Anima

"O anima Christiana! Euigila et si qua in te sit uirtus caritatis que omnia sustinet, Domini tui imitare uestigia. Considera quot milia martyrum tritam tibi fecerunt uiam; transierunt uirgines, transierunt martyres, transierunt pueri et puelle; et adhuc times? Quia ducet te ille qui est uia, ueritas et uita: uia non errans, ueritas non fallens, uita non deficiens; uia in exemplo, ueritas in promisso et uita in premio." Augustinus de doctrina Christiana.

"Ve anime audaci que sperauit si a te recessisset se aliquid melius habituram! Versa et reuersa in tergum et in latera et in uentrem, et dura sunt omnia et tu solus requies; et ecce ades." Augustinus libro VI. confessionum.

"Quid est quod uelis habere malum? Dices michi, nichil omnino: non uxorem, non filium, non filiam, non seruum, non ancillam, non tunicam, postremo non caligam; et tu uis habere malam uitam. Rogo te prepone animam tuam calige tue." Augustinus in quodam sermone.

"Anima est substancia creata inuisibilis, incorporea, inmortalis, Deo similima, ymaginem habens creatoris sui." Augustinus in libro de diffinicione anime.

"Anima est quedam substancia racionis particeps regendo corpori accommodata." Augustinus de quantitate anime.

"Sicut Deus omnem creaturam, sic anima omnem creaturam corporalem nature dignitate precellit. Omnis autem anima aut Christi sponsa aut dyaboli adultera est." Augustinus super Genesim ad litteram.

"Felix anima quam Dei pietas respicit, humilitas subicit, penitencia reducit, obediencia conducit, perseuerancia perducit, deuocio introducit, caritas unit." Augustinus de spiritu et anima.

"Hec est anime nostre uitalis substancia qua alitur et pascitur et gubernatur, nec quicquam est aliud quod uiuere faciat racionabilem animam quam alloquium Dei." Ambrosius super illud Psalmi: Eloquium tuum uiuificauit me.

"Si magne mercedis est a morte eripere carnem quamque morituram, quanti est meriti a morte animam liberare in celesti patria sine fine uicturam?" Gregorius in omelia.

"Quoquo se uerterit anima, si uigilanter intendit, in eisdem ipsis Deum inuenit per que reliquit; eiusque potenciam ex eorum consideracione cognoscit quorum amore deseruit; et per que peruerse cecidit, per hec conuersa reuocatur." Gregorius XXVI. moralium.

"Tres uitales spiritus creauit omnipotens Deus: unum qui carne non tegitur, alium qui carne tegitur sed non cum carne moritur, tercium qui carne tegitur et cum carne moritur; primus angelorum, secundus hominum, tercius brutorum animalium." Gregorius libro IIII. dyalogorum.

"Ad ymaginem quippe Dei facta anima racionalis ceteris omnibus occupari potest, repleri omnino non potest. Capacem enim Dei quicquid Deo minus est non implebit." Bernardus in sermone dedicacionis.

"Est celum sancta anima habens solem intellectum, lunam fidem, astra uirtutes; uel certe sol iusticie, zelus aut feruens caritas, et luna continencia." Bernardus super Cantica.

"Anime desideranti Dominus festinus occurrit celesti rore circumfusus. Vnguentis optimis delibutus animam recreat fatigatam, esurientem reficit, aridam inpinguat terrenorum oblitam sui ipsius immemorem." Bernardus super Cantica.

"Paupertate, mansuetudine, fletu renouatur in anima similitudo quedam et ymago eternitatis omnia tempora complectens, dum paupertate futura meretur, mansuetudine sibi presencia uendicat, luctu penitencie preterita quoque recuperat." Bernardus super Cantica.

"Sit ergo beate anime culcitra, consciencie puritas, capitale transquillitas, opertorium securitas ut in hoc interim strato dormiat delectabiliter et feliciter requiescat. Hec est anime suauissima et saluberima requies, consciencia munda, quies secura." Bernardus sermone CVI.

"Auertistis tres esse sanctarum status animarum: primum uidelicet in corpore corruptibili, secundum sine corpore, tercium in corpore iam glorificato; primum in milicia, secundum in requie, tercium in beatitudine consummata." Bernardus sermone CVII.

