Disputatio 8

SECTIO I. An fides miraculorum sit eadem cum fide Catholica ?

1. Prima opinio negans. — Ejus fundament. — Prima sententia dicit has duas fides esse res essentialiter distinctas'. Ita Abulensis, in decimo secundo capite Matth., quaest. 165. Favet multum Chrysostomus, homilia vigesima quarta ad Ephes., ubi clare distinguit inter fidem dogmatum et fidem signorum. Item Matth., decimo septimo, Theophylactus in hanc sententiam inclinat; Vega, 9 in Tridentin., cap. 28; et hRoffens., artic. 1, aliquanto a principio, sentiunt fidem miraculorum esse fiduciam, et consequenter esse distinctam a fide, quae est credulitas seu assensus. Fundamentum hnjus sententiae esse potest, quia fides catholica est communis omnibus fidelibus, fides autem miraculorum non est communis. Unde illa esse potest sine ista; Matth. enim 10, et Lucae 19, Apostolis jam credentibus data est potestas faciendi miracula, atque adeo fides miraculorum. Deinde fides miraculorum est gratia gratis data ; alia pertinet ad gratum facientem. Unde et ad diversos fines referuntur, scilicet, ad utilitatem aliorum, vel propriam salutem ; et in diversis materiis versantur, nam fides catholica versatur circa omnia revelata ; miraculorum vero, solum circa ea qua a Deo possumus obtinere.

2. Secunda opinio, vera et affirmans. — Secunda sententia ponit fidem miraculorum esse eamdem cum fide catholica ; colligitur ex divo Thoma secunda secundae, quaestione 178, articulo primo, ad quintum; dicit enim operationem miraculorum tribui fidei, quia procedit ex Dei omnipotentia, in qua fides nititur. Idem habet articulo secundo, ad secundum. Tenet etiam Cajetanus, Matth. decimo septimo, Soto, 2 de Natur. et Grat., cap. 6. Et cst aperta sententia D. Cypriani, lib. 3 ad Quirin., cap. 492, et valde indicant Ambrosius, lib. 8 in Luc. ad illud : Adauge nobis fidem, et Hilarius in Matth., canone 17.

3. Notationes duae pro ea expedienda. — Advertendum primo est ex D. Thoma, secunda secundae , quaest. 168, articulo primo, posse nos loqui, aut de illo qui patraturus est miraculum, vel de illo in quo est miraculum faciendum. Ín utroque enim requiritur fides tanquam conveniens dispositio ad faciendum, vel recipiendum beneficium miraculose factum, ut quando caecus recipit visum miraculose factum. Et de utroque dicendum. Secundo, advertendum, tria posse considerari in eo qui facturus est miracula. Primum est credulitas de omnipotentia Dei, et veritate promissionum ejus. Secundum est quaedam quasi applicatio hujus universalis fidei ad hoc factum in particulari, ita ut aliquis judicet certo, et credat se facturum hoc miraculum, vel obtenturum hoc beneficium miraculosum a Deo hic et nunc. Tertium est fiducia quaedam quae inde resultat in voluntatem.

4. Dubium primum, et quid in eo certi habeatur. — Duae igitur quaestiones hic explicandae sunt. Prima, an et quomodo illa tria requirantur in opere miraculoso. Et quidem certissimum est primum eorum esse necessarium omnino in opere miraculoso, quia illud est fundamentum omuium caeterorum. Unde Matth. nono, quando Christus Dominus, illuminaturus quosdam caecos, exigens ab illis necessariam fidem, dixit : Creditis quia heec possu facere volis? dixerunt : Utique, Domine. Tunc tetigit oculos eorum dicens : Secundum fidem vestram fiat vobis ; et capite decimo tertio, in fine: Non fecit ibi virtutes multas, propter incredulitatem illorum. Erat ergo nccessaria credulitas. De tertio, etiam videtur per se manifestum esse necessariam illam fiduciam, ut ex eisdem et aliis Scripturae loeis facile colligi potest. Nam interdum utitur Seriptura nomine credulitatis, interdum nomine confidentie, et Christus Dominus saepe dicit: Confidite, confidite, etc. Item, quia nemo potest orare ut oportet, nisi speret et confidat etiam ut oportet; miracula autem maxime perficiuntur oratione convenienter facta. 5. Quid non ita certum. — De illo vero secundo judicio, res est dubia. Nam es una parte videtur impossibile tale judicium, quia ut aliquis credat certo se facturum, vel obtenturum a Deo hoc opus miraculosum, oportet ut vel id habeat ex revelatione divina, vel aliqua via certa. Primum non habet locum in praesenti materia, quia nulla extat talis revelatio Dei particularis, sed solum generalis, quae pendet ex multis circumstantiis et conditionibus, quas non certo et manifeste constat hic et nunc intervenire. Alia autem via certa nulla esse potest. Primum, quia actus ille debei esse supernaturalis; at non est alia ratio supernaturalis in qua possit fundari actus certus, nisi revelatio divina; quare, etc. Unde fit secundo, ut tale judicium solum possit fundari in conjecturis humanis, atque adeo ut non possit esse certus sine formidine, nisi sit temerarius, seu nuda certitudine adhaesionis. Contrarium vero, scilicet talem ac'um esse necessarium, indicat Eutymius, Matth. decimo tertio, et decimo septimo. Et videtur in hoc fundari, quia sine tali judicio non potest haberi illa firma fiducia quae in tali opere est necessaria. Mihi breviter dicendum videtur illud judicium, si debito modo explicetur, non esse omnino impossibile; posito enim firmo assensu fidei, me obtenturum a Deo quidquid petiero, si debite petam, et cum conditionibus quas Christus in suis promissionibus requirit, fieri potest ut aliquis hic et nunc, et hoc in opere, non divina sed morali quadam certitudine judicet, concurrere omnia necessaria ad impetrandum miraculum, sive quia illa manifeste videt, sive quia simul etiam juvatur interius auxilio Dei, ut possit ita existimare; ex quibus elicitur illud judicium certum, aliquo modo simile judicio Theologico, vel prudentiali ; quae omnia non esse impossibilia per se patet. Non tamen credo huj usmodi judicium esse simpliciter necessarium, tum quia nulla est ratio quae cogat ad exigendum illud; tum etiam, quia ad debitam fiduciam, et excludendim omnem dubitationem reprehensibilem, satis est firmiter judicare, non solum in genere, sed etiam in hoc facto, me impetraturum quod intendo, certitudine conditionata, Si per me non steterit, etc. Quod etiam a signo vel affectu patet. Nam cum aliquis patraturus est miraculum in alio homine, potest habere fidem illam requisitam sine nova revelatione; et tamen non potest ferre judicium ita certum, quia non pendet tunc ex solis actibus propriis , sed etiam ex dispositione alterius, quae illi non satis certo constat sine revelatione; ergo, etc. 6. Dulium secundum, cui simul et queestioni principali una assertione satisfit. —Probatur primo ez Scriptura. — Et confirmatur. — Altera quaestio est, quidnam illorum trium, nomine fidei miraculorum siguificetur. Ad quod, et ad totam sectionis dubitationem, breviter respondeo fidem illam, quam Scriptura requirit ad patranda miracula, quoad substantiam et essentiam, esse ipsum actum Catholicae fidei, ita elicitum et applicatum ad hoc particulare factum, ut possit g-erare illam fiduciam, ei actus alios necessarios ad impetrandum miraculum. Hanc conclusionem tenent auctores secundae sententiae, et eam coiligo imprimis clare ex primo ad Corinth. decimo tertio : Si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam , ubi expresse loquitur de fide Theologali et catholica, et eam comparat cum charitate ; unde postea concludit : Manent hec tria, fides, spes et charitas. Similis locus est ad Hebr. undecimo. Nam illa fide, quam definie rat esse substantium, etc., et sine qua dixerat esse impossibile placere Deo, dicit patrata esse miracula : Zac, inquit, fide susceperunt mulieres de resurrectione mortuos suos, etc., etc., id est, obtinuerunt resurrectionem suorum virorum. Praeterea testimonia supra adducta ex Matth. idem satis confirmant. Nam eadem fides miraculorum vocatur credulitas, et eidem dicitur repugnare dubium, Matth. decimo quarto : Modice fidei, quare dubitasti? Matth. 8 : IVon inveni tantam fidem u Tsrael ; et subdit : Vade, sicut credidisti fiat tibi; et Marc. 9: Onnia possibilia sunt credenti; et Luc. 17: Si habueritis finem sicut granum sy- napis, etc. Quae loca Ambrosius, et Hilarius supra, de catholica fide interpretantur. Praeterea nemo dubitat hanc fidem miraculorum non distingui ab illa de qua Jacob., 1 capite, inquit : Postulet in fide, nihil hesitans ; illam autem non esse substantialiter distinctam a fide infusa et catholica, constat ex Glossa ordinaria, et Lyrano ibi, qui dicunt haesitationem, quam excludit illa fides, non esse illam quae nascitur ex consideratione propriae infirmitatis, sed quae est de Dei potestate, vel de voluntate dandi postulata petentibus, etiamsi pie et debite petant.

7. Probatur primo habita ratione nominis. — Item halita ratione rei. — Ad fundamentum contrarium in mum. 1.—hatio vero conclusionis solum esse potest, quia haec tantum est proprie et essentialiter fides; unde aliis non converit hoc nomen, nisi quadam analogia. Unde, quamvis forte illa fiducia, quae necessaria ctiam est in miraculis, posset dici, ac dicitur interdum fides, nomine causae translato ad effectum, ut dicit D. Thomas 1. 2, quaest. 40, artic. 2, ad 2, tamen, proprie loquendo, et ut in plurimum fides ipsa intellectus, quatenus peculiari modo applicatur ad miraculum faciendum, dicitur fides miraculorum, seu necessaria ad miracula ; quae ratio potissimum niti videtur in vocis significatione et proprietate. Si vero de re ipsa lo quamur, satis ex dictis etiam possumus concludere fidem, quae ad miracula requiritur, non pertinere ad novum habitum, seu virtutem infusam, neque constituere novum genus aut ordinem actuum. Nam ex tribus supra enumeratis, quae maxime possunt concurrere ad opus miraculosum, primus manifestissime est actus fidei. Tertius, quoad substantiam, est actus spei, quia spes et fiducia non distinguuntur. Secundus vero, si adest, ejusdem rationis est cum assensu Theologico, et juvari potest a prudentia infusa vel acquisita, quoad applicationem generalis fidei ad hoc particulare factum, vel has circumstantias particulares. Et ex his tribus actibus, primus fons est etradix aliorum, et cum alias sit propriissime actus fidei, ideo illi propriissime convenit ratio fidei miraculorum. Et per haec patet responsio ad fundamentum prioris sententiae. Nam solum concludit fidem miraculorum, saltem accidentaliter, differre ab actu fidei catholicae, scilicet, in quadam peculiari perfectione et firmitate, et practica applicatione fidei, ad hoc opus particulare; et ea ratione non est communis talis actus omnibus fidelibus, neque versatur in omnibus dogma- tibus fidei, praecipue speculativis, sed in practicis, et praecipue in promissionibus Dei.

