Table of Contents
Commentarius in libros sententiarum
Liber 4
Distinctio 1
Quaestio 1 : Utrum sacramenta nouae Legis causent gratiam.
Quaestio 2 : de diffinitione sacramenti
Quaestio 3 : de institutione sacramentorum
Quaestio 4 : Utrum constent ex rebus, et verbis
Quaestio 5 : Utrum convenienter fuerit instituta
Quaestio 6 : Utrum sacramenta legalia conferrent gratiam
Distinctio 2
Quaestio 1 : De institutione sacramentorum novae legis an sint a Christo instituta
Quaestio 2 : de baptismo Ioannis
Distinctio 3
Quaestio 1 : De forma baptismi, an possit mutari
Quaestio 2 : Utrum plures possint unum baptizare
Quaestio 3 : utrum baptismus debeat fieri in aqua
Distinctio 4
Quaestio 1 : utrum baptismus deleat omne culpam, et omnem poenam
Quaestio 2 : Utrum character in baptismo imprimatur
Quaestio 3 : de baptismo flaminis, et sanguinis
Quaestio 4 : De carentibus usu rationis, utrum sint baptizandi
Quaestio 5 : De ficte accedentibus, utrum baptismus, cessante fictione, habeat effectum suum
Distinctio 5
Quaestio 1 : Utrum Christus secundum quod homo potuerit dimittere peccata
Quaestio 2 : Utrum malus minister possit baptizare
Quaestio 3 : Utrum liceat petere, vel recipere baptismum a malo ministro
Distinctio 6
Quaestio 1 : Utrum ad baptismum requiratur nativitas ex utero
Quaestio 2 : Utrum intentio in baptismo requiratur
Quaestio 3 : An fides requiratur in baptismo
Distinctio 7
Quaestio 1 : De confirmatione secundum se
Quaestio 2 : Utrum confirmatio characterem imprimat
Quaestio 4 : Utrum episcopus sit proprius minister huius sacramenti
Distinctio 8
Quaestio 1 : Utrum eucharistia sit sacramentum
Quaestio 2 : Utrum eucharistia fit tantum sumenda a ieiunis
Quaestio 3 : De forma huius sacramenti, scilicet utrum una dependeat ab alia.
Distinctio 9
Quaestio 1 : utrum peccator sumat corpus Christi
Quaestio 2 : Utrum peccatori liceat sumere corpus Christi
Quaestio 3 : Utrum polluto liceat sumere corpus Christi
Quaestio 4 : Utrum peccatori sit deneganda communio?
Distinctio 10
Quaestio 1 : utrum corpus Christi sit in sacramento altaris, realiter, et essentialiter
Quaestio 2 : utrum Christus sit in altari totaliter
Quaestio 3 : utrum Christus sit in sacramento altaris localiter
Quaestio 4 : utrum Christus sit in altari visibiliter
Distinctio 11
Quaestio 1 : utrum panis, et vinum sit conueniens mateteri huius sacramenti
Quaestio 2 : Vtrum conuersio sit completa ratio essendi corpus Christi in altari realiter
Quaestio 4 : utrum Deus possit conuertere vnum corpus in plura corpora, sicut econuerso facit
Distinctio 12
Quaestio 1 : utrum liceat pluries in die communica re
Quaestio 2 : utrum Deus possit facere accidens sine subiecto
Quaestio 3 : utrum in sacramento altaris sint accidentia sine subiecto
Quaestio 4 : utrum species in sacramento altaris possint aliquid immutare
Distinctio 13
Quaestio 1 : Utrum non sacerdos possit conficere
Quaestio 2 : utrum sacerdos teneatur celebrare
Quaestio 3 : de haereticis, utrum sint exterminandi
