Capitulum 3

Ideoque cum constet, omnia bona, quae fiunt, eius fieri voluntate, quae si fieri nollet, nullatenus fierent, recte quaeri solet: utrum et omnia mala, quae fiunt, id est peccata, fiant voluntate Dei, an eo nolente fiant.

Super hoc diversi, varie sentientes, sibi contradicere inveniuntur. Alii enim dicunt, quod Deus vult mala esse vel fieri, non tamen vult mala. Alii vero, quod nec vult mala esse nec fieri. In hoc tamen conveniunt et hi et illi, quod utrique fatentur, Deum mala non velle. Utrique vero auctoritatibus et rationibus innituntur ad muniendum suam assertionem.

Qui enim dicunt, Deum mala velle esse vel fieri, suam his modis muniunt intentionem. Si enim, inquiunt, mala non esse vel non fieri vellet, nullo modo essent vel fierent, quia, si vult ea non esse vel non fieri, et non potest id efficere, scilicet ut non sint vel fiant, voluntati eius et potentiae aliquid resistit, et non est omnipotens, quia non potest omne quod vult, sed impotens; sicut et nos sumus, qui quod volumus quandoque non valemus. Sed quia omnipotens est et in nullo impotens, certum est, non posse fieri mala vel esse, nisi eo volente. Quomodo enim, eo invito et nolente, posset ab aliquo malum fieri, cum scriptum sit: "Voluntati eius quis resistit?"

Supra etiam dixit Augustinus: "Quia necesse est fieri, si voluerit." Sed vult mala fieri, aut non fieri; si vult non fieri, non fiunt; fiunt autem; vult igitur fieri.

Item, bonum est mala esse vel fieri, alioquin summe bonus non permitteret ea fieri.

Unde Augustinus in Enchiridio: "Quamvis ea, inquit, quae mala sunt, in quantum mala sunt, non sunt bona, tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotenti Bono, cui proculdubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse, non sinere. Haec nisi credamus, periclitatur nostra confessio, qua nos in Patrem omnipotentem credere confitemur."

Ecce hic aperte habes, quod bonum est mala esse, omnis boni autem Deus auctor est, qui vult, omne bonum esse quod est. Cum ergo bonum sit mala fieri vel esse, et vult mala esse vel fieri. His atque aliis huiusmodi rationibus et auctoribus utuntur qui dicunt, Deum mala esse vel fieri velle.

Illi vero, qui dicunt, Dei voluntate mala non fieri vel non esse, inductionibus praemissis ita respondent dicentes, Deum nec velle mala fieri, nec velle non fieri vel nolle fieri, sed tantum non velle fieri. Si enim vellet ea fieri vel esse, faceret ea utique fieri vel esse, et ita esset auctor malorum; non est autem auctor malorum, ut Sanctorum protestantur auctoritates; non ergo eius voluntate mala fiunt.

Item, si nollet mala fieri vel vellet non fieri, et tamen fierent, omnipotens non esset, cum eius voluntas humanae voluntatis effectu impediretur. Ideoque non concedunt, Deum velle mala fieri, ne malorum auctor intelligatur; nec concedunt, eum velle mala non fieri vel nolle fieri, ne impotens videatur; sed tantum dicunt, eum non velle mala fieri, ut non auctor, sed permissor malorum monstretur.

Unde et Evangelista, ubi ostendit, Deum auctorem esse omnium bonorum, dicens: "Omnia per ipsum facta sunt," consequenter malorum auctorem esse negat, dicens: "Et sine ipso factum est nihil," id est peccatum.

Non dixit, per eum factum esse, vel eo nolente et invito, sed tantum sine eo, id est sine eius voluntate, quia non eius voluntate fit peccatum. Non ergo Deo volente vel nolente, sed non volente fiunt mala, quia non subest voluntati Dei, ut malum fiat vel non fiat, sed ut fieri sinat, quia bonum est sinere mala fieri; et utique volens sinit, non volens mala, sed volens sinere, ut illa fiant; quia nec mala sunt bona, nec ea fieri vel esse bonum est.