8. Objectio contra assertionem. — Responsio. — Fides miraculorum, ut sit in nostra potcstate. — Probatur ex Scriptura — Objicies : actus fidei catholicae, et quaevis ejus perfectio, est in nostra potestate; haec vero fides miraculorum non item, sicut nec patrare miracula. Unde, Matth. 17, Apostoli non potuerunt expellere daemonem, cum tamen fidem catholicam haberent. Respondetur aliud esse patrare miracula, aliud habere fidem de se sufficientem ad ea impetranda. Primum non est in hominis potestate semper, tum quia completa potestas quae requiritur ad opus miraculosum, non inhaeret per modum habitus, etiam in :llis qui frequenter miracula edunt, ut docet divus Thomas 2. 2, quaest. 172; tum quia praeter fidem, requiruntur multa ex parte Dei, quae non semper dantur, etiam posita fide, quia non expedit; attamen illud secundum, hoc est, habere fidem, in hominis potestate positum esse existimo, esseque actum vere liberum et humanum; ac licet pendeat ex auxilio gratiae, illud tamen non deerit volenti credere ut oportet; quod plane docet Paulus, dictis locis ad Hebr. 11, et 1 Corinth. 13; et colligitur ex Matth. 14 et 17, ubi Christus reprehendit Apostolos, vel etiam quosdam alios, quod carerent de hac fide; erat ergo in illorum potestate, alias non essent reprenensione digni. Item Luc. 10, et saepe alias, consulit ut habeamus hanc fidem, et Jacob. 1 : Postulet in fide nihil laesitans. Est ergo in nostra potestate. Tandem hujusmodi fides in eo qui impetrat miracula est laude digna et meritoria; ergo et libera.

SECTIO II. Quomodo fides Theologica differat a fide gratia gratis data; ubi consequenter de sermone sapientiae et scientiae, dono linguarum et interpretatione sermonum.

1. Prima opinio, de qua ac de tola sectione in Prolog. 3 de Gratia, cap. 5. —Ut ea ponatur in Paulus in hac opinione. —ln hac quaestione est prima opinio, fidem gratiam gratis datam, esse psam fidem miraculorum. lta Hieronymus, Theophylactus, Theodorus et Abulens. supra citati; indicat Augustinus, tract. 32in Joan.,a medio; tenet Catherin., 1 ad Corinth. 13 et alibi; contra quam expositionem objici potest, quia Paulus, 1 Corinth. 12, numerat ut gratias distinctas fidem et operationem miraculorum : sub operatione autem miraculorum comprehenduntur omnia quae ad patrandum miraculum sunt necessaria. Inter haec autem unum est fides miraculorum ; non ergo in idem coincidunt ambae fides. Cui objectioni respondendum est ex mente illorum Patrum, operationem virtutum, non significare apud Paulum facultatem efficiendi quaecumque miracula, sed specialiter potestatem expellendi daemones ; juxta quam expositionem gratiae gratis datae in hunc modum sunt omnes explicandae et accommodandae; nam omnesreferuntur ad fidei utilitatem : fides autem consistit in cognitione, explicatur sermone ; corfirmatur tum sermone, tum operatione. Ex novem ergo gratiis riumeratis, tres ad perfectionem cognitionis spectant, nimirum prophetia, discretio spirituum et interpretatio sermonum. Locuticnem perficiunt tres ahae, nimirum donum linguarum, sermo scientiae, et sapientiae. Operatione denique confirmant fidem tres alie gratiae, scilicet, fides miraculorum , operatio virtutum et gratia sanitatum. Nam licet haec duo videantur esse quaediam species miraculorum, et saltem ratione formali non differant, attamen peculiariter numerantur et distinguuntur, quia singularem quamdam vim habent ad movendos homines, et ad afficiendas eorum voluntates, quia non solum sunt miracula, sed etiam beneficia, ut D. Thomas docuit 2. 2, quaest. 1T8, art. 1, ad 4; quae tota expositio est probabilis propter auctoritatem sanctorum Patrum ; sed forte commodius operat:o virtutum idem valet, quod effectio miraculorum, sicque fides miraculorum sub hac gratia comprehendetur : fides autem, gratia gratis data, aliquid aliud esse ex dicendis constabi:.

2. Secunda opinio.— Non placet. — Secunda igitur sententia dicit hanc fidem gratiam gratis datam esse constantiam quamdam , quae virtute Spiritus Sancti datur homini non solum ad credendum, sed etiam ad conftendum fidem, absque timore et pudore, ut videmus datam esse martyribus, praecipue pueris et feminis. Ita exponunt Ambrosius et Anselmus, et Glos. 1 ad Cor. 12; et Cajetanus, dicta quaest. 178, art. 1. Quae sententia mihi non satis probatur, quia licet haec sit gratia Spiritus Sancti, non tam ad fidem quam ad fortitudinem spectat, et non tam est gratia gratis data, quam pertinens ad auxilia gratiae gratum facientis, quia per se non ordinatur ad utilitatem aliorum, sed ipsius recipientis. Unde nulli sese disponenti negatur talis gratia.

3. Tertia opinio. — Tertia sententia dicit fidem gratiam gratis datam, consistere in quodam modo peculiari cognoscendi res ad fidem Catholicam pertinentes. lta divus Thomas, 1 Corinth. 12, et 1. 2, quaest. 111, art. 4. Quibus tamen in locis solum ait hunc modum esse escellentem quamdam fidei certitudinem; melius ergo intelügitur quod scribit 9. 9, quaest. 4, art. 5, ad 4, fidem hanc esse sermonem fidei ; quia praedicta illa certitudo non tam proprie refertur ad utilitatem aliorum, ut sermo fidei.

4. Exponitur haec opinio ec D. Thoma. — Altera explicatio ec D. Thoma. — Ad esplicandum autem quid sit sermo fidei, supponendum est ex D. Thoma supra, et 3 p., quaest. 7, art. 7, ad primum, gratias gratis datas ordinari ad actus exteriores fidei manifestativos; quia cum referantur ad utilitatem aliorum, et utilitas haec non possit provenire aliis, nisi per actus externos, ideo ad hos ordinatur, juxta illud : Unicuique datur manifestatio spiritus ad utilitatem. Ut autem aliquis possit doctrinam fidei convenienti modo aliis proponere, his tribus gratiis potissimum juvatur, fidei sermone, scientiae «: sapientiae ; per primam, datur homini ut tam distincte et perfecte intelligat et apprehendat res fidei, ut possit eas alios docere, simpliciter tamen et sine ornatu scientiae et sapientiae; atque hoc est proprium officium fidei gratiee gratis date. Unde experimur interdum in quibusdam simplicibus hominibus, melius posse illos explicare mysteria fidei, quam possint alii sapientes Theologi ; quod credo provenire ratione hujus gratiae. Secundo, datur homini ut non solum possit fidei doctrinam proponere simpliciter, sed etiam ex illa multas veritates reconditas elicere et persuadere; et hoc pertinet ad sermonem sapientiae; ac praeterea posse per causas vel altiores rationes, divina mysteria explicare. Ad sermonem autem scientiae pertinet, rationibus naturaiibus vel exemplis fidem explicare, et quae contra objiciuntur solverc. lta explicat totum hoc D. Thomas 1. 2, q. 111, art. 4, in corpore, et ad A4, citans illud Augustini, 14 de Trinit., cap. 1: Aliud est scire tantummodo, quid homo credere debeat, propter adipiscendam vitam beatam ; aliud scire quemadmodum hoc ipsum et piis opituletur, et contra impios defendatur. liem tamen divus Thomas, 2. 2, q. 171, art. 1, vult per sermonem sapientiae dari homini ita loqui res fidei, ut delectet et moveat ; per sermonem vero scientiae, ut persuadeat et doceat. Unde videtur has gratias ad locutionem magis quam ad intellectum referre, juxta primam sententiam supra expositam : sed hoc ita intelligendum et admittendum arbitror, ut tamen quod diximus non negetur. Itaque per has duas gratas praecipue juvatur homo in ea cognitione, quae necessaria est ad loquendum res fidei sapienter et scienter; attamen simul praebent quamdam vim et efficaciam in ipsa locutione sapientiae et scientiae.

5. Corollarium primum. — Corollaruum secundum. — Ex quibus intcligitur hanc fidem sic explicatam, non idem esse cum actu fidei catholicae; imprimis enim nullam requirit obscuritatem. Nam juxta certam Augustini doctrinam, epist. 57, et D. Thomae, 3 p., q. 7, in Christo fuerunt omnes gratiae gratis datae, non fuit autem fides Catholica seu obscura. Deinde haec gratia non videtur tam consistere in judicio quam in apprehensione rerum fidei, quae ita a Spiritu Sanucto dirigitur, ut expedit ad docendos alios. Et idem proportionaliter est de sermone scientiae, et sapientiae. Constat etiam ex dictis quomodo difterat haec gratia, praecipue sermo sapientiae et scientiae, a donis sapientiae, et scientiae et intellectus; donum enim sapientiae, seu illa dona Spiritus Sancti, tantum ad hoc dantur, ut homo et bene judicet de divinis rebus, et consequenter et convenienti modo illa apprehendat, prout sibi necessarium est ad recte judicandum. At vero hae gratiae referuntur ad alios, et consistunt in auxilio et motione divina, qua dirigitur intellectus hominis ut apposite apprehendat et disponat res divinas, ita ut aliis convenienter illas proponere valeat et docere.

6. Dubium primun. — Sed est dubium, si dictae gratiae conferunt homini ut convenienter loquatur res divinas, quorsum inducuntur duae aliae, donum, scilicet, linguarum, ct interpretatio sermonum. Respondeo omnes has gratias deservire fidei, et proxime residere in intellectu, in quo habent suum primum actum ad locutionem ordinatum. Cum enim rationalis locutio a cognitione procedat, necesse est omne donum ordinatum ad sermonis et doctrinae perfectionem residere in intellectu; donum ergo linguarum differt a tide, sermone sapientiae et scientiae, quia cum recta locutio ex duobus pendeat, scilicet ex intelligentia rerum, et ex cognitione idiomatis seu linguae, tres priores gratiae jam dictae perficiunt locutionem et sermonem, primario et per se perficiendo et dirigendo interiorem conceptionem ipsarum rerum, quam talem exhibent, qualis necessaria est explicationi convenienti ipsius doctrinae fidei, quod tamen diverso modo efficiunt, ut expositum est. Donum autem linguarum specialiter et immediate refertur ad cognitionem ipsarum vocum et significationis earum.

7. Donum linguarum quomodo aliqui exponant. — De praedicta expositione censura. — Porro id donum variis modis exponitur. Quidam putant ipsum non consistere in hoc, ut Evangelii praedicator in variis linguis, verbi gratia, uti norit; sed in hoc potius quod, dum ipse sua lingua utitur, ab omnibus variarum linguarum auditoribus intelligatur. Ita videtur hoc donum exponere Cyprianus, lib. de Cardinalibus Christi operibus, capite ultimo, de Spiritu Sancto; et Glossa ordinaria, Actor. 2; indicat Augustinus, Psal. 54. Et videtur certe donum sic datum esse Petro, Actor. 2; nam in una eademque concione, una tantum poterat lingua loqui, et tamen ab omnibus simul intelligebatur. Ita vero exponendo hoc donum, non accipiendum est ut omnes audientes, verbi gratia, percipiant unicam et eamdem linguam, vel unum idioma, atque illud intelligant, sed potius, ut eadem vox, unico modo a praedicatione articulata, varia nihilominus perveniat ad aures adstantium, ita ut unusquisque suam propriam linguam audiat, et in illa praedicatorem loqui credat. Unde hujusmodi donum sic explicatum, non est aliquid inhaerens proprie, vel in audiente, vel in loquente; sed est potius quaedam mutatio vocis et soni, quae in ipso medio fit antequam perveniat ad audientes. Haec sententia, si solum dicat hoc genus gratiae datum esse aliquando in primitiva Ecclesia, est mihi valde probabilis; si tamen velit hoc solum esse linguarum donum, atque omne aliud excludat, est prorsus falsa et erronea.

