III, P. 1, Inq. 1, T. 7, Q. 1, C. 6

Ad primum obicitur sic: 1. Psalmus: "Elevata est magnificentia tua super caelos", in ascensione scilicet ; ergo super caelum empyreum ascendit, scilicet ipsum ultimum corporum; ergo ultra omnes caelos et ultra omne corporeum ; sed ultra non est nisi caelum Trinitatis; ergo ascendit usque ad caelum Trinitatis.

2. Item, locus determinatur non solum secundum conditionem naturae vel ordinem universitatis, immo etiam secundum meritum determinatur locus. Ergo ubi est improportio meriti ad meritum secundum excellentiam, est improportio loci ad locum; sed meritum Christi, quantum ad excellentiam non habet proportionem cum meritis aliorum; ergo secundum hoc debet ei dari locus omnino differens a locis omnium creaturarum et angelorum, et etiam excelsior locis earum; ergo locus, in quo est sua gloria, debet esse supra locum angelorum, quod est caelum empyreum; sed ultra non est nisi caelum Trinitatis; ergo ascendit supra omne corporeum et usque ad caelum Trinitatis.

3. item, Hebr. 7, 26: "Excelsior caelis factus", Glossa: "Id est omni rationali creatura". Ergo angelis est excelsior; ergo ascendit ultra locum angelorum et usque ad caelum Trinitatis, quia non est aliud ultra.

4. Item, Psalmus: "A summo caelo egressio eius", Glossa: "Id est ab aequalitate Patris" ; "et occursus eius tisque ad summum eius", Glossa: "Occurrit ipse homo plenitudine deitatis usque ad aequalitatem Patris. Occursus ergoChristo convenit secundum hominem, dum ad sedem Patris ascendens, occurrit". Igitur usque ad caelum Trinitatis et super omnes caelos ascendit.

5. Item, ad Ephes. 4, 8-10: "Ascendens in altum", Glossa: "Loco et dignitate". Et postea dicit textus: "Super omnes caelos". Ex quo patet quod super omnes caelos ascendit, non solum dignitate, sed etiam loco, et ita usque ad caelum Trinitatis.

Ad oppositum: a. Psalmus: "Dominus, in caelo sedeseius" ; ergo terminus suae ascensionis est caelum.

b. Si dicatur quod hoc intelligitur de caelo Trinitatis, quod est sedes eius, et sic est supra alius — contra: Caelum Trinitatis non aliud est quam celsitudo Trinitatis, sicut habetur in II Sententiarum ; sed impossibile est quod creatura ullo modo sublimetur usque ad celsitudinem Trinitatis, quia sic creatura in aliquo aequaretur Creatori, quod est impossibile; unde etiam Christus, secundum quod homo, quia est creatura, non potest ei aequari ; ergo non potest ascendere usque ad celsitudinem Trinitatis, quod est caelum Trinitatis. Quod ergo dicitur: "Dominus, in caelo", intelligitur de caelo empyreo; ergo ibi est terminus suae ascensionis! et ita non supra omne corporeum.

Solutio: Dicendum, sicut habetur Hebr. 2, 7, ubi introducitur auctoritas Psalmi: "Constituisti eum superomnia opera manuum tuarum et omnia subiecisti sub pedibus eius", Glossa: "Scilicetpotestate et dominio, ut adorent illum et vereantur". Secundum hoc ergo dicendum quod, quando dicitur Christus constitutus super omnes, haec praepositio super potest dicere eminentiam dignitatis et potestatis vel eminentiam loci. Si primo modo, sic ascendit super omnia, quia omnia potestati et dominio eius subiciuntur. Unde etiam ab angelis honoratur humanitas sua beata; et hoc dicit Glossa, Hebr. 2,7: "Constituistieum super operamanuum tuarum", Glossa: "Id est super digniora opera, angelos et homines". Et iterum Hebr. 1, 3: "Sedet ad dexteram maiestatis in excelsis", Glossa: "Dicens "in excelsis", non in loco concludit Deum, sed ostendit Christum omnibus altiorem et omnibus eminentiorem". et hoc etiam ibi dicit textus. Si autem ly super dicat ordinem loci, distinguendum, quia sunt localia et sunt non-localia; ultimum continens, scilicet caelum empyreum, locale non est. Super ergo omnia localia est loco et non super non -localia est loco, super omnia vero dignitate et potestate.

