Praeambulum

HAE LOCVTJONES NON CONCEDVNTVR: Pater genuit Diuinam essentiam: Diuina essentia genuit Filium: Essentia genuit essentiam. Quoniam ipsa nec genuit, nec genita est. DISTINCTIO V.

Expositio textus.

"POST hoc quaeritur", &c. Postquam Magister comparauit actum generationis ad terminum in concreto, hic comparat eundem actum ad terminum in abstracto. Et circa hoc duo facit.

Primo namque quaestionem proponit. Secundo, quaestionem dissoluit, ibi: Ad quod Catholicis. Dicit itaque primo, quod hic inquirendum est, vtrum concedendum sit, quod Pater genuit Diuinam essentiam, vel quod Diuina essentia genuit Filium, vel quod essentia genuit essentiam, aut quod sit simpliciter negandum, quod nec genuit, nec genita est, & sit quaestio trimembris, videlicet, vtrum essentia genuit essentiam, vel genuerit Filium, vel genita sit a Patre, & potest reduci ad duo membra, vtrum scilicet Diuina essentia generet, vel generetur.

Postmodum ibi: Ad quod Catholicis. Magister respondet ad quaestionem, & facit tria.

Primo namque primum membrum pertractat, scilicet, vtrum Pater genuerit essentiam.

Secundo alia duo membra, scilicet, vtrum Diuina essentia genuerit Filium, vel essentia essentiam.

Tertio vero contra solutionem totius quaestionis instat. secunda ibi: Ita etiam non est dicendum. tertia ibi: Huic vero.

Circa primum duo facit. primo namque primum membrum quaestionis dissoluit. secundo, auctoritatem Augustini contra solutionem inducit, ibi: Huic tamen videtur contrarium.

Adhuc circa primum facit quatuor. Primo quidem quaestionem soluit, dicens, quod Catholicis tractationibus inhaerendo, dicendum est, quod nomine Essentiae, intelligendo Diuinam naturam, quod tota est in singulis, & communis est tribus, tenendum est, quod nec Pater genuit eam, nec ipsa Filium, nec ipsamet genita est a seipsa.

Secundo ibi: Ideo non est dicendum. inducit rationem primam, quae talis est, constat, quod Di uina essentia numquam indicat, nisi essentiam, nec accipitur relatiue; sed si Pater genuisset Diuinam essentiam, essentia relatiue diceretur ad Patrem. ergo nullo modo genuit eam.

Tertio ibi: Item cum Deus. inducit secundam rationem, quae talis est; nulla res seipsam genuit: sed Pater nil aliud est, quam Diuina essentia, nec Diuina essentia est aliud, quam Pater. ergo Pater non genuit Diuinam essentiam.

Quarto ibi: Item si Pater. inducit tertiam rationem, quae talis est; Pater est, & Deus est formaliter ipsa Diuina essentia, sed nulla res generat illud, quo formaliter est. ergo Pater non generat essentiam Diuinam. Et confirmat Magister ex modo arguendi Augustini, qui probat, quod Pater non est sapiens sapientia genita, quia cum idem sit Deo esse, & sapientem esse, sequeretur quod esset eo, quod genuit, quod impossibile est.

Postmodum ibi: Huic tamen. inducit Magister auctoritatem Augustini contra praedicta, qui ait, quod Deus Pater genuit illud, quod ipse est: constat autem, quod illud est Diuina essentia. ergo secundum cum genuit Diuinam essentiam. Respondet autem Magister, quod ly, ipse, vel ly, id, tenetur pro Filio, vt sit sensus, Pater genuit illud, quod ipse est, quod genuit Filium, qui est illud ipsum substantialiter cum eo.

Postmodum ibi: "Ita", &c pertractat alia duo membra quaestionis, & facit tria.

Primo namque dicit, quod ita parum debet concedi, quod Diuina essentia Filium genuit, quia cum Filius sit ipsa essentia, generaretur a re illa, quae est, & ita idem gigneret se. Pari etiam ratione concedi non debet, quod essentia sit genita ab essentia, ne confiteri compellamur, quod eadem res sit genita a se ipsa.

Secundo ibi: "Praedictis autem". Magister obiicit contra istam solutionem per tres auctoritates. prima est Augustini septimo de Trinitate, qui ait, quod Filius est de Patre, sapientia de sapien tia, sicut essentia de essentia. secunda est eiusdem de fide ad Petrum, dicentis, quod Deitatem Christi non dubitandum de natura Patris natam esse. tertia est eiusdem de Trinitate, dicentis, quod Filius est de Patre, consilium de consilio, voluntas de voluntate, & substantia de substantia.