8. Communis intelligentia linguarum. — Unde addendum est donmun linguarum perfectum et proprium, essegratiam per quam confertur homini recipienti illud, linguas varias cognoscere et intelligere. Hujusmodi enim donum receperunt Apostoli, juxta communem sensum Ecclesiae, et traditionem. Ita Ambrosius, serm. 61, in fine ; Gregorius, homil. 30 in Evangelia ; Chrysostomus, sermo 1 de Spiritu Sancto, et hom. 41 in Acta Apostolor.; Hicronymus. in epist. ad Marcellam ; Augus- tinus, tract. 32 in Joan., et tract. 6 in primam Canonicam Joan., et serm. 186 et 187 de Tempore, 15 de Trinitate, cap. 59, et lib. 32 cont. Faust., cap. 15, et lib. 1 de Mirab. Sceript. (si ejus est), cap. 9; Leo Papa, serm. 1 Pentecost.; et Niceph., lib. 4 Hist., c. 2. Et patet ex Act. 2: Loquebantur varüs linguis, prout Spiritus Sanctus dabat eloqui illis. Ubi Beda et alii expositores id confirmant. Et Marci ult. : Linguis loquentur novis; et 1 ad Cor. 14: Gratias ago Deo, quia omniwn vestrum lingua loguor. Et ex Act. 10 et 19 constat etiam aliis fidelibus solitum esse dari hoc donum in primitiva Ecclesia. Et ratio cst, quia est possibile, et tunc fuerat maxime necessarium. Circa quod solum est advertendum ad illud locum pertinere, non solum intelligere et loqui, sed etiam scribere. Nam hoc totum pertinet ad exactam alicujus linguae eognitionem; et complctum illius usum. Unde cum Spiritus Sancti opera perfecta sint, in ea perfectione datur per hoc donum uniuscujusque linguae cognitio, quae necessaria est ad finem a Spiritu Sancto intentum, et ad convenientem quemdam statum, seu perfectionem illius linguae. Non est autem necessarium ut detur semper exactissima perfectio, praecipue illa quae magis ad ornamentum quam ad usum spectat. Sciendum praeterea est donum hoc posse habere latitudinem. Nam potest ad duas, vel tres, vel quatuor linguas extendi. Datur ergo, in ea latitudine quam Spiritus Sanctus vult, et est necessaria fini ejus. De Apostolis vero Augustinus, in Prologo libri de Doctrina Christiana, scribit, omnium gentium linguis fuisse locutos, licet in Actibus solum dicatur, variis linguis esse locutos, prout Spiritus Sanctus dabat elogui illis.

9. De interpretatione sermonum quid * — Prima sententia, seu primus modus eaponendi hanc gratiam. — De alia gratia, quae est interpretatio sermonum, D. Thomas, agendo de gratiis gratis datis in 2. 2, nihi! prorsus docet. Solum Cajetanus, in prooemio, quaest. 171, observat hanc gratiam revocari a D. Thoma ad eas quae in sermone consistunt. De qua tamen reductione D. Thomas, in tota quaestione 1TT, ubi de gratia sermonis tractat, nullam fecit mentionem; itaque difficilius explicari solet hoc donum. Prima ergo sententia, seu modus exponendi, est consistere hanc gratiam in eo, ut qui unam linguam, verbi gratia, graecam, solum intelligit, cum alterum hebraice loquentem audit, possit loquentis sensum et mentem perfecte aliis interpretari, hocque illi dari per gratiam hanc. Ita sentit Hierony mus, 1 ad Cor. 12; clarius Chrysostomus et Theodoretus, ibid.; favet lectio graeca, quae ejusmodi gratiam vocat interpretationem linguarum , non dicit sermonis :jaxta quam expositionem aliud est loqui linguis, aliud interpretari linguam quam nescis, sive eam audias, sive scriptam legas; et est probabilis expositio, ac credibile tale donum interdum esse datum in primitiva Ecclesia; nam ita testantur antiquissimi illi Patres, et potuit esse interdum necessarium, vel saltem conveniens; videtur tamen tale donum convenientius contineri sub dono linguarum ; nam ejusdem rationis est intelligere linguam atque illa loqui; solumque differunt tanquam perfectum et imperfectum in eadem latitudine. Quod vero Catherin., 1 ad Cor. 12, indicat, donum interpretationis sermonum ita dari interpretanti, ut tamen ipsemet non intelligat ea quae audit vel interpretatur, et in hoc differre a dono linguarum , mihi non probatur, non quia sit prorsus impossibile, sed quia non apparet conveniens , neque perfectae motioni Spiritus Sancti accommodatum.

10. Secundus modus. — Est ergo secunda sententia, hanc gratiam non referri immediate ad ipsum idioma et significationem vocis, sed ad sensum sententiarum quae proferuntur. Contingit enim quempiam bene percipere significationes vocum alicujus linguae vel scripturae, et tamen non percipere satis sensum et mentem scribentis vel loquentis. Quando ergo alicui, ex speciali Spiritus Sancti motione, datur ut ea qua legit vel audit ita bene intelligat, ut possit illa aliis interpretari juxta sensum loquentis vel scribentis, tunc vere recipere dicitur gratiam interpretationis sermonum. Ita D. Thomas 1. 2, q. 111, art. 4, et clarius lectione 2 in 1 ad Cor. 12. Cui addere possumus, ex codem, 2. 2, q. 176, a 2, ad 4, ad hoc donum etiam deservire, ut illud possidens interpretari apte noverit quidquid est tum in sermone, tum in scriptura obscurum, sive propter rerum difficultatem, sive propter similitudines et parabolas, aut interdum etiam ob ipsarum vocum significationem et difficultatem ; non quia per tale donum cognoscatur primo significatio vocis, sed quia interdum significatio ipsa multiplex est et ambigua, vel usurpatio ejus metaphorica, ideoque ad hanc etiam gratiam pertinet ita dirigere intelligentiam hominis, ut possit convenienter interpretari, quo modo et ratione, hoc vel illo loco vox usurpetur; et ita plane gratia haec distinguitur a gratia linguarum, et aliis enumeratis. Tandem addere possumus eamdem gratiam interpretationis interdum dari, ut quis possit recte, ac prout expedit ad utilitatem Ecclesia , sacram doctrinam et Scripturam ex una lingua in aliam transferre. Hoc enim non semper assequuntur omnes qui linguam aliquam intelligunt, et ita patet responsio ad dubium propositum in num. 9.

11. Dubium secundum principale. — Est aliud dubium , an dictae gratiae dentur per modum actus, an etiam per modum hapitus. Nam D. Thomas, ubicumque in genere loquitur de gratia gratis data, judicat solum dari per modum actus, et fortasse frequenter ita accidit. Unde quadam auxilia, qua interium dantur concionatoribus, vel etiam praeceptoribus sacrae doctriuae, ut convenienter suis muneribus utantur, ad has gratias spectant, et tamen non semper ea dantur, neque semper in potestate hominis est uti modo illo convenienti. Dico nihilominus non repugnare has gratias conferri per modum habitus. Nam imprimis certum est Christum Dominum illas habuisse habituahter '. Et de Apostolis idem censeo quoad praedictas quinque gratias. Ac de dono linguarum non videtur dubium. Eacem antem est ratio de aliis, quia eadem fere tunc erat omnium necessitas. Quod si quaeras quid sint tales gratie per modum habitus, per modum namque actus satis constat esse Dei motiones actuales, respondeo mihi non videri esse proprios habitus a speciebus intelligibilibus distinctos, sed vel rerum, vel vocum species infusas, aut optimam earum dispositionem ac ordinationem divina virtute factam. Adjungere etiam possumus quasi habitualem assistentiam Spiritus Sancti, qui statuit semper hominem movere, prout expedit ad talem muneris executionem.

12. Dubium tertium. — Ex quibus praeterea resolvitur dubium aliud, cum haec omnia ad quae ordinantur dictae gratiae, videantur posse fieri virtute naturali ingenii humani, praecipue iliustrati fide et donis Spiritus Sancti, minime necessarias apparere. hespondeo enim ex dictis, et ex D. Thoma 2. 2, q. 171, art. 1, ad 1, omuia haec solum dari, ut perfectiori modo fiant eae actiones quae humana industria fieri possunt. Unde non oportet in his intervenire actus aliquos vel habitus in substantia supernaturales, sed sufficiunt supernaturales in modo. Ultimo tandem resolvitur, ex novem gratiis gratis datis, quinque, quas exposuimus, ordinari ad convenientem doctrinae fidei expositionem; quatuor vero alias dirigi ad fidei confirmationem; duas quidem confirmare fidem, efficiendo opera quae naturam superant, scilicet, operationem rirtutun, et gratiam sanitatum, quae, juxta supra dicta, potius materialiter quam formaliter differunt. (De qua proinde gratia sanitatis nihil oportet in praesenti materia dicere, paeter ea quae de fide miraculorum diximus, nam quod reliquum erat, nimirum, quis sit modus efficiendi haec miracula, in materia de Incarnat. et Sacramentis explicatur commodius *.) Alias vero duas, scilicet, prophetiam et discretionem spirituum, confirmare fidem revelando occuita, quae ratione naturali cognosci non possunt: et inter se etium potius materialiter quam formaliter differunt; nam discretio spirituum quoddam genus prophetiae est, de qua consequenter esset disputandum, si liceret per tempus?. Ne tamen omnia praetermittere videamur, nonnulla, de prophetia disputando, tractabimus.

SECTIO III Quod sit objectum prophetiae gratiae gratis datae, et quae sit hujus nominis ratio?

1. Ratio nominis prophetie. — Etymologia Isidori postponmtur. — Quam late pateat significatun prophetie. — Ex omnibus ejusmodi gratiis quae cum fide habent aliquam simihtudinem, superest solum prophetiae donum explicandum, ut ex fine praecedentis sectionis patet, ad quod etiam gratiam diseretionis spirituum cum D. Thoma revocabimus; procedemus autem in hac re eadem methodo, sicut in fide. Est enim prophetia quoddam genus cognitionis supernaturalis, cujus objectum et habitus nobis explicanda sunt. Sed prius ratio nominis, et multiplex ejus significatio declaranda est, de quo potest late Jansen., cap. 47 Concord., et alii in Paul., 1 Corinth. 14. Prophetie ergo nomen graecum est, a verbo ngogncéusv, deductum, quod multas habet significationes. Nam et vaticinare, et praesagire, et interpretari significat. Deduc- tum autem est verbum hoc a nomine npogns, quod ipsum Prophetam significat; hoc autem nomen a verbo phnyu, loquor, seu dico derivatum est; unde prophetia praedictionem significat, et propheta, eum qui futura praedicit, ut sanctus Gregorius notavit, homil. 1 in Ezech., et D. Irenaeus, lib. 4, cap. 37, ubi prophetiam definit, eorum esse, quee post erunt, praesignificationem. Idem Patres alii, infra citandi. Quae deductio sine dubio verior est, et magis propria quam alia, ab Lsidoro tradita, 7 Etymol., cap. octavo, qua usus est D. Thomas, in 2. 2, q. 171, a. 1, ut scilicet prophetia dicatur a noo, procul, et qávoc, id est, apparitio. Nam haec deductio neque in lingua graca habet fundamentum , neque convenienter explicat nominis compositionem ; praesertim cum particuiae componuentes in ea significatione apud Graecos non inveniantur; xoo enim non procul, sed ante, significat, et ocvoc, non apparitionem, sed facem, seu lunpada sonat. Quoniam vero futurorum praedictio, eorumdem praecognitionem supponit, et ab illa oritur, ideo prcphetie nomen, non solum praedictionem, sed etiam et praecipue ipsam praecognitionem significat. Hursus, quia futurorum cognitio occuitissima est, extensum est vocabulum ad significandum non solum futurorum praedictionem, sed etiam omnium rerum ita occultarum, ut humana vi cognosci non possint, sive praeteritae sint, sive praesentes et loco aut tempore distantes, sive in corde hominis latentes, ut D. Gregorius supra notavit.