Quaestio 4 : utrum plures sacerdotes possint eandem hostiam consecrare
Distinctio 14
Quaestio 1 : utrum poenitentia sit sacramentum
Quaestio 2 : utrum poenitentia sit virtus
Quaestio 3 : de poenitentia in comparatione ad alias virtutes
Quaestio 4 : de subiecto poenitentiae
Quaestio 5 : de continuatio ne poenitentiae
Quaestio 6 : de solenni poenitentia
Quaestio 7 : de effectu poenitentiae, utrum sit necessaria ad salutem
Distinctio 15
Quaestio 1 : utrum peccatum impediat satisfactionem
Quaestio 2 : utrum restitutio sit pars satisfactionis
Quaestio 3 : utrum eleemosyna sit satisfactionis pars
Quaestio 4 : utrum ieiunium sit pars satisfactionis
Quaestio 5 : de oratione, utrum sit satisfactionis pars
Distinctio 16
Quaestio 1 : de remissione venialium, utrum possint remitti sine mortalibus
Quaestio 2 : Vtrum poenitentia possit per aliquid impediri
Quaestio 3 : de circunstantiis, an sint confitendae
Quaestio 4 : utrum poenitentia habeat partes
Distinctio 17
Quaestio 1 : de contritione, utrum deleat peccatum
Quaestio 2 : utrum sit necesse confiteri sacerdoti statim de omnibus
Quaestio 3 : utrum confessio sit facienda proprio sacerdoti
Quaestio 4 : an confessio possit fieri alieno sacerdoti, de licentia proprii sacerdotis
Quaestio 5 : utrum confessio dimidiata iterari debeat
Quaestio 7 : confitens et non poenitens impleat praeceptum de semel confitendo in anno
Quaestio 8 : utrum confessio facta ab illo qui non est contritus valeat
Distinctio 18
Quaestio 1 : utrum excommunicatio debeat esse in Ecclesia
Quaestio 2 : quis possit excommunicare: vtrum scilicet excommunicatum possit excommunicare
Quaestio 3 : utrum in iure debeat esse aliqua excommunicatio lata
Quaestio 4 : de effectu excommunicationis
Quaestio 5 : de absolutione ab excommunicatione
Quaestio 6 : utrum minor excommunicatio, repellat a sacramentis
Quaestio 7 : de suspensione: utrum impediat absolutionem
Quaestio 8 : de inter dicto: utrum violans interdictum sit irregularis
Distinctio 19
Quaestio 1 : utrum claues sint in Ecclesia
Quaestio 3 : de correctione fraterna. utrum cadat sub praecepto
Quaestio 4 : de denunciatione, utrum debeat eam praecedere fraterna correctio
Distinctio 20
Quaestio 1 : utrum aliquis in morte possit vere poenitere
Quaestio 3 : utrum vnos pro alio possit satisfacere
Quaestio 4 : de indulgentiis, utrum tantum valeant, quantum sonant
Distinctio 21
Quaestio 1 : de Purgatorio quaeritur, utrum ibi culpa remittatur
Quaestio 2 : de generali confessione utrum deleat omnem culpam
Distinctio 22
Quaestio 1 : utrum peccata semel dimissa redeant
Quaestio 2 : utrum damnato ad mortem, petenti confessionem debeat negari
Quaestio 3 : de forma huius sacramenti, utrum haec sit conueniens forma huius. Ego absoluo te etc.
Distinctio 23
Quaestio 1 : de extrema vnctione, quo ad essentiam, utrum habeat determinatam materiam
Quaestio 2 : de ministro: utrum sacerdos possit hoc sacramentum ministrare
Quaestio 3 : de subiecto, utrum solus infirmus debeat inungi
Quaestio 4 : De effectu extremae vnctionis.
