III, P. 2, Inq. 3, T. 2, S. 2, Q. 1, T. 1, D. 2, C. 3

Postea quaeritur utrum multitudo peccans sit punienda.

Ad quod sic: 1. Matth. 13, 28 de zizaniis dicunt servi: "Vis, imus, ei culligimusea" ? Et respondet Dominus: "Ne forte simul eradicetistriticum, sinite utraque crescere" etc., ibi Glossa: "Multitudo non est excommunicanda nec princeps populi".

2. Item, Augustinus Bonifacio: "Ubi pergraves dissensionum scissuras, non huius aut illius hominis est periculum, sed populorum strages iacent, detrahendum est severitati, ut maioribus malis salvandis sincera caritas subveniat".

3. Item, Augustinus, libro II Contra epistolam Parmeniani: "Cum contagium peccati multitudinem invasit, divinae disciplinae severa misericordia necessaria est". Ex quibus videtur relinqui quod multitudo peccans non erit condemnanda.

Contra: a. Exod. 32, 27-28 Moyses propter peccatum idololatriae occidi praecepit multitudinem usque ad "viginti tria millia hominum".

b. Item, Elias, IV Reg. 1, 10—12, zelo iustitiae igne caelesti duos quinquagenarios cum suis quin quaginta condemnavit. Unde Ambrosius, excusans Apostolos, qui petierunt ut ignis de caelo descenderet super Samaritanos, dicit: "Samaritani citius crediderunt, a quibus ignis arcetur; nec discipuli peccant, qui legem sequuntur. Sciebant enim quod Phinees "reputatum est ad iustitiam"quod fornicantesinterfecit".

c. Item, Deuter. 7, 2, praecipitur filiis Israel ut septem gentes, quae erant in terra promissionis, percuterent "usque ad internicionem", quod Deus iustissimus non praeciperet nisi iustum esset peccantem multitudinem humano iudicio condemnari.

Solutio: Secundum Augustinum, in libro Contra Faustum: "Crimina, inquit, sunt punienda, quando, salva pace Ecclesiae, feriri possunt. In quo tamen discretio est adhibenda. Aliquando enim delinquentium multitudo diu per patientiam est expectanda, aliquando in paucis est puniendaut eorum exemplo ceteri terreantur et ad poenitentiam provocentur".

[Ad obiecta]: ]. Et per hoc patet responsio ad illud quod primo obicitur de zizaniis. Ibi enim faciendum non est, ubi timetur ne simul eradicetur triticum. Unde, secundum Augustinum, "quando multitudo est in scelere nec salva pace Ecclesiae malipuniri possunt, tolerandi sunt potius quam, violatapace Ecclesiae, puniendi".

a—b. Ad illud vero quod obicitur de Moyse et Elia iam patet responsio, quia, sicut dicit Augustinus, exemplo suo docuerunt in hoc quod peccatum idololatriae in paucos vindicaverunt, morte paucorum expiari et aboleri peccata multorum.

c. Ad ultimum vero quod obicitur de gentibus terrae promissionis, respondet B. Gregorius, dicens: "Ibi patienter tolerandi sunt mali, ubi aliqui inveniuntur boni". Quod quia non erat in gentibus iliis, universaliter divino iudicio destructae sunt.