2. Primus nominis prophetie usus. — Ex quibus intelligi possunt varii bujus nominis prophetie usus, qui in Scriptura reperiuntur. Primo enim et proprie, quaedam cognitio ex divina revelatione iudita, qua res occultissimae alicui manifestantur , ut aliis illas annunciet, prophetia dicitur. Et hic est communior usus hujus vocis, praecipue apud prophetas in principio suorum librorum, ut Daniel 9: Impleatur visio, et prophetia ; Matth. 13: Ut compleatur in illis prophetia Isaie. Quamvis haec prophetia interdum peculiariter applicetur rerum futurarum contingenuum cognitioni : interdum gencraliter sumatur, ut se extendit ad omnia supernaiuraliter revelata.

3. Secundus usus. — Hinc secundo, quia omnia, quae in Scriptura continentur, spiritu divino sunt scripta, illud gratiae donum qugd alicui datur, ut canonice scribat, spiritus prophetiae dicitur, et ipsa Scriptura canonica vo- catur prophetia ; sic 2 Pet. 1: Habemus firmiorem propheticum sermonem.

4. Tertius usus.— Hinc tertio sacrae Scriptura interpretatio vocatur prophetia , quia eodem spiritu fieri debet quo fuit ipsa conseripta. Quomodo intelligit D. Thomas cum aliis locum Pauli, loman. 12: Zabentes donationes secundum gratiam, ectc., sive prophetiam, secundum rationem fidei, etc. Nam licet intelligi possit de dono prophetiae proprie dictae, quod in primitiva Ecclesia frequenter communi«eabatur, ut Chrysostomus, Ambrosius et alu Paulum interpretantur , tamen prior expositio videtur satis consentanea litterae. Sic etiam potest intelligi illud 1 ad Thessal. 5: Prophetias nolite spernere; et 1 ad Corinth. 14: Volo autem vos logui linguis, magis autem prophetare, id est, iuterpretari Scripturas, et alios docere ; et iufra: Qui p» ophetat, Ecclesiam cedificat, quem locum ita exponunt Patres, Ambrosius, D. Thomas, et alii.

5. Imo Divus Hieronymus , super id ad Ephes. 4: Quosdam Prophetas, etc., indicat in novo Testamento. nomen prop^ete non siguificare eos qui futura praedicunt , sicut in veteri, sed qui infide'es et imperitos arguunt atque dijudicant, ut ipse dicit; sed quamvis fortasse frequentior sit haec aeceptio quam prima in novo Testamento, illa certe non est praetermissa ; neque negandum in novo Tesiamento dari donum prophetiae proprie dictum. Nam Prophetia , in tertia acceptione, potius pertinet ad illam gratiam gratis datam quae est interpretatio sermonum. Quin potius locum ad Ephes. 4: Quosdam Prophetas , alii communiter intelligunt de iis qui proprie futurum praedicunt et praecognoscunt; Chrysostomus ibi, O£cumen., 1 Cor. S, qui exemplum ponit in 5gabo, Act. 11, et quatuor filiabus Philippi! ; Augustinus vero, epist. 58, utroque modo intelligi posse putat. In qua sententia sunt Ambrosius, Anselmus et D. Thomas, ad Eph. 4. Unde quod Matth. 11 dicit: Leg et prophete usque ad Joannem, etiam ad litteram intelligitur de prophetiis quae pertinent ad mysterium Incarnationis, non de iis quae ad morum directionem spectant, ut sentit D. Thomas 2. 2, q. 114, art. 6, ad 2. Itaque , licet haec tertia acceptio frequen:ior sit in novo Testamento, tamen prima etiam reperitur in illo; sicut etiam e con- tra, quamvis prima sit frequentior in veteri, aliquando tamen etiam tertia in usu est, ut Prov. 19: Cum prophetia defecerit, dissipabitur populus. Placet autem quibusdam, non quamcumque sacrae Sriptura interpretationem (etiamsi spiritu divino fiat), prophetiam vocari a Paulo, sed illam specialiter quae est de prophetiis rerum futurarum aliis revelatarum ; ita ut conveniens interpretatio alicujus prophetia , sive completae, sive complenda, ad spiritum prophetiae pertineat, et prophetia a Paulo vocetur ; quae videtur esse sententia Ambros:i (si ejus sunt Comment. in Paul.), et D. Thomae in id 1 ad Cor. 11: Omnis vir orans atque prophetans , eic.; et est probabilior sententia.

6. Quartus usus metaphoricus. — Quarto, translatum est prophetia nomen, praecipue in veteri testamento ad significandum ministerium cantandi laudes et Prophetias in templo Domini, quomodo exponit Lyra id Paralip. 15, ubi David dicitur segregasse qui prophetarent in cytharis et psalteriis, quamvis Hebraei autument, cum ministri illi canerent instrumentis musicis, fieri super eos spiritum Domini, ut et prophetarent, sicut de Elisaeo dicitur, 4 Regum 3. Hoc tamen non satis constat. Unde illam quartam acceptionem intelligit Cajetanus, cum 1 Reg. 12 legitur insilisse spiritum Domini in Saulem , et prophetasse , motum , videlicet fuisse a Spiritu Sancto, ut cum aliis canentibus divinas laudes jungeretur, et caneret. Et ita forte intelligendum est id, 1Cor. 11 allatum : Omnis vir orans aut prophetans. Namque, ut Ambrosius et divus Thomas indicant, prophetare dicitur qui in ecclesia prophetiam recitat, et aedificat.

1. Quintus usus magis metaphoricus. — Quinto, adhuc magis metaphorice , quoniam qui praedicunt futura solent signis et miraculis ea confirmare, ipsa opera signorum ( praecipue cum fiunt in confirmationem alicujus prophetiae jam factae, vel in ostensionem sanctitatis alicujus prophetae) solent interdum dici prophetiae. Ita D. Thomas, q. 171, art. 1, ad 1, qui hoc modo intelligit id Ecclesiast. 48, ubi de Elisaeo dicitur : Ft mortuum propluetacit corpus ejus. Unde additur: 7n vita sua fecit monstra, et in morte mirabitia operatus est, nam ad tactum corporis ejus mortui corpus alud revixit, ut habetur 4 heg. 13; sic etiam in Scriptura, in eodem sensu, Eccles. 49, dicitur, ossa Josephi post mortem prophetasse ; nam licet in Scriptura non legantur miracula per ossa Josephi facta, fortasse tamen fecerunt aliqua; vel certe quia Joseph praedixerat : Deus visitabit vos ; asportate ossa mea , Genes. ult. , quod completum est Exod. 13, dicuntur ossa prophetasse , quia praesentia sua declarabant, dum portabantur, verum fuisse prophetam.

S. Sextus usus cum addito. — Postremo, quia interdum quaedam occulta Angeli lucis nobis ostendunt, vel etiam quia Angelus malus transfigurat sese permittente Deo, et quaedam abdita praedicit nunc falsa, nunc vera; ideo et prophetiae nomen extendi etiam solet ad cognitionem et praedictionem, quae in tali daemonum locutione fundatur, ut notat Hieronymus in Ezech. 13, Jerem. 23, Oseae 4; et colligitur ex Ezech. 14, Jerem. 2. Est tamen cum eodem Hieronymo advertendum, cum de tali genere prophetiae sermo est in Scriptura, semper addi aliquam particulam diminuentem, quae imperfectionem talis cognitionis ostendat ; nam Oseae 9 dicitur : Propheta stultus, et insanus vir ; et Jerem. 23: Visio cordis hummani non de ore Domini; et Ezech. 13, perhibentur hi, prophetare de corde suo ; quare prophetia haec non simpliciter , sed cum addito falsa prophetia est dicenda.

9. Auctoris judicium de praedictis acceptionibus. — Aliud prophetia , aliud instinctus propheticus. — Ex quibus omnibus constat prophetiam in prima acceptione , esse illam quae inter gratias gratis datas numeratur, et de qua hic disputamus. Ad quam revocari potest secunda acceptio; nam, ut ex dictis patet, est quasi pars et membrum primae acceptionis. In tertia vero acceptione , si sumatur ut specialis gratia, ad interpretationem sermonis spectat. In quinta, od operationem virtutum..(uarta vero et sexta , extra praesentem sunt considerationem et materiam, quamvis ad Scripturas intelligendas conferant. Illud ultimo notandum ex D. Thoma, aliud esse prophetiam, aliud instinctum propheticum, qui solet etiam aliquando dici prophetia, licet, si de prophetia perfecta loquamur, illa proprie est donum supernaturale, et gratia gratis data. Ille vero instinctus propheticus, qui multiplex et varius esse potest, ad prophetiam revocatur. Quid vero sit et ad quid conferat, ex dicendis constabit. His positis de nomine prophetiae, facile intelligitur quod sit materiale objectum et formale prophetiae, de qua tractamus.

10. Assertio prima. — Probatur Scriptura. — Et ratione. Dico ergo primo: objectum formale propheticae cognitionis est divina auctoritas, aliquid revelans vel testificans. Ita D. Thomas 2. 2, q. 171, art. 3, ad 3. Et est conclusio de fide certa ex illo Luc. 1: Locutus est ( Deus ) per os Sanctorum , qui a seculo sunt propheiarum , etc. Et Psal. 44: Dingua meda calamus scribee velociter scribentis , 1d est, Spiritus Sancti juxta Sanctorum expositionem ; et 2 Pet. 1: Spiritu Sancto inspirati locuti sunt, etc. Et ad Heb. 1: Olim Deus loquens Patribus in prophetis. Unde Eusebius, lib. 5 Demonst. Evang., paulo post initium, in hoc putat differre veros a falsis prophetis, quod illorum cognitio vel locutio Dei auctorstate nititur, horum vero minime. Quod etiam constat ex usu Scripturae, nam omnes qui non Spiritu Sancto loquuntur, falsi prophetae appellantur, ut patet ex paulo ante dictis. Hinc etiam Cassiodor., in praefat. Psal., definit prophetiam esse recelationem divinam , que adventus rerum immobili veritate prenuntiat. Ratio vero communis est, quia cognitio prophetica est supernaturalis, certa et infallibilis. Unde necesse est ut in Deo nitatur. Quae ratio in sequentibus magis exponetur; ubi etiam explicabimus qualis debeat esse haec revelatio, et quo modo assensus prophetae Dei auctoritate nitatur. Haec enim intelligi non possunt , nisi simul exponamus et differentiam fidei a prophetia, et varios prophetiae modos.

11. Observatio pro assertione. — Advertendum autem est in hac conclusione, licet interdum contingat daemonem manifestare occulta quaedam vera , quae homo virtute sua nequit cognoscere, qualia sunt occulta solum propter loci distantiam , nihilominus illam non esse veram , et simpliciter prophetiam, sed falsam potius. Primo, quia illa cognitio ex suo genere non fundatur in veritate infallibili et lumine satis certo; unde non est supernaturalis, sed veluti quaedam humana et materialis fldes, quam quis praebet angelo sibi loquenti per phantasmatum, vel objectorum sensibilium applicationem. Deinde , quamvis locutio illa interdum vera sit, quantum ad rem dictam, tamen formaliter semper includit mendacium, non solum quia semper fit a daemone cum intentione fallendi ; aliquando enim unum verum dicit, ut in multis decipiat , ut Chrysostomus ait , homil. 19 imperfect. ; Augustinus , lib. 2 Quaestion. Evang. , quaest. 40; sed etiam et praecipue quia semper, id quod dicit, vult teneri tanquam certissimum, et divina auctoritate fir- matum, in quo vehementer hominem decipit. Vide D. Thomam 92. 9, queest. 172, art. 6. Unde e contrario advertendum est omnes revelationes, quae a sanctis angelis fiunt , propterea ad veram prophetiam pertinere, quia non loquuntur in persona propria ; et qua pranuntiant non sua solum auctoritate confirmant, sed ut Dei ministri loquuntur ; et qui revelationem accipit, ei assentitur, ut divinam decet auctoritatem.