Ad rationes, quae ostendunt quod supra caelum empyreum sit loco, dicendum: Ad primam quod, si intelligatur illud super caelos, scilicet potestate et dignitate, sic bene dico quod elevata est sua potestas super omne caelum; unde: "Data est" ei "potestas in caelo et in terra", et: "Nomen super omne nomen" etc. Si autem istud intelligatur localiter, non est verum, quia super non-locale ponere ordinem loci, nihil est dictu neque possibile. Quia ergo corpus illud, scilicet caelum empyreum, est non-locale, quia ultimum, ideo dicere quod sit super ipsum loco Christus homo, nihil est dictu.

2. Ad aliud dicendum quod meritum Christi est meritum hominis et etiam hominis-Dei. Secundum quod homo est, secundum hoc meritum eius bene potest esse proportionale; sed secundum quod homo Deus, non, sed meritum magis respicit quod homo est quam quod homo-Deus, quia Dei non est mereri. Et ita secundum hoc, cum ascensio conveniat ei proprie secundum quod homo, convenienter terminatur sua ascendo ad locum angelorum. Iterum, si locus esset de substantialibus beatitudini, bene procederet obiectio, sed ita non est, immo de accidentalibus. Aeque enim potest beatificari Christus in loco uno corporali sicut in alio loco, et ideo non sequitur quod, si meritum sit improportionale, quod locus improportionalis, quia illud non tenet nisi in illis quae sunt de substantia beatitudinis, sicut sunt visio, dilectio, et etiam dotes corporis, agilitas, claritas, subtilitas; qui enim plus meruerit, et plus habebit de beatitudine et plus videbit et plus amabit etc. Unde Christus plus habebit ista secundum quod homo quam creatura alia et improportionaliter, sicut meritum improportionale.

3. Ad aliud patet solutio secundum distinctionem factam, ut ly excelsior dicat talem ordinem vel talem etc.

4. Ad aliud quod obicitur de Glossa quod "occursus eiususque ad sedem Patris convenit Christo secundum hominem", dicendum quod secundum aliquando dicit conditionem naturae, aliquando unitatem personae. Si dicat conditionem naturae, tunc haec distinguenda est Christo secundum hominem convenit occursus usque ad sedem Patris, quia usque potest teneri exclusive vel inclusive. Si exclusive, tunc est vera, quia ponit tunc quod non pertigerit ad sedem Patris, tamen perfecte; occurrit nihilominus circa ipsum, et tamen usque ad ipsum: sicut ille dicitur currere usque ad civitatem, qui pervenit usque ad portam, et tamen non intrat sed manet extra; et tunc usque tenetur exclusive; si autem intret, tunc tenetur inclusive. Si autem hic ly usque teneatur inclusive et ly secundum dicat conditionem naturae, sic est falsa, quia ponit tunc quod perfecte attigerit et participet celsitudinem Patris, et ponit aequalitatem ipsius ad Patrem secundum humanam naturam, quod non est possibile. Si dicat unitatem personae, tunc sensus est: Christus, secundum quod ipse est illa persona quae est homo, occurrit usque ad sedem Patris, hoc bene verum est, et est aequalis Patri.

5. Ad aliud dicendum quod obicitur quod loco et dignitate ascendit super omnes caelos, dicendum quod super omnes caelos locabiles ascendit loco et dignitate; super omnes autem dignitate, sed non loco.

