Caput 39

CAPUT XXXIX. De evangelio.

Finita sequentia legitur evangelium, quod triplicem habet inchoationem; vel per Initium sancti Evanpnelii , sicut in principio quatuor Evangeliorum ; vel per In illo tempore ; vel per aliam determinationem regiae aut alterius alicujus magnae potestatis , ut, Fuit in diebus Herodis ( Luc. 1), et, Anno decimo quinto imperii Tiberii Casaris ( Luc. iu ). Dicitur autem Evangelium ab «3 bene, eyye)oc uuntius , quasi dicatur bonum et laetum nuntium. lroinde vero Evangelium aliquando esse dicitur secundum historiam , quandoque secundum allegoriam , quandoque secundurn personan , quandoque sccundum partem, et quandoque etiam secundum totum. Secundum historiam, ut illud : Maria Magdulena et Maria Jacobi et Salome, etc. ( Marc. xvi), atque illud etiam quod cantatur in natali Domini ad secundam missam de pastoribus. Secundum atlegoriam cujusmodi illud quod in assumptione B. Mariae legi consuctum est de Maria Magdalena et ejus sorore, Martha, nimirum: Intravit Jesus in quoddam castellum, ctc. ( Luc. x), quia cum per Mariam Magdalenam vita significetur contemplativa, Per Martbam vero, quae administrabat , vita activa; hoc evangelio docetur in B. Maria Virgine utriusque vitae fuisse consummationem , coutemplativae scilicet et activae. Secundum personam Evangclium canitur, ut in festo B. Thomae apostoli, ubi dicitur Thomas unus de duodecim, etc. (Joan. xx). Secundum partem, quemadmodum est in festo S. Crucis. Tum enim illud recitatur evangelium, quod est de Nicodemo propter ejus extremam particulam , quae ejusmodi esi : Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis (Joan. u). In hoc autem verbo Chrristus suam indicavit passionem, et sui corporis in cruce exaltationem. Quocirca evangelium hoc in quo haec continetur particula , legitur in festo Sanctae Crucis. Secundum totum denique, cujusinodi est exiguum illud quod in circumcisione Domini observatur : Postquam consummati sunt dies octo (Luc. n). Animadvertendum ergo hic est quod diebus profestis una duntaxat candela cerea praecedat diaconum , cum ad legendum evangelium aceedit. Nec id quidem injuria, cum per illud primus Christi aignificetur adventus, qui humilis fuit et occultus, et quem praevenit unus tantum praecursor, vidclicet Joannes Daptista, qui fuit verbi lucerna. Festis vcro dicbus candcke duae praecedunt ccerea, quod in secundo adventu, cui solemnis erit et manifestus, duo sint praemittendi praecursorcs, Flias scilicet et Enoch. Vel ideo etiam quoniam Dominus ante faciem suam binos conjunctim misit discipulos ad praedicandum. lllud quoque diligenter notandum est , quod simul atque evangclium inchoatur, univeraus populus, tam clerici quam laici, tam qui ilud profert quam qui audit, crucis signum imprimere debeat in fronte, in ore et in pectore. In fronte, quod locus sit pudoris et verecundis : unde impudicos homines effrontes dicimus, quasi sine fronte. Per hoc ergo quod fronti signum crucis imponimus , evidenter ostendimus nos non erubescere , quod credamus in Cruciflxum, et eum, habemus Deum et Dominum qui a Judaeis atque ethnicis nobis exprobratur. Unde mehercle Apostolus : Nos antem pradicamus Christum crucifixsum, Judais quidem scandalum , gentibus vero staltitiam (I Cor. 1). In ore autem ideo, ut significemus nos audacter crucem Domini praedicare. Denique in pectore, ob eam causam quo nos paratos esse pro Christi nomine pati ingenue ostendamus. Rursus in hoc quod os et pectus cruce signamus, aperte innuimus hos audacter ore fateri et corde credere Christum crucifixum, cujus liber legitur, Deum ect Dominum nostrum esse.

Sacerdos itaque, vel diaconus, cvangelium lecturus signat se in ore, fronte et pectore, quasi dicat: Non erubesco crucem Domini, sed eam ore praedico et corde credo. Libro quoque crucem imprimit, tanquam si dixerit : hic est liber Crucifixi. Posset autem hoc loco quaeri quemadmodum crucis signum fieri dcbeat, a dextrane in sinistram, an vero a sinistra in dextram. Ac nonnulli quiden sunt qui crucem a ainistra in dextram fieri velint, atque ex hujusmodi versu sumpserunt auctoritatem : Egressus est a Patre, etc. (Joan. xvi). A Patre venit Filius in mundum, et ideo crucem inchoamus a parte superiori, per quam designatur Pater. Sed quod a parte absque ulla intercapeding in mundum venit, per quem sinistram partem intelligimus, ideo postquam a superiori parte dcscendimus , statim a sinistra in dextram pcergimus; nam et postea ad partem ascendit, quod designat dextera, Alii vero putant quod a dextra in sinistram fieri debeat , quia Christus a dextra in sinistram, id est a Patre veniens, diabolum per crucem repulit, qui per sipistram significatur.

Dicto igitur evangelii titulo, respondetur ab emnibus : Gloria tibi, Domine. Proposito namque cvangelio ad legendum, in quo agitur de gloria partim Dei, partim nostra, quatenus videlicet Christus diabolum vicit, ac nos redemit, et victor ad Patris gloriam ascendit ; auditores Evangelii letantes ad laudem sui Creatoris inquiunt atque exclamant, Cloria tibi, Domine; quasi dicant : Gloria tua, quae nobis in hec cvangelio praedicatur, in aevum nobis sine fine permaneat, semperque crescat et augeatur. Lecto jam evangelio, quisque dicere debet, Amen. Vel ut alii volunt, recitato evangcelio, statim dicamus oportet, Deo gratias, quemadmodum post quamlibet lectionem sive capitulum. Sed melius est ut dicatur, Amen, ac nos cruce contra diabolum muniamus , ne ipse sermones Domini ex. pectore nostro rapiat. Necessarium etiam plane est, ut, dum legitur evangelium, velamina capitum deponantur. Evangclica enim praedicatio omnia legis velamina dimovit , atque homines, qui prius Do- misum ih aenigmate quodammodo et quasi per ransennam videbant , modo ipsam veritatem aperta legis cognitione videre et intelligerc fecit. Viri itaque aperto capite evangclium audire debent, ut quinque sensus ad audiendum magis fiant idonci. Inde est quod clerici non nutriant longos capillos, sed alte tonsos, ut rectius ac perfectivs possint audire. Verum eniunvero propterea coronam habent, vt demonstretur inter eos et Dominum nullum esse medium. Non ergo longos habeant capillos clerici, si per longitudinem capillorum significetur multitudo peccatorum. Mulieres vero debent audire evangelium tecto ac velato capite, ctiamsi sit virgo, propter pomum vretitum. Ft si cveniat ut virgo capite sit aperto, aut velamen non habeat, necesse est ut mater aut quaevis alia mulier capiti ejus panuum svcl simile quidpiam imponat. ltemque erecti starc debemus, doncc cvangelium pronuntietur, aut capite inclinato, si modo non sedeamus , nisi cogcnte nceccessitate. In lege quidem pcipiebatur ut , dum comederent agnum paschalem, baculos in manibus tencrent (Exod. xn); mes vero, diacono legente cvangelium , baculos deponimus , quod Christo praedicante legales observantiae sint depositae.