12. Instantia contra proxime dicta tollitur. — Dices: etiamsi "bonus angelus sua auctoritate tantum loqueretur, infallibiliter verum esset quod dicit, quia non potest mentiri, cum beatus sit; ergo id erit satis ad objectum formale prophetiae. Respondeo: si tota assensio nullo modo nitatur divina revelatione, erit ex suo genere fallibilis, quia non constat certissime angelos sanctos ita esse beatos, ut non possint mentiri, nisi ex divina revelatione, in quam ut in rationem formalem tota illa assensio ultimate resolvitur ; praecipue quia beatus Angelus, quod mentiri non possit, ex participatione divinae bonitatis et veritatis conspectae vendicat.

13. Assertio secunda. — Dico secundo : objectum materiale prophetiae proprie dictae, est id omne quod sub divinam revelationem cadere potest. Patet conclusio a simili, ex his quae alias de fide diximus. Par enim est ratio de revelatione fidei et prophetiae; tum quia una restrictior non est quam altera; tum etiam quia de objecto omnis habitus et cognitionis verum bhabet, materiale debere adaequari formali. Dixi tamen prophetiae proprie dicte ; quoniam haec vera sunt, si de prophetia secundum rem ipsam loquamur ; at si etymologiam vocis et frequentem ejus usum spectemus, materia ejus maxime sunt futura contingentia, ut D. Thomas, quaest. 171, a. 3 et 4, disputat ex Gregorio, hom. 1 in Ezech., Chrysostomo, praefat. secunda in Psalmos, circa medium; Euthym. super Joan., in principio; Beda, in praefat. ad Psal., tom. 8. Et hoc secundo limitatoque modo, vult D. Thomas usurpari prophetiam, prout numeratur inter gratias gratis datas, ac distinguitur a discretione spirituwm, id est, revelatione cogitationum interiorum cordis, quae sine dubio formaliter a prophetia non differt, sed ex parte tantum materiae; unde obiter intelligitur, quod etiam supra diximus, non oportere omnes gratias gratis datas essentialiter distingui, sed satis esse si in ordine ad diversos effectus vel utilitates Ecclesiae secernantur.

14. Quaestiunculce subortee satisfit. —Atcur ctiam pon numeratur intcr gratias gratis datas prophetia aliqua, vel supernaturalis cognitio quae pertineat ad supernaiuralia mysteria, et alias materias ? Respondco, quia haec raro admodum communicatur in novo testamento; Paulus autem numerat gratias quae ad Ecclesiae Christi utilitatem gratis et communiter dantur. Unde sermo sapientie et scientig, et interpretatio sermonumn, deserviunt Ecclesiae, non quidem ad revelandum nova mysteria, sed ad exponendum et docendum jam revelata. Ex quo etiam intelligitur quo4, licet res infinitae possint cadere sub cognitionem propheticam, non tamen necesse sit omnes actu demonstrari, quandocumque alicui confertur prophetiae donum, quia ex Dei voluntate limitari potest ad quaedam, et non ad omnia, quod per se satis constat, et ex exemplo fidei quae de finitis numero revelatis solum est, et communi phrasi Scriptura affirmantis non omnia Dei prophetas nosse. Unde cum, Lucae septimo, pharisaeus dicebat : Zlic si esset propleta, sciret utique quae, etc., non recte argumentabatur, ut interpretes quidam observant !, quia non necessatia consequentia id sequitur, nisi forte interpretemur de propheta per antonomasiam, id est, de illo qui erat Messias.

15. Objectio contra assertionem.— S olutio.— Obiicies contra conclusionem, ex ea sequi res, quae naturaliter cognosci valent, posse esse materiam prophetiae; possunt enim a Deo dicto modo revelari : consequens autem videtur contra D. Thomam 2. 2, quaest. 171, art. 3, ad 1, ubi constituit differentiam inter sapientiam., scientiam, et prophetiam, quod, scilicet, illae priores versantur circa naturaliter cognoscibilia; haec vero non item. Respondeo id de possibili concedendum esse, sicut ratio facta convincit, ac de fide concessimus; patetque etiam a simili, in scientia per se infusa animae Christi. Imo de facto interdum id feeri sentit D. Thomas d. q. 174, a. 3, et q. 12 de Verit., a. 9, uhi plane confirmat ea quae de objecto prophetiae diximus. In eo vero loco, qnuaest. 171, solum vult ordinarie Deum non rcvelare prophetis nisi ea quae abscondita sunt lumini naturali; imndicat etiam aliam differentiam, quicquid per gratias sermonis sapientie et scientim, et interpretationis sermonum fit, posse alias fieri naturaliter, ac solum propter quemdam peculiarem modum pertinere ad gratias gratis datas; qui tamen modus non variat actus substantiam, quia non pertinet ad objectum formale, sed ad quamdam perfectionem accidentalem, ut facilitatem, efficaciam, etc. Donum vero prophetia totum est superuaturale, ut ex dicendis patebit amplinus.

SECTIO IV. Quis et qualis sit actus prophetiae?

1. Assertio prima. — Probatur prima pars assertions.— Prob. 2 pars. — Dico primo: actus prophetia est supernaturalis quaedam cognitio in divina revelatione fundata, a qua locutio vel praedictio prophetica procedit. Conclusio est D. Thomae 2. 2. quaest. 171, art. 1, et omnino certa. Circa quam est advertendum fuisse antiquam haeresim Montani *, prophetas in extasi fuisse semper locutos, ita ut non intelligerent quae loquerentur : sic refert Eusebius, 5 Histor., cap. 16 et 17. Unde ex Miltiade et Apollonio contra hanc haeresim nonnulla adducit. Eamdem impugnat Epiphan., lib. 2, haeres. 48; et Hieronymus, in praefat. Isaise. Prima igitur pars conclusionis, scilicet, prophetiam consistere in cognitione, patet ex illo Isaie primo : Visio Isaie quam vidit. Similiter Ezech. 1, et Daniel. 1, dicitur Deum dedisse Danieli intellectum omnium visionum et somniorum; et cap. 10: Intelligentia enam opus est in visione; et propterea olim prophetae dicebantur videntes 1 Reg. 9. Quod exponentes Hieronymus Oseae 12, et Theophylact., Matth. 1, affirmant appellatos esse videntes, quia occulta videbant et nuntiabant, juxta id Paal. 50: Incerta et occulta sapientiee tuee manifestasti mihi. Et confirmatur ?, nam prophetae in Scriptura dicuntur sapientes : Sapientis atem cor (inquit Ecclesiasticus, cap. 3) intelligi'ur in sapientia, ore scilicet proferendo. Stulti autem (ut de haereticis dicitur 1 ad Timoth. 1) nesciunt quae logquuntur, neque de quibus affirmant. Ratio clara est, quia prophetiae donum perficit hominem humano modo et perfecto; loqui autem sine intelligentia eorum quae dicuntur, non pertinet ad perfectionem humanam, sed est potius amentium et somniantium, et aliquando usu rationis carentium. Secunda vero conclusionis pars, eam scilicet, cognitionem supernaturalem esse, probari potest, primo, ex dictis de objecto ejus in praecedenti sectione, et ex testimoniis Scripturae paulo ante allatis !, in quibus prophetia dicitur donum et gratia Spiritus Sancti; secundo, ex dictis a simili de cognitione fidei, quam supernaturalem esse late ostensum est; tertio, id clarius constabit ex dicendis.

2. Notatur primo. — Notatur secundo. — Sed advertendum non negari a nobis prophetas interdum in extasi, et alienatione a sensibus, recipere propheticas revelationes; nam potius hic est unus ex perfectioribus modis prophetiae, ut Augustinus, lib. Quaestion. super Genes., quaest. 80, notat; et videri potest D. Thomas 2. 2, q. 173, art. 3; sed dicimus eos qui vere prophetae sunt, etiamsi in extasi illuminentur. vere nihilominus intelligere quid sibi reveletur, alias non essent vere illuminati a Deo, sed tanquam instrumenta mortua se haberent. Secundo advertendum, fieri posse interdum ut verba prophetae, aut visio illi demonstrata, plura mysteria contineat quam ipse intelligentia percipiat, ut quaest. illa, art. 4, D. Thomas notat, quia, cum prophetae lingua et mens sint Spiritus Sancu instrumenta, quae non adaequant virtutem principalis agentis, non est necesse omnia intelligi a prophetis, quae Spiritus Sancti intendit; quamvis revera nemo dicendus sit verus et proprius propheta, nec donum prophetia recipere, nisi circa ea quae intelligit; quia, ut dixi, in caeteris sunt ejus mens atque Iingua quasi instrumenta mortua; ut si Deus irrationale animal faceret proferre verba quae significarent futurum eventum, verba quidem propheticam praedictionem contnerent, illud tamen animal non esset propheta. Ex quo tertio advertendum est cum Augustino, lib. 2 ad Simplicianum, quaest. 1, et lib. 2 de Genes. ad litteram, cap. 17, aliquando efticere Deum, ut quis proferat verba continentia prophetiam quam ipse, qui profert, non assequitur, sed alium sensum in illis verbis intelligit, ut de Caypha constat, Joannis 11; is tamen homo non est vere propheta, neque donum prophetiae recipit, sed, ut D. Thomas ait, habet quemdam instinctum propheticum, vel potius directionem a Spiritu Sancto in sua locutione, qua fit ut ea proferat verba, et eo modo quo intentioni Spiritus Sancti deserviunt, ipso homine non intelligente. Idem autem simile esset, si Deus coge- ret hominem proferre verba prophetica contra ejus voluntatem et intentionem; quomodo refert Joseph, lib. 4 Antiquitat., cap. 6. juxta Galeni versionem, adducens historiam de Balaam, qui, vocatus ad maledicendum populo Dei, coactus est illum benedicere : Ftiam ipse Balaam inquit : Potentior est Deus quam mea voluntas; et paulo superius : Putas quoties facta sunt aperienda, in nobis situm esse, quicquid dicamus aut taceamus, af/lati divino saritu ; ipse voces, quales vult, profert, et oracula nolis nescientibus, neque cogitantibus. Simile quippiam videre est suo modo, in eo qui divinam visionem recipit, cujus tamen significationem non intelligit, ut patet de Pharaone, Genes. 41; et de Nabuchodozor., Danielis secundo ; tales enim non sunt vere Prophetae, neque habent donum prophetiae, quia hoc non in apprehensione sensibilium signorum, sed potius in cognitione et supernaturali judicio significatarum rerum consistit. Unde potius fuerunt prophetae Joseph et Daniel, qui eorum regum somnia sunt intcrpretati, ut Augustinus inquit supra, et 12 Genes. ad litteram. c.9.

3. Assertio secunda de fide.— Dico secundo: actus et cognitio prophetiae certus est et infallibibs. Ita D. Thomas, citata q. 171, art. 6. Estque de fide, ac patet ex dictis de objecto formali ; nam nititur divina revelatione, cui falsum non potest subesse, ut ex dictis supra etiam, disp. 3, constat. Unde D. Tbomas. q. 174, art. 3, docet finem prophetiae esse manifestationem ceritatis super hominem eristentis; et lIrenaeus, lib. 4, cap. 42. 43, 52 ubi haec late confirmat, et inter alia ait, in cap. 43 : Prophetia priusquam habeat efficaciaum, enigma est hominibus ; cum autem eenerit quod prophetatum est, magnam vim habet ad confirnandum intellectum, et clare ostendit Deun esse praescium futurorum. Confirmatur. Nam ad hanc certitudinem indicandam, saepe in Scriptura praedictio prophetica de re futura, tanquam praeterita narratur, ut late declarat Epiphanius, haeres. 79, et Augustinus, epist. 51, et concione in Psal. 3, et concione secunda in Psal. 103. Propter eamdem etiam rationem utitur saepe Scriptura eo dicendi modo: Factum est hoc, ut adimpleretur quod. dictum est per prophetam, etc. lla enim particula ut, non semper habet vim causalis notae: non ideo enim semper fiunt quia praedicta sunt, sed potius, e contrario, quia facienda erant, ideo praedicta fuerunt, ut Epiphanius ait, haeres. 38. Indicat ergo particula illa, ut, vim neces sariae conscquentiae, id est, ut quod praedictum fuerat per prophetam, infalibile esse monstretur. ita Cyrillus, lib. 9 in Joan., cap. 10; Chrysostomus, hom. 55 et 80 in Joan., et homil. 27 in 1 ad Cor.; Euthymius,in Joan. 10; Epiphanius supra. Contra hanc veritatem erravit Appelles, referente Euseb., 5 Histor., c. 13, qui dixit Dei prophetas sibi esse conirarios, et falsum nuntiare; sed est manifesta blasphemia, ut satis constat ex dictis. Vidcrique possunt adducta superius, disput. 3, sect. 5, num. 2.