Distinctio 24
Quaestio 1 : utrum ordo sit sacramentum
Quaestio 2 : de charactere, utrum in quolibet ordine imprimatur character
Quaestio 3 : de annexis ordinum: an corona sit ordo
Quaestio 4 : utrum distincti ordines habeant distinctos actus
Quaestio 5 : utrum ministri debeant habere vestes speciales
Quaestio 6 : utrum in ecclesia sit aliqua maior potestas sacerdotali
Quaestio 7 : de episcopatu utrum sit ordo
Distinctio 25
Quaestio 1 : utrum omnes episcopi possint conferre ordinet
Quaestio 3 : de impedimento ordinis
Quaestio 4 : utrum Papa possit committere symoniam
Quaestio 5 : utrum symonis mentalis obliget ad resignationem beneficii per eam obtenti
Distinctio 26
Quaestio 1 : quid est matrimonium, et utrum sit coniunctio maris, et foeminae
Quaestio 2 : an matrimonium sit licitum
Quaestio 3 : utrum matrimonium sit in praecepto
Quaestio 4 : utrum matrimonium sit sacramentum
Distinctio 27
Quaestio 1 : utrum rite contracta possint dissolui
Quaestio 2 : utrum consensus sit causa effectiua matrimonij
Quaestio 3 : utrum matrimonium soluatur per ingressum religionis
Quaestio 4 : utrum cum bigamo liceat dispensare
Distinctio 28
Quaestio 1 : an sponsalia iurata faciant matrimonium
Distinctio 29
Quaestio 1 : an metus matrimonium impediat
Quaestio 2 : an conditio impossibilis apposita sponsalibus, vel matrimonio vitiet, aut vitietur
Distinctio 30
Quaestio 1 : de errore, an impediat, et dirimat matrimonium
Quaestio 2 : de matrimonio beatae Virginis, utrum fuerit verum matrimonium
Distinctio 31
Quaestio 1 : an matrimonium habeat bona excusantia
Quaestio 2 : utrum propter bona matrimonij excusentur coniuges a peccato
Quaestio 3 : utrum fine praedictis bonis possit actus matrimonij excusari
Distinctio 32
Quaestio 1 : utrum coniunx teneatur reddere debitum petenti
Quaestio 2 : utrum vnus coniunx sine licentia alterius possit vouere continentiam
Distinctio 33
Quaestio 1 : utrum vnquam licuerit habere plures vxores
Quaestio 2 : de virginitate utrum fit dignissima virtutum
Distinctio 34
Quaestio 1 : utrum matrimonio sint assignanda aliqua impedimenta
Quaestio 2 : utrum impotentia ad actum matrimonij impediat matrimonium
Distinctio 35
Quaestio 1 : utrum ex causa fornicationis liceat coniugem dimittere
Quaestio 2 : utrum dimittens vxorem ob fornicationem possit alteri nubere
Distinctio 36
Quaestio 1 : utrum seruitus impediat matrimonium
Quaestio 2 : utrum seruus possit contrahere matrimonium sine consensu domini sui
Distinctio 37
Quaestio 1 : utrum sacer ordo impediat matrimonium
Quaestio 2 : utrum vxoricidium impediat matrimonium
Distinctio 38
Quaestio 1 : utrum bene definiatur votum a Magistro in litera dicente, quod votum est etc
Quaestio 2 : de diuisione voti
Quaestio 5 : De vtilitate voti, et virginum consecratione.
Distinctio 39
Quaestio 1 : de dispari cultu, utrum impediat matrimonium
Distinctio 40
Quaestio 1 : de consanguinitate, utrum impediat matrimonium
Distinctio 41
Quaestio 1 : de affinitate, utrum impediat matrimonium
Quaestio 3 : de illegitimitate, utrum scilicet aliqua prolessit illegitima
Distinctio 42
Quaestio 2 : utrum scilicet liceat agere vel accusare ad diuortium celebrandum
Distinctio 43
Quaestio 1 : utrum resurrectio omnium hominum sit futura
Quaestio 2 : utrum aliquid corruptum possit per naturam idem numero reparari
Quaestio 4 : utrum resurrectio mortuorum fiat in instanti vel in tempore
Distinctio 44
Quaestio 2 : utrum corpora gloriosa futura sint impassibilia per aliquam formam sibi iuhperrentem
Quaestio 3 : utrum virtute diuina corpus gloriosum possit esse cum alio corpore glorioso