Postea quaeritur de termino ascensionis respectu spirituum, utrum ascendit super omnes spiritus sicut super angelos et animas beatas.

Ad quod sic: 1. Substantiis spiritualibus debetur locus spiritualis et corporalibus corporalis. Locus igitur angelorum est spiritualis et locus cuiusque corporis, corporalis; et ita locus corporis Christi; sed impossibile est quod aliquis locus corporalis sit tantae dignitatis quantae spiritualis; ergo locus corporis Christi non est tantae dignitatis quantae locus angelorum; ergo non est super eum, sed citra. Non ergo super spirituales substantias beatas ascendit.

2. Item, angelica natura sublimatur ad contemplationem divinam; ad hoc autem non potest sublimari natura corporea, etiam in Christo, quia hoc est contra naturam corporis; sed secundum sublimationem naturae sublimatur locus eius; ergo locus angelorum et beatarum animarum sublimior est quam locus corporis Christi. Non igitur super angelos ascendit.

Contra: a. Corpus Christi est dignius omni corporali creatura; si ergo debet determinari locus secundum dignitatem naturae, oportet quod locus eius sit in supremo loco corporali.

b. item, corpus Christi est unitum divinitati ; sed unio cum divinitate est excellentissima, qua nulla maior cogitari potest in creatura ; ergo secundum hoc excellit omnem creaturam. Ergo, si secundum dignitatem detur locus, super angelos dabitur locus eius.

Solutio: Dicendum quod simpliciter Christus ascendit et est super omne corporale et spirituale, sed tamen differenter, quia super omne locabile est loco; simpliciter autem super omne quod est creatum, tam locale quam non locale, est dignitate et potestate, et sic super angelos. Unde ad Ephes. 1, 20—21: "Constituens ad dexteram suamin caelestibus super omnem principatum et potestatem, virtutem et dominationem" etc.

[Ad obiecta]: 1. Ad primam rationem in contrarium dicendum quod locus spiritualis angeli dicitur tripliciter. Uno modo ipsum corpus in quod operatur, secundum quod dicitur angelus esse ubi operatur; et dicitur iste locus spiritualis, quia quod angelus sit, ubi operatur, hoc intelligitur et non percipitur sensu. Alio modo dicitur locus spiritualis terminatio suae virtutis et essentiae. Tertio modo dicitur metaphorice, prout Deus dicitur locus communis angelorum et animarum beatarum. — Si loquamur de loco spirituali angeli primo modo, quod dicitur spirituale ratione contenti, quia intelligibiliter est in eo, sic superior est locus Christi secundum corpus quam locus spiritualis angeli, quia angelus in caelo empyreo est et ibi operatur opere, quod est ornatus sive ornare, et ultra quam angelus ornet, est ipse Christus; et hic etiam locus spiritualis non est dignior loco corporali Christi, cum hic locus spiritualis corporalis sit secundum veritatem, et dicatur spiritualis ratione contenti, quod est spiritualiter in illo; et iterum, contentum corporale, quod est Christus, dignius est illo contento spirituali ratione unionis ad divinitatem. Si loquamur de loco spirituali angeli secundo modo, sic nulla est comparatio neque proportio, quia terminus corporis et terminus substantiae spiritualis non se habent univoce, sed aequivoce. Si tertio modo, adhuc superius est corpus Christi quantum ad illum locum quam angelus, quia plus est sublimari in Deum per unionem et unitatem personae, quam solum per amorem et contemplationem; quo ultimo modo sublimatur vel unitur angelus Deo, corpus autem Christi primo modo.

2. Ad aliud quod ostendit quod locus Christi sit interior angelorum loco, dicendum quod, licet corporea natura in Christo non sublimetur ad contemplationem, tamen sublimatur ad unionem cum divinitate; et haec sublimatio superior est quam suhlimatio angeli, quia haec est in unitate personae cum Deo, illa non, et ratione huius debetur ei locus sublimior in caelo empyreo.