4. Assertio tertia. — Dico tertio: actus prophetiae debet esse cognitio certa, non tantum rerum revelatarum, sed ipsius etiam revelantis. Sensus est, ut illam recipiens possit certum judicium ferre, Deum esse qui sibi revelat, et consequenter ut possit discernere quid spiritu divino, quid vero humano ipse loquatur. Ita docet D. Thomas, q. 161, art.5, ac sumitur ex Hieronymo, Isaiae 1, ubi tradit solis veris prophetis in Scriptura tribui nomen videntis, quia iMli soli poterant dicere : Ocu mei semper ad Dominum. Probaturque conclusio aperte ex praecedente, quia non potest esse judicium rei revelatae certum et infallibile, nisi eadem certitudine judicetur, Deum esse revelantem. Nam si hoc certum non habetur, dubitari poterit de veritate revelationis ; ergo et de veritate rei revelatae. Confirmatur primo, nam eadem certitudine qua propheta affirmant res sibi revelatas, affirmant etiam Deum sibi revelasse, veluti cum aiunt : Zec dicit Dominus, etc., aut : S'ermo Domini qui factus est, eic., aut: In veritate misit me Domimis ad vos, Jerem. 26, et similia. Confirmatur secundo a simili de fide nostra; nam impossibile est credere res fidei ccrtas esse, nisi credamus certe a Deo fuisse dictas.

5. Non omnis cognitio ab Spiritu Sancto est prophetica. — Observandum vero est hanc, et praecedentem conclusionem, procedere de cognitione vera prophetica, non autem de omni illa quae dicitur esse ex instinctu prophetico. Potest enim Spiritus Sanctus movere hominem interdum ad aliquid judicandum, ita tamen ut nequcat certe dignoscere an instinctus ille sit a Spiritu Sancto; tunc ergo judicium illud certum non est, nec vera prophetia; sicut in materia de Gratia dicebamus ' quod, licet justi interdum moveantur a Spiritu Sancto ad bene opinandum de propria justitia, non tamen ideo certo cognoscunt se esse in gratia, quia non certo judicant motionem illam vel judicium esse a Spiritu Sancto; ac de hoc instinctu prophetiae dixit Gregorius, homil. 1 in Ezech., interdum prophetas ex suo spiritu aliquid proferre, quod ex spiritu prophetiae nasci suspicantur. Loquiturque de veris et sanctis prophetis, ut legenti patebit manifeste : Qui tamen, inquit, dotti et correcti a Spiritu Sancto, statim se ipsos, quia falsa digerint, reprehendunt ; ne, scilicet, possit error accidere; non est enim sensus Gregorii, hujusmodi ambiguitatem, sive, ut loquitur, suspicionem intervenire in vera prophbetia, atque ab Spiritu Sancto dictata, sed Sanctos verosque prophetas non semper ex certa prophetia loqui, sed incerdum solum ex instinctu prophetico , tunc tamen non affirmare ut certa quae proferunt, sed cum ea dubitatione quam habent, et se habere suspicantur. Unde si verus fuit instinctus, non corriguntur, sed interdum, adveniente majori luce et revelatione Spiritus Sancti confirmantur; si vero instinctus tantum fuit humanus, corriguntur, inquit Gregorius; quod praecipue habet verum in sanctis prophetis, quiin Scriptura prophetarunt ; nam, ut eorum veritas esset omnino integra et indubitata, providit Spiritus Sanctus ut si quid interdum loquerentur spiritu humano, statim se corrigerent spiritu divino afflati, qui etiam cum ita loquuntur non ex aperta prophetia, sed ex aliquo instinctu, hoc ipsum suo sermone indicant. Patet hoc in Nathan, 2 Reg. 7, qui dicenti sibi David, velle se aedificare templum Domino, respondit: Vade, et omne quod est in tuo corde fac, quia Dominus tecum est; et tamen statim nocte sequenti, edoctus a Domino, intellexit per veram prophetiam Deum nolle ut David sibi templum aedificaret. Unde in prioribus verbis Nathan non fuit locutus tanquam certo cognoscens spiritu prophetico, sed ut vir quidam sanctus, qui putabat se spiritu Dei loqui. Tamen quia propheta erat sanctus, et quasi ex officio ad id a Deo deputatus, totius rei veritatem postea cognovit.

6. Spiritus Sanctus auciliat canonico scriptori duplici modo. — Ad hunc modum explicandum est Sancti Spiritus auxilium, quod scriptori Canonico datur, ut sacram et canonicam Scripturam conficiat. Dupliciter enim dari potest : primo, ut is qui scribit certo cognoscat se in ea scriptione esse instrumentum Spiritus Sancti, ut cum David aiebat : Lingua mea calamus scribe, et hoc plane ad veram prophetiam pertinet. Secundo, posset quispiam in re ipsa scribere a Spiritu Sancto motus, ipso tamen ignorante, et nesciente se in ea scriptione a Spiritu Sancto dirigi ; qui modus an interdum contigerit, exploratum non habeo : si tamen contingeret ita fieri, scriptor ille proprie non esset propheta, neque ejus cognitio prophetica ; scriptura vero in se esset infallibllis et sacra, quamvis apud nos auctoritatem non haberet, nisi, Spiritus Sancti auctoritate, alias nobis constaret, se esse talis Scripturae principalem auctorem.

7. Prima objectio contra secundam assertionem. — Sed adhuc superest difficultas circa secundam conclusionem : nam videntur dari prophetiae nonnulla incertae, imo et falsitatem continentes, ut illa Jonae 3: Ad/ntc quadraginta dies, et Ninive subvertetur ; et illa Isaiae 38, et 4 Reg. 20: Morieris tu, etc. Confirmatur, nam interdum in Scriptura praedicuntur futura contingentia incerta, quae non semper possunt praedici tanquam praesentia Deo in aeternitate, ut supra D. Thomas respondet; sunt enim talia interdum ut absolute nunquam sint futura, et consequenter nec sint praesentia, et tamen sub conditione praedicuntur, :d est : Si hoc erit, illud sequetur ; quae consecutio adhuc est incerta et contingens: talis ergo revelatio prophetica non poterit esse certa. Exemplum est 1 Reg. 23, ubi David consuluit Dominum in hunc modum: S hic ecpectavero, et Saul venerit, tradent me ciri, etc.? Respondit Deus : Tradent. Et tamen nec ipse postea expectavit, neque venit Saul, et ita non fuit traditus : quod si poneretur illa conditio, quod ipse scilicet expectaret ut veniret Saul, adhuc esset contingens tradi vel non tradi, quia erat adhuc liberum.

8. Respondetur duplicem prophetiam distinguendo. — Erronea interpretatio apud Origenem. — Hespondetur : propter argumentum positum, distinguunt Patres duplicem prophetiam; aliam absolutam et simpliciter, aliam comminatoriam, quae in sensu quo fit est omnino certa; ut vero exterius sonat, videtur aliquando deficere. Et hujusmodi sunt illae prophetiae quae in argumento citantur. In iis enim comminationibus quae propter peccata fiunt, semper supbintelligitur illa conditio, quam explicat Jerem., cap. 18: Loguar., inquit Deus, adversus gentem, ut disperdam et dissipem, etc. Si autem penitentiam egerit gens illa de peccato suo, agam et ego ponitentium. Hoc modo in opere imperfecto apud Chrysostomum, homil. 1, prope finem, in Matth., dicitur aliam esse prophetiam ex praescientia, et hanc immutabilem vocat , cujusmodi est: Ecce Virgo concipiet, etc.; aliam ex judicio operum : Ft luec inquit, solet mutari secundum quod sonant verDa ; item, homil. 8 ad Populum, et 14 ad Romanos, in parte morali, paulo post initium, et 22 in Genes., paulo ante medium. Sic etiam Hierony mus, Jerem. 11, et Ezech. 3, et 33: Comaninatio, inquit in illo cap. 3, non in bominem, sed in peccata est, neque in eos qui concertuntur a vitiis, sed qui in peccatis remanent. Idem Daniel 4, et Amos 3, dicit Deum comminare, ut homines terreat ne inferat supplicium. Eodem modo Gregorius 20 Moral., cap. 23, dicit, Deum interdum mntare rem, quamvis non mutet consilium; et lib. 12,cap. 2. dicit Isaiam prophetasse tempus quo Ezechias mori debebat, seu moriebatur, non quo moriturus erat. Eadem distinctione utitur Eucherius lib. 2 in Gencs., cap. 31: Theodoretus, praefat. in 12 Prophetas; Origenes, hom. 1 in Jeremiam. Unde quod idem Origenes, homil. 16 in Numeros, indicat, omnes has prophetias comminatorias esse absolute intelligendas, et si absolute proferantur, et postea non habeant effectum, non esse a Deo, sed ab humano spiritu, est omnino falsum: unde neque ab ipso simpliciter illud affirmatur, sed solum refertur, ut notavit Cano, lib. 2 de Locis, cap. 18, S S'ecundee vero. Est enim contra communem sensum, et sententiam Patrum ; nam constat ex dictis prophetias Jonae et Isaiae, et similes, fuisse veras, et a Spiritu Sancto factas, et tamen non fuit in earum verbis expressa illa conditio, quae in eis subintelligebatur. Putare autem in hujusmodi prophetiis aliquid misceri ab ipso propheta, spiritu humano dictum, aperte facit contra sacrae Scripturae dignitatem, et veritatem ; quare tanquam erroneum est rejiciendum.

9. Prophetia absoluta a comminatoria ut discernatur. — At quomodo, quaeso, intelligitur prophetiam esse comminatoriam et conditionalem, vel potius absolutam? Respondetur breviter primum ex materia prophetiae; nam quandocumque est comminatio de poena pertinente ad statum hujus vitae, vel quae fit homini in hac vita viventi, intelligi potest comminatorie, nisi effectus aliud ostendat. Quia enim scimus Deum esse paratum ad remittendum peccata et aeternam poenam agentibus poenitentiam, ideo, quandocumque de viatore dicitur illum fore damnandum, ut de Judaeis saepe Evangelium loquitur, ex vi verborum saepe intelligitur comminatorie. Dico ex vi verborum. Nam interdum effectus potest ostendere praedictionem esse fundatam in praescientia futurorum. Quando vero comminatio est de poenis temporalibus, potest et comminatorie et absolute intelligi, quia, etiamsi homo emendetur, saepe tamen Deus infert talem poenam ; quomodo vero intelligenda sit, certo quidem solum ex effectu, probabiliter autem ex verbis et conjecturis colligi potest. Quia vero conditio, quae in his comminationibus subintelligitur, supponit statum viae, et liberum arbitrium flexibile ad bonum, ideo comminationes quae fiunt de poenis pertinentibus ad statum damnatorum, absolutum sensum habent.

