Caput 85

CAPUT LXXXV. De officio Quadragesima ac littera laicorum.

Quoniam de officio Quadragesimae bucusque generaliter tractatum est, nunc deincepa de ejusdem officio pro tempore agendum est. À Dominica igitur, quam dicimus, 1sti sunt dies, usque ad Pascha, versiculus ille, videlicet Gloria Patri, qui ad laudem pertinet Trinitatis, in officiis plane subticetur, quoniam ab illa Dominica incipit passio Christi celebrari, in qua, iota Trinitas a Judais quasi dehonestata videtur. Qua etiam ratione fit, ut in cantico trium puerorum, scilicet Benedicite , versiculus ille nunquam cantetur, quia tunc Deo magna facta est dehonestatio, quando tres pueri, qui ipsum maxime colebant, idola plurimum exsecrantes, conjecti sunt in caminum ignis. Maxine vero idem iste versiculus triduo illo ante Pascha subticetur, quod tum demum Trinitas maximo affecta sit dedecore. Nam praeterquam quod in primis de nece Christi hic agitur, nunc verberatur, nunc foede conspuitur, alapis ceditur, nunc etiam crucifigitur. Unde Isaias : Vidimus, inquit, eum non habentem speciem neque decorem (Isa. vw). Horarum quoque initia, et lectiopum tituli tunc plane supprimuntur, nempe Deus, in adjutorium , et,Lectio libri, etc., quia Christus caput nostrum a nobis sustollitur juxta praescntiam carnis. Ad lectiones non petuntur benedictioncs, neque dantur, quoniam pastor Christus, qui gregi suo benedicat, jam non adest. Vel ideo benedictio pnon petitur, nec Tu autem, Domine, dicitur, quod apostoli his diebus nec ad praedicandum missi sint, pec inde redierint. Ut ergo hoc significemus , nec Jsbe, Domine, dicimus, nec tu autem. lllud quoque considerandum est quod in Quadragesima duae recitentur praefationes, una jejunii et altera passionis. Ea quae est jejunii a primo jejunio cantatur usque ad Dominicam in Ramis palmarum. Illa vero quae est passionis, ab eo die cani incipit usque ad Pascha. Sed absurde fortasse alicui factum videbitur, quod Dominica die istiusmodi cantetur praefatio, cum non sit dies jejunii. Verum dici potest, quod ciamsi illo die non jejunetur numero, qualitate tamen, hoc est cibo carnali jejunatur, quemadmocum etiam diebus aliis.

Sed quoniam ea qua a nobis dicta sunt, ad clercos maxime pertinere videntur, nunc pauca dicenda sunt de laicorum scriptura, quae in duobus potissimum consistit, nempe in picturis et ornamenis. Nam ut aitGreg., quod clerico littera, id laico est pictura ; picturarum igitur aliae sunt supra ecclesiam, ut gallus vel aquila ; alia extra ecclesiam, ut in fronte forium bos et leo; aliae intra ecclesiam, ut sunt icones, statuae, figurae, et diversa alia picturarum genera, quae in vestibus, vel in parietibus, vel etiam in vitris depinguntur. Verum de his omnibus postea suo loco dicetur, hoc uno tamen modo observato, ut sciamus Salvatoris nostri imaginem tribus bisce modis aptius et convenientius in ecclesia depingi, ut videlicet, aut in throno sedet, aut in crucis patibulo pendeat, aut etiam in matris suae gremio conquiescat. Ornamenta vero in tribus con sistunt, in ornamento videlicet ecclesiae, chori et altaris; et ornatus quidem ecclesiae consistit in eortinis, aulzis, pallis, sericis, purpureis et consimilibus. Ornatus vero chori, in dorsalibus , ut vocant tapetis et sustratoriis. Ornatus denique altaris, versatur in velamentis, crucibus, capsis, textibus et philacteriis. Et etiam ornatus personarum, quae vel cantant in choro, vel altari inserviunt. Sed de his et similibus dicimus omnia illa quae ad ornatum pertinent tempore Quadragesima debere abscondi, vel removeri, vel etiam contegi. Nec crux quoque illo tempore nisi cooperta in ecclesia portari debet. Duo tamen vela retinentur , quorum alterum ponitur per chori circuitum, alterum $ uspenditur inter altare et chorum, ut non appareant quae sunt intra sancta sanctorum. Quo quidem si- gnificatur mentibus infidelium divinarum Scripturarum intelligentiam nondum esse apertam. Haec duo vela diebus Dominicis complicantur , quod hi dies ad tempus Paschatis pertineant. Sic quoque ad primas tenebras, quartae videlicet feriae ante Pascha, ubi de morte Domini agitur , omnino renoventur , quoniam eo mortuo velum templi scissum est, ita ut tunc quae intra sancta sanctorum delituerant , primo omnibus fuerint manifesta.