cognoscit & promittit ei quod eam capiet vesl econtra / tunc nunquam legitimatur per ecclesiam nec debet legitimari: sed si contrahant sunt compellendi per ecclesiam ad diuortium: & si altera partium sit solum conscia & altera inscia si contrahant in primo contractu non est matrimonium: sed probato tali impedimento vel cognito ad petitionem vxoris sunt omnino separandi: sed si vxor non petat ymo petat oppositum per ecclesiasticam sententiam & consequenter per censuram virest cogendus si nolit obtemperare sententie est inquam cogendus vir qui fuit causa doli vt de nouo consentiat & tunc ecclesia aufert illam illegitimationem: & sic erit verus contractus matrimonialis. Tertio dicit doc. quod siue primum concurrat cum secundo siue tertio impedit & dirimit extra de conuer sione infidelium laudabilem dicit glo. si fuerunt machinate cum effectu id est quod sequuta fuerit mors matrimonium nullum est / dico ergo secundum cum primo impedit / secundum cum tertio impedit. vnde solum homicidium per se sumptum non impedit: dum modo non spopondit ei nec eam cognouerit vt si occidat sortes vxorem & non promisit alteri nec eam cognouit: potest contrahere cum ea habentur. ergo tria quorum nullum per se impedit / & quod ista impediant non est ex natura rei: sed ex illegitimatione ecdlesie. And argumentum primus factum / dico quod talis illegitimatio est solum ex statuto pure positiuo ecclesie: & sic non erat tempore Dauid talis illegitimatio: ideo &c.