10. Ad confirmationem in num. 1.— Secunda objectio principalis. — Ad confirmationem responsio illa obscura mihi semper visa est, nec plane unquam satisfecit, quae inter Thomistas circumfertur , occasione corum quae sanctus Doctor scribit, 1 p.. q. 19, art. 7, et 9. 9, quaest. 171, a. 6, ad 2, et quaest. 173, art. 1, de duplici modo quo Deus futura cognoscit , in causis nimirum, et in seipsis existentibus realiter in ipsa aetcrnitate. Uterque enim modus difficilis omnino apparet, ut suis locis erit discutiendum '. Quapropter ad propositam in hoc loco confirmationem, summatim dicimus non solum absolute futura, sed etiam futura sub conditione certissime a Deo sciri, idque non ex reali aliqua praesentia scu coexistentia cum Deo jam tunc cum illa novit, aut etiam ob cognitionem causarum, quia, cum liberae sint (de his ezim contingentibus sermo est ), semper indifferentes in actu primo a Deo et quovis intellectu cognoscuntur, atque adeo nullatenus ad certum aliquem effectum determinatae; sed quia talia futura, sive absolute futura sint, sive solum ex condiuone, veritates quaedam objectivae sunt, ab infinita Dei virtute intelligendi solummodo attingibiles, ratione cujus scientiae certissime revelari possunt a Deo, et interdum rcvelantur, nullo vero modo in confuso, aut cum indeterminationc aliqua, ex parte ipsius Dei revelantis, vel prophetae talia futura Dei nomine praedicentis. Ttaque praedictae confirmationis assumptum negari debet , itemque praedictionem illam ex 1 heg. fuisse ullatenus incertam.

11. Secunda objectio principalis. — Alia difficultas in hac et praecedente quaestione superest, quia omnia quae diximus de actu et objecto prophetiae , communia sunt actui et objecto fidei, cum tamen prophetiae donum distinctum sit ; propter hoc ergo proxima sectio instituenda est.

SECTIO V. Utrum actus prophetiae sit evidens ; atque adeo quomodo a actu fidei distinguatur?

1. Prima opinio affirmans. — Cajetanus. — Secunda opinio omnino negat.—Dbuae sunt hoc loco sententiae extremae. Prima affirmat prophetiae actum semper esse evidentem in attestante : ita Cajetanus, 2. 2, q. 1, art. 4, q. 5, art. 1, q. 171, art. 5, qui varia congerit loca D. Thomae, sed nullus est apertus; solum enim ait prophetiam esse certissimam cognitionem immutabilem et infallibilem, ut patet quaestione illa 171, art. 5, et 3 cont. gent., cap. 154, et quaest. 12 de Veritate, ubi solum videtur aliquid ad rem scribere, art. 1, ad 4, dum constituit differentiam inter fidem et prophetiam, quod fides perficiat intellectum in ordine ad affectum, non vero prophetia, qua certe differentia vult actum fidei esse imperatum a voluntate, non vero actum prophetiae ; unde addit, oportere ut propheta distincte inspiciat que cognoscit ; vox enim distincte non confusae cognitioni, sed obscurae videtur opponi, cum posita sit ad distinguendam fidem a prophetia. Et hinc in quaestione illa 171, art. 1, ad 4, ait idem D. Thomas per prophetiam ita percipi divina, ut auferatur obscuritatis et ignorantiae velamen, et art. 3, ad 2, prophetiam conferre cognitionem rerum, quam non confert fides, quod non potest verificari nisi ratione evidentiae. Secunda sententia omnino negat cognitionem prophetie posse esse evilentem. Quod communiter sen!iunt Thomistae, co quod 2. 2, quaest. 173, art. 2, ad 3, habeatur prophetiam importare quamdam obscuritatem, et in locis aliis videatur sanctus Doctor requirere certitudinem in propheta. Sed media via nobis tenenda est.

2. Assertio prima. — Objectio Cajetani non urget. — Uico igitur primo * non esse semper necessarium ut prophetica revelatio in cognitione evidenti fundetur, et consequenter neque prophetiam esse semper cognitionem evidentem. Probatur primo : quia, sicut nos habemus a Deo revelationem hujus veritatis: Antichristus erit, ita prophetae potuerunt accipere similem revelationem obscuram earum rerum quas praedicebant. Nam sufficiebat illis ad hoc certa cognitio. Indicat vero Cajetanus non potuisse prophetis fieri immediatam revelationem obscuram , cum nos fide credamus quae manifestata sunt prophetis, sicque oportuisse illa evidentia esse prophetis, ne procederetur in infinitum. Sed non oportuit procedi, quoniam sistimus in cvidentia quam Deus ipse habet de rebus quas revelat ; cur enim non poterit Deus immediate revelare per obscuram revelationem? Nam, sicut per angelos ! vel homines res ita proponit, ut eas efficiat evidenter credibiles, et non evidenter veras, poterit sane immediate per seipsum idem praestare ; imo probabile est ita egisse cum angelis, et fortasse etiam cum primo homine ; idemque fere est de revelatione facta Abrahae, Gen. 17. Erat enim sine dubio obscura, cum Abraham, adhibendo illi filem , magnum habuerit meritum, ad Roman. 4, Jacob. 2; et idem constat in revelatione facta Beatissimae Virgini per angelum de conceptione Filii. Neque refert eas revelationes factas esse per angelos, quia revelationes etiam propheticae per eos fiunt, ac revera quod per Angelum fiebat, poterat Deus per seipsum efficere, praecipue quia non erat evidens Abrahae vel Moysi, an Deus sibi immediate, an per Angelum loqueretur. Dices: potest quidem ien talis revelatio, ea tamen non ad prophetiam , sed ad fidem spectabit.

3. Assertio secunda. — Probatur ez Scriptura — Probatur ratione. — Propterea dico secundo : revelationes factae prophetis non solum esse poterant, sed frequenter erant inevidentes. Unde cognitio et assensio quae in illis fundabatur, non erat essentialiter . sed accidentaliter tantum distinvta a cognitione fidei. Probatur conclusio ex facto Abrahaee supra adducto ; fuit enim inevidens illa revelatio, quia non intulit necessitatem ad assentiendum, sed locum reliquit libertati, atque ctiam merito. Item assensio Abrahae essentia- liter fidei fuit, Genes. 15, ad Rom. 3 et 4, Jacob. 2 : Credidit Abraham Deo ; et ad Hebr. 11, expresse numerat Paulus fidem Abrahae de filio suscipiendo. Et tamen D. Thomas, citata quaest. 171, art. 5, exprimit illas fuisse propheticas revelationes, et certitudinem Abrahae fuisse propheticam ; ergo, etc. Idem aperte docet Paulus, Hebr. 11, de revelationibus factis Isaac, de Jacob et Esau: et similiter Jacob in eadem fide benedixisse filios suos. Quem tamen ea in re prophetasse constat ex sacra Scriptura et ex communi Patrum traditione. Atque ex his judicare possumus et debemus de reliquis prophetis, qui ut plurimum praestantiores non fuerunt ; praesertim quia Paulus, supra, enumerans praedictos Davidem, Samuelem , et alios, solum cognitionem fidei illis tribuit; et omnia quae Scriptura sacra alias commemorat eos fuisse operatos spiritu prophetiae, Paulus fidei tribuit. Unde 1 ad Cor. 13, cognitionem propheticam vocat cognitionem imperfectam, et ex parte. Hinc etiam Chrysostomus, initio enarrationis in Isaiam, scribit prophetas esse dictos videntes, non quia clare viderint simpez. sed quia tanta certitudine audiebant ac si viderent. Item Hieronymus , LIsai. 1, et in Abdiam prophetam, ubi explicans cur prophetae vocabulis visionis et videndi utantur, aiL uti propter certitudinem, non ob claritatem, eo quod sensus visus omnium certissimus existat. Ratio vero universalis esse potest, quia haec obscura cognitio et certa simul, sufficiens est ad omnem propheticam praedictionem et actionem, et alioquin multo accommodatior est statui viatoris, et ejus utilitati , ut nimirum ipse etiam credendo mereatur.

4. Objectio prima ejusque solutio. — Objectio secunda et illius responsic. — De loco D. Thomae citato in num. 1. Objicies primo: cur ergo prophetia inter gratias gratis datas numeratur ? Nimirum quia eadem cognitio et revelatio fidei, ut est fundamentum propriae justitiae, pertinet ad auxilium gratiae gratum facientis: prout vero specialiter ac singulari modo confertur ad aliorum utilitatem, pertinere potest ad gratias gratis datas. Quare non quilibet actus fidei ad prophetiam spectat, sed actus prophetiae addit peculiarem modum , videlicet, ut fundetur in revelatione immediate facta ipsi prophetae, per Deum vel Angelum , atque ut referatur ad commune bonum Ecclesiae, ejusque fides inde augeatur et confirmetur. Objicies secundo : ergo ta- lis assensus in propheta ipso non necessarius erit, sed liber potius ? Respondetur concedendo illatum, si actus naturae suae relinquatur , Deusque ab extrinseco non inferat necessitatem , quicquid alii censeant. Quod primo liquet ex dictis , cum docuerimus actum prophetiae, quoad essentiam, ejusdem esse rationis cum fide. Secundo, quia ubi evidentia non datur, nequit intellectus ab intrinseco necessitari ad assensum. Denique exemplo Abrahae idem convincitur, cujus assensus liber omnino fuit, quandoquidem et laudabilis et meritorius extitit ; et idem censendum de aliis Heb. 11 adductis. Ex quo patet differentiam illam a D. Thoma olim positam in quaestionibus de Veritate, vel veram non esse, velsolum permissive intelligendam, nimiruin de ratione prophetiae non esse pendere ab affectu, sicut est de ratione fidei, quod inferius exponemus; vel denique talem differentiam non tam esse in ipsis assensibus, quam in iis quae illos antecedebant. Nam propheta recipit revelationem, et quoad hanc receptionem necessario omnino praevenitur ejus voluntas, ut docet D. Thomas, quaest. 171, art. 1, ad 4. Unde non posset, etiamsi vellet, ulla ratione avertere intellectum a consideratione et quasi auditione divinorum , quod in fide locum non habet.

5. Assertio tertia. — Confirmatur exemplis Scripturae. — Dico tertio: non est impossibile cognitionem propheticam esse evidentem . Ita debent opinari, qui probant non repugnare, Deum communicare creaturae evidentiam abstractivam mysteriorum fidei, quod tenet Scotus, in 1, d. 3, q. 1; Capreolus, in 2, dist. 23; Major, q. 4 Prologi. Confirmarique potest , quoniam certissimum est Christum Dominum fuisse prophetam, Deut. 18: Prophetam suscitabit Dominus de fratribus vestris, quod de Christo Domino interpretatur Stephanus, Act. 7. Ipse etiam Christus, Joan. 4, et Matth. 18, se prophetam vocat, dicens: Non est propheta cum honore in patria sua ; et tamen non habuit obscuram cognitionem. Neque dici potest ? hoc solum potuisse habere locum in illo ratione visionis beatificae ; docet enim ac probat D. Thomas, 3 p., quast. 4, art. S, Christum prophetam non fuisse per visionem beatificam. Confirmatur amplius assertio, quia, si Deum, et quae ipsum immediate attingunt, ut est hypostatica unio, excipiamus, nihil est qucd per evidentem notitiam infusam cognosci non possit extra visionem beatam , ut patet de scientia infusa animae Christi; imo graves auctores, ut Scotus, nullam exceptionem faciunt, quos tamen non probamus ; ergo poterit aliqua talis cognitio prophetae infundi.

