III, P. 2, Inq. 4, T. 2, Q. 4, M. 1, C. 2

Postea quaeritur utrum actiones spirituales possint referri ad finem temporalem. Quaeritur ergo utrum liceat alicui praedicare isto fine ut sustentetur, esto quod non habeat aliunde.

Ad quod arguitur sic: 1. Omnis actio, relata ad finem debitum agentis, est bona et ordinata. Cum ergo praedicanti debeantur temporalia, sicut habetur I Cor.: 9, 11: "Si nos vobis spiritualia seminavimus, non est magnum si vestra carnalia metamus" ; item, ad Gal. 6, 6: "Communicet isqui catechizatur verbo ei qui se catechizat in omnibus bonis" ; item, II Tim. 2, 6: "Loborantem agricolam oportet de fructibus percipere" ; item, Matth. 10, 10: "Dignus est operariuscibo suo" ; item, in Psalmo: "Sumite psalmum", scilicet praedicationem, "et date tympanum", temporalis sustentationis. Ergo sustentatio praedicatoris est finis debitus praedicationi; praedicare ergo tali fine licitum erit et bonum.

2. Item, necessitas non habet legem; sed necesse est quod praedicator sustentetur; si ergo non habet aliunde ut sustentetur, praedicando propter sustentationem non faciet contra legem.

3. Item, talis praedicatio non procedit ex mala radice, quia voluntas qua vult sustentari licita est; nec refertur ad malum finem, quoniam sustentari necessarium est; ergo talis praedicatio licita est.

4. Item, ad Philipp. 1, 18: "Sive per occasionem sive per veritatem Christus annuntietur, in hoc gaudeo, sed etgaudebo", et annuntiari per occasionem dicit praedicari propter lucrum temporale. Si ergo Apostolus non gaudet nisi de bono et licito, praedicare tali fine erit bonum et licitum.

5. Item, fodienti in vinea licet sperare mercedem sibi promissam et debitam et propter illam laborare. Ergo, cum sustentatio corporalis sit merces promissa praedicatori, Luc. 10, 7: "Dignus estoperarius mercede sua", poterit praedicator pro illa praedicare.

Contra: a. Augustinus, in Sermone Domini in monte: "Non ideo debemus evangelizare ut manducemus, sed ideo manducare utevangelizemus. Nam, si propterea evangelizamus ut manducemus. vilius habemus Evangelium quam cibum, et erit iam botrum nostrum in manducando, necessarium autem in evangelizando".

b. Item, Augustinus, in eodem: "Si coactus inopia rerum, quae temporali vitae sunt necessariae, praedico Evangelium, mercedem Evangeliinon habebo, quia non ipsum Evangelium diligo, sed eius pretium in illis temporalibus constituo. Quod nefas est fieri, ut non tamquam filius ministret Evangelium, sed tamquam servus, cui dispensatio credita est".

c. Item, praeferre viliora melioribus et temporalia spiritualibus inordinatum et culpabile est. Sed dicit B. Augustinus, in Sermone Domini de monte: "Quaecumque res propter aliquid quaeritur sine dubio interior est quam illud propter quod quaeritur; et ideo illud primum est propter quod istam rem quaeris, non ista res quam propteraliud quaeris. Quapropter, si Evangelium et regnum Dei propter cibum quaerimus, priorem facimus cibum etposterius regnum Dei". Relinquitur ergo quod praedicare sive facere aliquod aliud opus spirituale propter emolumentum temporale est inordinatum et culpabile.

d. Item, Matth. 10, 8: "Gratis accepistis, gratis date", dicitur praedicatoribus Apostolis. Si ergo praedicare propter temporalia non est gratis dare, immo venalem praedicationem habere, qui praedicat propter sustentationem transgreditur hoc praeceptum.

e. Item, si simoniacum est spiritualia pro temporalibus dare, talis praedicatio simoniaca erit.

Respondeo: Dicendum quod nullo modo opera spiritualia debent ad finem temporalem referri, immo ad finem aeternum, quia, sicut dicit Augustinus, iam quod est melius incomparabiliter, referretur ad id quod est vilius, quod est inordinatum et vituperabile.

[Ad obiecta]: 1. Ad illud ergo quod primo obicitur, respondendum per interemptionem quod sustentatio corporalis non est finis debitus praedicationi, sed res debita praedicatori: non res, quam debeat acquirere ex praedicatione, sed quam meretur ex praedicatione. Unde I Cor. 9, 10: "Qui arat, debet arare in spe", Glossa: "Id est, praedicator, qui aperit corda ad fidem, "debet arare in spe"stipendiorum temporalium, non propter hanc spem; non enim haec debet esse sua intentio et finis insuo ministerio". Unde secundum hoc dicitur, Luc. 10, 7: "Dignus est operarius mercede sua". Causa autem est, quia finis debet esse id quod melius est, et ideo in temporalibus non potest esse finis spiritualium. Quia ergo in eo quod optimum debet constitui finis, sicut dicit Philosophus, in solo Deo debet poni finis praedicationis, 1, 8: Ego sum Α et Ω.

2. Ad secundum dicendum quod su nt quaedam mala quia prohibita, in quibus necessitas dispensat, ut, I Reg. 21, 6, de David, qui comedit panes Propositionis: comedere enim tales panes non erat malum nisi quia prohibitum; similiter, Matth. 12, 3-5, excusantur discipuli propter necessitatem, quando fricabant spicas in sabbato. Quaedam vero sunt prohibita quia mala, in quibus necessitas non dispensat, ut fornicari; et tale est praedicare pro mercede temporali, quia, sicut supra ostensum est, in hoc ponitur abusio et inordinatio actus.

3. Ad tertium dicendum quod ex mala radice provenit ista actio. Nam, quamvis voluntas, qua iste vult sustentari, absolute non sit mala, tamen voluntas, qua iste vult sustentari taliter, mala est, scilicet per praedicationem, quia in hoc est perversitas ordinis. Praeterea, quamvis praedicatio sit bonum opus et licitum, tamen deturpatur, si hoc fine exerceatur: spiritualia enim debent referri ad finem spiritualem.

4. Ad quartum dicendum quod non gaudebat Apostolus de hoc quod per occasionem annuntiabatur Christus, sed de consequenti, scilicet de profectu audientium qui inde proveniebat. Unde in ilia locutione ponitur antecedens pro consequenti, secundum quod o illud Iac. 1, 2 accipitur: "Omne gaudium existimate, fratres carissimi, cum in varias tentationes incideritis". Et ad hoc significandum non dixit absolute "gaudeo", sed "et gaudebo", de futuro. Vel potest dici quod gaudebat Apostolus de passione, quia annuntiabatur Christus, sed non de taliter praedicantium actione, secundum quod dicitur de interfectione Christi quod Iudaeorum actio Deo displicuit, sed passio grata fuit.

5. Ad ultimum dicendum quod non est simile de operario spirituali et temporali. Nam labor et actio fodientis in vinea temporalis est, et ideo sub pretio poni potest; sed labor et actio praedicatoris spiritualis est, et ideo sub pretio poni non potest.