Quaestio 4 : an corpus gloriosum moueatur in instanti ratione suae agilitatis de loco ad locum
Quaestio 5 : Vtrum corpora gloriosa habeant claritatem
Quaestio 6 : utrum corpora damnatorum post resurrectionem patiantur ab igne passione proprie dicta
Quaestio 7 : utrum animae damnatorum ante resumptionem corporum patiantur ab igne corporeo
Distinctio 45
Quaestio 1 : utrum suffragia viuorum prosint defunctis
Quaestio 2 : vtrum suffragia facta pro aliquo, sibi soli valeant, et non aliis pro quibus non fiunt
Quaestio 3 : de receptaculis animarum post mortem
Distinctio 46
Quaestio 1 : Utrum scilicet iustitia sit in Deo
Distinctio 47
Quaestio 1 : utrum generale iudicium sit futurum
Distinctio 48
Quaestio 1 : utrum Christus iudicaturus sit in forma humana
Quaestio 2 : utrum motus coeli cessabit
Distinctio 49
Quaestio 1 : utrum intellectus creatus possit videre Deum clare et immediate
Quaestio 2 : utrum videntes deum videant omnia in eo
Quaestio 3 : utrum beatitudo principaliter consistat in actu intellectus vel voluntatis
Quaestio 4 : de obiecto fruitionis, utrum scilicet Deus sit immediatum obiectum fruitionis
Quaestio 5 : utrum viatori possit communicari visio Dei intuitiua quae non sit beatifica
Quaestio 6 : utrum beatitudo sanctorum post resurrectionem sit fatura maior quam sit modo
Quaestio 7 : Vtrum omnes homines summe et de necessitate appetant beatitudinem
Quaestio 8 : utrum beatitudo educatur de potentia creaturae
Distinctio 50
Quaestio 6
de solenni poenitentiaSEXTO Quaeritur de solenni poenitentia. Et videtur, quod non debet esse in ecclesia: quia ecclesia non claudit gremium redeunti: sed solenniter poenitentes eiiciuntur de ecclesia. ergo &c.
REsPONDEO, hic sunt quinque conclusiones. Prima, quod solennis poenitentia non est imponenda nisi a solo episcopo: & non ab inferiore, eo etiam com mittente secundum Guillelmum Doran. in speculo, quia quae sunt ordinis, siue dignitatis episcopalis, non potest episcopus committere non habentiordinem eundem siue dignitatem: extra de conse. eccle. vel alta. c. Aqua.
sed contrarium tenet consuetudo, quae in talibus positiuis, quae non sunt de iure, diuino seruanda est. Vnde poenitentiarij episcoporum ipsis absentibus ipsam imponunt. similiter solemnis reconsiliatio eius pertines ad episcopum, quia ad eundem pertinet soluere, & ligare. In hoc autem differt poenitentia solennis a publica: quia illa potest inlungi a quolibet confessore.
secunda conclusio est, quod indifferenter tam vl ro, quam mulieri solennis poenitentia potest imponi: nisi quod mulieri capilli pro velamine dati sunt. Vnde non depo nitur ei coma, sicut viro. Non autem imponi debet clerico. Cui si semel imposita fuerit irregularis est: nisi per episcopi scopum cum eo in necessitate dispensetur in minoribus ordinibus tantum, quia in maioribus non potest. Quia autem decretum poenam imponit episcopo tales ordinanti est, vel quia ordinat in maioribus ordinibus, quod non potuit, vel quia sine dispensatione, vel sine iusta causa ad minores eos promonet.
Videtur autem, quod possit cum eis dispensare in beneficio simplici, sine cura: non autem in dignitate, vel in cura: quia ille dispensationes ad paria iudicantur: de filiis presbyterorum. c. 1. lib. 6. Et pari ratione videt, quod si is, qui solenniter poenituit, ingrediatur religionem, quod professio regularis dispenset cum eo quo ad omnes ordines: sed non quo ad curam, & dignitatem: sicut etiam de illegitimo. In hoc autem differunt a publica, quae potest imponi clerico: licet quidam contradicant: cum etiam multorum collegiorum consuetudo habeat suos delinquentes publice in processione coram omnibus punire.