Tertio ibi: "Sed hoc ita". Respondet Magister, dicens, quod omnia ista nomina supponunt pro personis, vt sit sensus; essentia de essentia, quod Filius, qui est essentia, est de Patre, qui est essentia; vnde intelligitur, quod ille, qui est essentia, sapientia, & consilium, voluntas, genuit il lum, qui est omnia ista, & quod haec expositio competens sit, & vera, patet ex dictis eiusdem Doctoris egregij Augustini, qui simili modo exponit; ait enim, quod Filius dicitur sapientia Patris, & lumen Patris, id est lumen de lumine sapientia de sapientia, & essentia de essentia, quia singulus est lumen, & singulus est sapientia, & singulus est essentia.

Postmodum ibi: Huic vero. Magister arguit contra determinationem praefatae quaestionis, & primo per auctoritates Hilarij. secundo auctoritatibus Augustini. secunda ibi: Dicitur quoque. Circa primum duo facit.

Primo namque adducit contra se quatuor auctoritates Hilarij.

Primam namque, quae dicit, quod nil habet Filius, nisi natum, & cum habeat Diuinam essentiam, videretur ex hac auctoritate, quod essentia Diuina sit nata.

Secundam vero, quae dicit, quod Dei natiuitas non potest non tenere naturam, ex qua profecta est, ex qua videtur sequi, quod Diuina natiuitas, siue Deus natus sit profectus, & productus ex natura.

Tertiam inducit, quae ait, naturam genitam naturaliter in se gignentem habuisse naturam, ex qua videtur sequi, quod natura genuerit, & sit genita.

Quartam vero, quae dicit, quod natiuitas vnigenita in naturam vnigenitam subsistit, & ita videtur, quod natura Dei sit vnigenita.

Secundo vero ibi, Sed quia haec verba. Respondet Magister ad istas auctoritates, dicens, quod iuxta verba eiusdem Hilarij, intelligentia Sanctorum assumi debet ex causis dubitandi. Prima ergo auctoritas, nihil habet Filius, nisi natum, debet intelligi, quod nascendo accepit naturam, & quidquid habet, non autem, quod natura sit nata, & hoc probat auctoritate Hila. dicentis, quod eandem naturam habet genitus, quam ille, qui genuit: nam in generatione Filij naturam suam sequitur inde immutabilis Deus, vt sic intelligamus in Filio na turam subsistentem, quam accipit a Patre nascendo, ipsa tamen natura non est genita nullo modo.

Postmodum ibi: "Dicitur quoque". Magister inducit contra se auctoritates Aug. & facit tria. primo namque inducit quinque auctoritates. primam quae ait, quod Pater de sui natura genuit Deum Filium ex qua videtur cum natura Patris, & Filij sit eadem quod filius sit genitus de natura sua, quinimmo, de natura Trinitatis. secundam vero inducit, quae ait, quod filius charitatis Dei, nullus est alius, quam qui de substantia Patris est genitus, vnde vocat eum Filium substantiae Patris. Tertiam quoque in quartam, & quintam, inducit, quae omnes idem sunt, scilicet, quod Filius est de substantia Patris natus, & Filius substantiae Patris.

Secundo ibi: His verbis praemissis. Magister praefatas auctoritates exponit, dicens, quod haec ver ba mirabiliter mouent ipsum, sed respondet dicendo, quod in omnibus istis auctoritatibus tenetur substantia pro persona, vt sit sensus, Filius est de natura Patris, quod est de Patre natura, & de Patre substantia, quod ille sit intellectus Augustini declarat, quod ipsemet sic exponit. ait enim, quod non de aliqua materia, nec de nihilo est Filius, sed de quo est genitus. Similiter Spiri tus sanctus, non est de nihilo, aut de aliqua mate ria, sed inde est, vnde procedit, & ita patet, quod auctoritates illae, quae dicunt Filium esse de substantia Patris, debent intelligi, quod Filius est de Patre.

Tertio ibi: Ostenditur quoque. Magister dat alium intellectum harum auctoritatum, dicens, quod intellectus est Augustini per hoc ostendere, quod Filius, & Spiritus sanctus non sunt denihilo, sed nec de aliqua materia, immo de aliquo, non quidem materialiter, sed principatiue, & consubstantialiter, & hoc probat aucttoritate Hilarij. non est ergo intellectus auctoritatum, quod Filius sit genitus de substantia Patris, aut materialiter, aut principatiue, sed quod natus est de Patre substantia, & ad hoc adducit quatuor auctoritates Augustini, quae patent in litera. In fine autem concludit, quod solus Dei Filius dicitur natura filius, non quia natura Filium generauerit, sed quia eandem naturam habet cum Patre, & haec est sententia.