Praeambulum

TRACTATUS SECUNDUS DE OPERE SEX DIERUM SEU DE UNIVERSI CREATIONE, QUATENUS SEX DIEBUS PERFECTA ESSE, IN LIBRO GENESIS CAP. I, REFERTUR, ET PRJESERTIM DE PRODUCTIONE HOMINIS IN STATU INNOCENTLA.

PRUESENTIS TRACTATUS CONSEQUENTIA AD PRUECEDENTEM, EJUSQUE PARTITIO.

Post praecedentem tractationem de Angelis, in qua posteriorem partem summae Theologiae de Deo Creatore auspicati sumus, e vestigio sequitur altera de inferiori ac sensibili mundo. Nam haec etiam contemplatio ad perfectiorem Dei cognitionem, et mysteriorum fidei declarationem, necessaria est, ac sub ea ratione ad Theologiam spectat. Disputantque de illa D. Thomas sua 1 part., a quaest. 65 usque ad 74., et Scholastici cum Magistro, in 2, distinct. 12 et sequentibus, et eorum aliqui, dist. 3 et 4, Alensis, part. 2. Fundamentum hujus tractatus est principium libri Genesis, in quo historia creationis mundi continetur, quam exponunt Patres qui super eum librum commentaria, aut exaemeron, aut alios libros vel tractatus scripserunt. Estque argumentum grave ac difficile ; tum propter divinorum operum excellentiam, tum maxime propter historiam Genesis, quae in illo initio adeo obscura est, ut ob eam rem olim in Synagoga, nonnisi hominibus provectae aetatis, et in lege doctis permitteretur, ut referunt Origenes in prologo ad homil. in Cant., et Hieronymus, in proomio ad lib. in Ezech. Sequentes autem Patrum vestigia, quoad fieri possit, materiam hanc divina gratia adjuti illustrare conabimur. Hunc ergo tractatum trifariam dividemus. Nimirum creationem propriam Universi quatenus uno momento, eta solo Deo ex nihilo facta est, primo libro complectemur, explicabimusque illa verba priora Genesis: "In principio creavit Deus caelum et terram", "terra autem erat inanis et vacua, et tenebroe erant super faciem abyssi, et Spiritus Dei ferebatur super aquas". Deinde de singulorum sex dierum operibus toto libro secundo agemus, ac fere reliquam primi capitis partem, excepta hominis creatione exponemus. Denique per tres ultimos libros de creatione hominis et statu, quem ante peccatum habuit ejusque amissione dicemus, quem etiam habuissent posteri si Adam non peccaret, obiterque fere secundum et tertium caput Genesis declarabimus.

ELENCHUS CAPITUM LIBRI PRIMI DE UNIVERSO, QUATENUS PER VERAM, AC PROPRIAM CREATIONEM A DEO FACTUM EST.

Cap. I. Utrum mundus per veram creationem esse coeperit. Car. II. An Deus in principio temporis coelum et terram creaverit.

Cap. III. An coelum athereum in principio temporis creatum fuerit. Capr. IV. An sub coelo in principio creato comprehendatur coelum Empyreum. Cap. V. Dubium incidens de natura coeli Empyret. Cap. VI. An m verbis illis: "In principio creavit Deus coelum", creatio etium Angelorum comprehensa sit. Car. VII. An aer fuerit simul cum coelo creatus, et sub nomine coeli comprehensus. Cap. VIII. An in principio temporis simul cum coelo elementa terree et aque creata sint. Cap. IX. Utrum cum coelo, terra, et alus elementis tempus etiam fuerit concreatum. Cap. X. An omnia corpora, etiam mixta, totaque umwersi dispositio eodem momento simul cum caelis, et elementis facta sint. CaAp. XI. An sex dies creationis mundi naturales, seu materiales, an spirituales, seu intelligibiles fuerint. Cap. XII. An dies naturales creatioms mundi reipsa sea: fuerint, sicut in Genesi numerantur.

LIBER PRIMUS. DE UNIVERSO QUATENUS PER VERAM AC PROPRIAM CREATIONEM A DEO FACTUM EST.

De his auctor in Metaphysica, disput. 20.— Subjectum hujus primi libri. — Supponimus in hoc tractatu generalia de creatione principia. Qualia sunt imprimis creationem fuisse necessariam, ut hic mundus existeret. Item quid sit, nimirum, esse productionem ex sola omnipotentia facientis absque praesupposito subjecto, seu materia, ac proinde ex nihilo. Item rem, seu essentiam increatam, et ab intrinseco ac essentialiter actu existentem, unicam tantum esse, et ab illa omnium aliarum rerum naturas originem duxisse. His autem suppositis, quae post factam rerum creationem ex effectibus, quos experimur, per naturalem discursum colligi possunt, hic praecipue agimus de creatione mundi, prout facta est, et de modo ac circumstantiis ejus, quae quidem cum ex libera voluntate Dei determinatae fuerint, ipsius revelatio nobis necessaria fuit, ut certam de his rebus notitiam habere possemus. Non enim demonstratione, sed (ut ait Paulus) fide intelligimus, aptata esse seecula verbo Dei, ut ea invisibilibus visibilia fierent. Sciendum est autem ex rebus universi quasdam factas esse ex aliis praeexistentibus rebus tanquam ex materia, ut herba ex terra, pisces ex aqua, volatilia ex aere: alias vero sine praejacente materia necessario fieri debuisse. Quia cum non sit processus in infinitum, in aliquo genere causarum etiam materiali, si una res facta est ex alia, quaerendum est, an illa, ex qua posterior facta est, ex alia priori facta fuerit, et sic tandem in aliqua sistendum erit ex nulla alia re facta, nec etiam potuit esse improducta, ut convincitur ex illo principio, quod unum tantum esse potest ens improductum. Quia ergo creatio propria est productio ex nulla praesupposita materia; ideo universum proprie creari dicitur, quatenus ex illis verbis constat, quae ex nullo subjecto fiunt, et de illo sub hac ratione hic agimus, dicturi postea de ornatu, et quasi complemento creationis ejus, quae per aliam actionem ex subjecto fit.