Tertia conclusio est, pro qua causa est imponenda: quia non nisi pro graui, & manifesto crimine, & non pro alio. Vnde nunquam proueniali, nec pro quocunque mortali, nec vnquam pro occulto: imo hoc esset eum infamare: quia qui in foro poenitentiae imponit poenitentiam publicam etiam pro occulto crimine non diffamat, nec confessionem reuelat: quia ipsa est occulta, & quando videtur poenitentia, nescitur, quod sit imposita per poenitentiam cum multi faciant graues poeni tentias sibi non impositas: non habentes graues culpas: imo illi sunt maioris poenitentiae, qui sunt minoris culpae.
sed ista poenitentia non solet agi nisi imposita: imo esset peccatum eam agere sine impositione: cum ex praecepto ecclesiae teneat homo in Paschate communicare & qualibet die Dominica, & festo solenni missam audire: a quibus solenniter poenitentes habent abstinere.
Item imponitur publice coram toto mundo, & non de bet imponi nisi pro graui crimine. ergo eam imponere pro crimine occulto est hominem diffamare. Pro crimine vero veniali, vel nullo: puta quia filius sine culpa sua est mortuus, & nullum scandalum est in uilla: quia soli illi de do mo sciunt, est mendaciter diffamare. Videtur etiam, quod impositio ipsius pertineat ad forum contentiosum, quia publice imponitur. Non enim sic liceret poenitentiam iniungere absoluenti, quod circumstantes audirent.
Quarta conclusio: Quomodo, & quando est imponenda: quia in capite ieiu nij veniunt. Modus autem, vel forma habetur dist. 1. c. In capite. Et debet abstinere, quando est in tali poenitentia a com munione, & pace, & ab ingressu ecclesiae: nisi a coena Do mini vsque ad octauam Paschae, & a matrimonio contrahendo: quia in foro ecclesiae est contrahendum, & ibi recipitur benedictio nuptialis: sed non propter hoc a poenitentia pri uata. Vnde multum repellit hominem a deuotione: propter quod raro, & non sine magna causa imponenda est, vt di ctum est: tunc solum quando necesse est, vt aedificentur de publica poenitentia, qui scandalizati sunt de culpa publica. Peccata enim manifesta publice sunt punienda, & occulta occulte: de poe. & remis. c. 1.
Quo igitur excusantur poenitentiarij episcoporum, & Papae, qui coram toto mun do in publico spectaculo sibi confessos verberant spolia tos? Forte quia illud est pro excommunicatione: cuius absolutio pertinet ad forum contentiosum. Vnde non est reue lare confessionem proprie: quia pro excommunicatione pote rat denunciari publice. ergo reputatur publicum.
Quinta conclusio est, quotiens est imponenda: quia non nisi semel de lege communi, sed vna vice ad duos, vel tres annos, vel minus: sicut Ambr. imposuit Imperatori. Tam etsi consuetudo habeat, quod iteretur, illa excusat: quia quando mos erat, crimen non erat.
si autem arguatur, quod publica, & solennis poenitentia non debet imponi: quia mani festatur peccati, & confessionem &c. dicitur, quod sacerdos non publicat peccatum poenitentis: quia confessor nun dicit se audiuisse tale peccatum in confessione: sed ipse peccator exequendo poenitentiam sibi iniunctam peccatum confessum manifestat.
sed quidam hanc solutionem reprobant dicentes, quod ille facit rem, cuius authoritatefit: sed authoritate sacerdotis poenitens facit, quod sibi iniunctum est: quod alias non faceret: ergo sacerdos videtur hoc fa cere.
sed forte illi de prima solutione intelli gunt, quod non sequitur, facit grauem poenitentiam. ergo conmisit grauem culpam: cum illi, qui sunt minoris culpae, sint grauioris poenitentiae.
Et si dicat, quod non inuenitur, qui pro alio faciat: quia vix pro seipso quisfa cit hoc, verum est de malis. Nam boni, & perfecti pro se & pro aliis multa publice, & occulte faciunt. Nec intelli gunt, quod poenitens reuelet delictum: sed confessionem per delictum, si illud est publicum. Et ideo cum reuelatio non sit nisi occulti, & ignoti: cum istud delictum sit publicum per poenitentiam non publicatur: sed eius scandalum sedatur. Et ideo peccant imponentes pro leui, & occulto, vt dictum est.
On this page