"Quid indecencius quam curuum recto corpore gerere animum?" Bernardus super Cantica sermone XXIIII.

"Tria ista anima curiosa Dei non cessat inquirere, scilicet iusticiam et iudicium et locum habitacionis glorie sponsi, tanquam uiam in qua ambulet, cautelam qua ambulet, et mansionem ad quam ambulet, ut de forma iusticie sit formosa, de iudiciorum noticia cauta, de desiderio presencie seu glorie sponsi casta. Talem prorsus decet sponsam pulcram, eruditam et castam. Perfectus est in cuius anima hec tria congruent, atque opportune concurrere uidebuntur ut gemere pro se et exultare in Deo nouerit simul proximorum utilitatibus potens sit subuenire: placens Deo, cautus sibi, utilis suis." Bernardus super Cantica.

"Cadit asinus et inuenit qui se subleuat; cadit anima et non est qui manum apponat." Bernardus ibidem (super Cantica).

"O anima insignita Dei ymagine, decorata similitudine, desponsata in fide, dotata in spiritu, redempta sanguine, deputata cum angelis, capax beatitudinis, heres bonitatis, racionis particeps, quid tibi cum carne nunquam uilius sterquilinium inuenisti?" Bernardus in meditacionibus et Hugo in libro de anima.

"Si animam negligamus, nec corpus saluare poterimus. Non enim anima pro corpore, sed corpus pro anima factum est. Qui ergo quod primum est negligit et quod inferius est excolit, utrumque corrumpit. Qui uero ordinem seruat et quod primum est colit, eciam si negligat quod secundum est, per primi salutem saluabitur et secundum." Crisostomus in libro de reparacione lapsi.

"[abest in manuscriptis]"

"Anima dum uiuificat corpus, anima est; dum uult, animus est; dum scit, mens est; dum recolit, memoria est; dum rectum iudicat, racio est; dum spirat, spiritus est; dum aliquid sentit, sensus est." Ysidorus XI. ethimologiarum.

"O homo, quid miraris syderum altitudinem et profunditatem maris, animi tui abyssum intra et mirare si potes?" Ysidorus libro I. de summo bono.

"O anima mea, egredere quid dubitas? Egredere quid timeas? LXXV annis Christo seruisti et adhuc mortem times?" Quidam sanctus.

"Memoria est ad mentis intuitum ymaginaria quedam representacio preteritorum." Tullius.

"Tutum iter et iocundum est ad quod natura te instruxit. Dedit tibi illa que si non deserueris, par Deo consurges. Parem autem Deo te pecunia non faciet; Deus nichil habet. Pretexta non faciet; Deus nudus est. Fama non faciet nec ostentacio tui; nemo nouit Deum, licet multi male de illo existiment et impune. Non turba seruorum lecticam tuam portancium; Deus ille maximus potentissimusque ipse uehit omnia, nec forma quidem et uires beatum te facere possunt. Nichil horum non patitur uetustatem. Quid ergo animus? Sed hic rectus, bonus, magnus. Quid aliud uoces hunc quam Deum in corpore humano hospitantem? Hic animus tam in equitem Romanum quam in libertinum, quam in seruum potest cadere." Seneca XXXI. epistola.

"Sursum animum uocant inicia sua; erit autem illic eciam antequam hac custodia exsoluatur. Si uicia sua desierit, purusque ac leuis in cogitaciones diuinas emicuit." Seneca LXXX. epistola.

"Insuperabili loco stat animus qui externa deseruit; inexpugnabilis est quem multis machinis lacessitum fortuna non transit. Nunquam maior est quam ubi aliena disposuit et fecit sibi pacem nil timendo, diuicias nil concupiscendo." Seneca LXXXIII. epistola.

"Nichil magnum est in rebus humanis nisi animus magna despiciens." Seneca in prouerbiis.

"Quemadmodum in corporibus magne sunt dissimilitudines, sic in animis maiores sunt morum uarietates. Nam plerique diuersitatem corporum, diuersitas sequitur animorum." Tullius de naturalibus questionibus.