6. Quarta assertio, cum sit de facto, conjecturis ostenditur. — Sed quaeres an ea sit communicata de facto aliquibus prophetis. Pro quo sit quarta assertio in ordine. Credibile est aliquando propheticam revelationem fuisse evidentem, et quoad hoc admittitur sententia Cajetani in num. 2. Cum vero conclusio de facto procedat, neque habeamus apertum testimonium Scriptura , solum possumus conjectura uti. Igitur, si in Christo Domino certum est propheticam cognitionem fuisse evidentem, ut diximus, certe intelligimus id non esse extra vel contra rationem prophetiae. Credibile ergo est Deum communicasse prophetis aliquibus hunc prophetiae modum. Nam is ex parte ipsius prophetiae est perfectior; non repugnat vero statui viae, et ipsa varietas conducit ad perfectionem operum Dei ; ergo, etc. Confirmatur, nam cum tres capitales sint gradus prophetiae, ut patet apud D. Thomam 2. 2, quaest. 174, unus per externam et sensibilem propositionem, alter per imaginariam visionem, tertius per puram intellectualem illustrationem , videtur sane probabile in hoc tertio gradu elevari mentem prophetae, ut aliquo modo clare videat quae sibi revelantur, saltem in testificante. Unde D. Thomas ibi art. 2, ait hanc prophetiam maxime appropinquare ad visionem Patriae. Citatque id secundi Regum 23: Mihi locutus est fortis Israel ; ex infra : Sicut lua aurore, oriente sole maune, absque nubibus rutilat. Hoc denique confirmant adducta superius pro sententia illa Cajetani.

1. Triplici medio objicitur contra assertionem.—Sed obstat primo, quia sequitur cognitionem prophetiae in diversis specte esse diversam, contra D. Thom. quaestion. 171, artic. 3, ad iertium. Secundo, quia jam tales prophetae non baberent fidem. Tertio, quia ea cognitio non est tam perfecta quam alia obscura, cum videatur minus certa; non est ergo necessaria neque conveniens.

S. Ad primum medium.— Ad primum concedimus sequelam. Ad divum Thomam respondeo primum mutasse sententiam; nam, quaest. 174, art. 4, docet propheticas revela- tiones posse specie esse diversas. Improbabile enim est quod Cajetanus comminiscitur, non loqui sanctum Doctorem ex propria sententia, sed alienas referre. Simili enim facilitate dici posset, ubicunque ille Patrum sententias explicat, non loqui ex propria. Aliter vero posset occurri, in priori loco non affirmare omnes propheticas revelationes esse ejusdem speciei, sed asserere prophetiam unitatem sumere a luminis unitate, quamvis materialia objecta sint diversa; nuuquam tamen dixisse lumen illud semper unicum esse, atque ejusdem speciei. In posteriori autem loco, quamvis nobis faveat, non videtur proprie loqui de speciebus, prout significant essentias diversas, sed diversos modos prophetiarum. Haec quoad divum Thomam ; quoad rem ipsam, planum videtur prophetie et prophetee nomen non necessario significare eamdem speciem cognitionis. Nam et Christo Domino et puris etiam hominibus tribuitur , in quibus certum est non fuisse cognitionem specie unam, idemque potest inveniri inter puros homines. Unde prophetae nomen commune est sumptum ex officio praedicendi fntura, licet ex diversa cognitione supernaturali procedat.

9. Ad secundum medium. — Ad secundum respondetur primo, interdum non esse inconveniens prophetam non habere fidem, quia aliquando materia prophetiae talis est ut nihil referat illam credere per fidem, veluti, quid alius cogitet, vel sitne sanctus, vel quid fiat in loco distanti. Secundo negatur sequela, quia, licet pro instanti in quo quis recipit evidentem revelationem, non exerceat actum fidei, tamen post illud tempus poterit exercere, ut alias dixi; imo et simul, cum id non implicet. (Vide supra, disp. 3, sect. 9.)

10. Ad tertium. — Ad tertium, insinuatur dubium breviter nunc expediendum ; possent enim multa discuti, scilicet, an illa cognitio, evidens in testificante, sit certior quam fides; item an sit perfectior vel minus perfecta. Dico igitur cognitionem evidentem in testificante posse esse duplicem : unam, fundatam in visione beatifica, qua quis clare videt Deum esse qui loquitur; et hanc esse perfectiorem cognitione fidei, quia et omnino fundatur in prima veritate, sicut fides, et praeterea superat in evidentia. Altera potest esse cognitlo evidens in testificante, quae fundatur tantum in signis, vel effectibus creatis supernaturalibus, quae ipsum testificantem supernaturahter manifestant, et haec mihi videtur minus certa quam fides; quia non nititur in sola prima veritate, sed ex parte resolvitur in signa creata. Àn vero id sufficiat ut fides simpliciter perfectior dicatur in genere entis, dubia res est; quia multum aliunde ponderant aliae conditiones illius cognitionis supernaturalis et evidentis; quamvis, ut dicamus talem cognitionem communicatam esse prophetis, satis sit illam esse perfectiorem in supernaturali evidentia, et in abstractiori modo cognitionis.

SECTIO VI. Deturne habitus prophetiae, et qualis sit?

1. Distributio tractandorum. — Prima pars, de requisitis ad cognitionem propheticam. — Disputatur haec quaestio a Divo Thoma 2.2, q. 171, art. 2, et Cajetano late; ne fortasse de nomine contendamus, tria praecipue videnda sunt. Primum, quid infundatur propheta per modum actus primi , quo possit actum propheticae cognitionis elicere. Secundo, quantum illud duret tam ex natura rei quam de facto; et hinc tertio constabit quomodo prophetia sit vel non sit per modum habitus. Circa primum, ad cognitionem propheticam, sicut ad omnem aliam, duo possunt requiri: aliud ex parte objecti, al apprehensionem ejus, scilicet, species; aliud ex parte potentiae, ad judicium, nempe lumen, aut aliquid simile; et utrumque sine dubio est aliquo modo necessarium in prophetis. De priori, hoc est de speciebus, divus Thomas 2. 2, quaestione 113, articulo secundo, docet optime varios modos esse revelationum propheticarum, et ad omnes necessarias esse species, quia nulla conceptio mentis fit sine illis. Quando ergo prophetia fit, rebus alicui externo sensui oblatis, species inducuntur a talibus objectis, indeque fiunt phantasmata, ac tandem species ipsae intelligibiles. Quando vero fit revelatio per imaginariam repraesentationem, nova infunduntur phantasmata, si necessaria sint; vel certe divinitus fit ut praeexistentia in imaginatione debito modo coordinentur, et imaginationis vis confortetur ad usum eorum necessarium, ut conspiciat et apprehendat divina; inde vero resultat in intellectu similis intelligibilium specierum compositio et ordinatio. Quando autem prophetica revelatio est pure intellectualis, per se primo infunditur species intellectui, vel intellectus ipse confortatur ad usum et compositionem specierum quas habet, quae omnia per se satis clara videntur.

2. Dubium de quo etiam l. 2 de Orat. mental., .14. — Resolvitur. — Circa ultimum hoc est nonnullum dubium: quia nulla est prophetica revelatio humana ita spiritualis, ut usus ejus et cognitio non pendeat a phantasmatibus; ergo nunquam potest esse per influxum specierum intelligibilium, sine infusione phantasmatum ; non ergo secundus et tertius modus inter se differunt. Respondeo verum fortasse esse prophetas ordinarie et regulariter cognoscere quae revelantur, cum dependentia a phantasmatibus. Nam, ut Dionysius ait, capit. 1 Calest. Hierarchiae: Negue aliter fas erat infirinitati nostre lucere divimm allum radium, nisi sacrorum varietate voluminum, quibus ad superiora ferremur operum . licet fortassis aliquibus interdum, ut Moysi et Pau!o, etiam abstractior coguitio data sit. In illo autem ordinario modo, adhuc est differentia inter revelationem imaginariam, et eam quae dicitur pure intellectualis. Nam in priori offeruntur prius apud imaginationem sensibilia, quae altiora mysteria repraesentant; ipsaque imaginativa virtus confortatur divinitus, ut ea vehementer apprehendat, atque inde revelatio transit ad intellectum. At vero in revelatione intelectuali tota supernaturalis apprehensio est in intellectu ; phantasia vero solum cooperatur convertendo se ad sua phantasmata, non quidem apprehendendo res intellectui supra dicto modo manifestatas, sed operando tantum naturaliter, circa ea materialia objecta quae materiam illius revelationis utcumque concernunt. hatio est, quia intellectus in hujusmodi revelatione non apprehendit sibi revelata omnino pure, et absque ulla proportione ad res materiales, cum id excedat modum apprehensionis intellectus conjuncti, sed apprehendit ea sub conceptu, vel ordine ad rem aliquam materialem : ideoque phantasia tunc versatur circa materiale aliquod, cui apprehensio intellectualis proportionatur. Unde ad ejusmodi revelationem regulariter non est necessaria infusio novi phantasmatis, quia praecedit communiter imaginationem ; quod si interdum non praecedit, id per accidens contingit ; et ita intelligendus divus Thomas 2. 2, q. 174, art. secundo, in corpore, et ad 4.

3. De lumine quod sit, et quid ac quotuplea. — De secundo, scilicet, de infusione luminis, divus Thomas, in quaestionibus 171 et 173, utrobique articulo secundo, docet necessariam esse talis luminis infusionem, quod sit principium cognitionis et judicii, quo propheta judicet prophetiam veram esse, et penetret etiam sensus eorum quae apprehendit, ac sibi revelantur ; nam quae supernaturaliter manifestantur, lumine supernaturali manifestari oportet, juxta Paulum, Ephes. 5; debet autem lumen proportonari manifestationi et cognitioni; ergo, etc. Confirmaturque ex usu Seripturarum et Patrum ; frequenter enim sermonem faciunt de hoc prophetico lumine. Quid vero illud sit, non ab omnibus eodem explicatur modo. Alii volunt esse tantum actuale Dei auxilium; alii esse qualitatem impressam. De munere etiam dicti luminis, obscurum est an sit unum, vel plura, atque adeo an lumen ipsum sit multiplex necne ? Duo nimirum intelligere possumus etiam distincta realiter prophetis necessaria, praecipue in revelationibus imaginariis. Primum, ut probe intelligant quid per res in imaginatione apprehensas significetur. Apprehendit enim Pharao, exempli gratia, septem spicas, non intellexit tamen earum significatum ; Joseph autem maxime. Atque hic videtur esse effectus unus hujusce luminis. At ulterius requiritur secundo ut, ea significatione percepta, judicet propheta verum esse quod significatur. Nam postquam Joseph intellexit significationem somnii, dubitare poterat an id vere futurum esset. Utrumque ergo videtur tribuere Inmini prophetico divus Thomas supra, atque etiam Cajetanus. Cum tamen diversi sint ac separabiles effectus, diversa lumina videntur requirere. Est simile quippiam in intelligentia Scripturae. Aliud enim est verum sensum Scripturae percipere, id est , quid auctor illius verbo suo significare voluerit ; aliud vero fidem adhibere ipsi Scripturae. Nam secundum hoc ad fidem spectat ; non vero primum, per se loquendo. Potest enim infidelis intelligere quid significetur in Sriptura, quin illud credat. Unde cum primum illud supernaturaliter fit, ad interpretationem sermonis pertinet.

4. Luminis prophetici ejusdem, aut etiam diversi varius usus. — Dicendum igitur videtur haec duo esse in propbetia distincta, et utrumque posse tribui Jumini, accepto late pro quacumque virtute et auxilio ; verum primum illud, nimirum perceptio significati imaginarjae visionis, non spectat ad perfectam rerum inteiligentiam, sed potius ad perfectam apprehensionem, vel auditionem veritatis revelatae, quae judicium ejus antecedit, videturque peragi penetratio haec et quasi interpretatio visionis, aut per novam internam locu- tionem, specierumve infusionem, aut per novum usum antiquarum, divino auxilio factum, quo ostenditur hoc vel illud talibus signis repraesentari : sicut inter homines aliud est audire parabolam, aliud interpretationem ipsius; aliud denique sentire rem per parabolam significatam, esse veram. Nam duo priora per solam apprehensionem fiunt, tertium in judicio consistit. Verum est quidem in secundo posse etiam admisceri judicium, credendo scilicet significationem, seu interpretationein datam, esse veram : hoc tamen, quia in prophetica revelatione nullam habet difficultatem distinctam ab ea quae est in judicio de veritate ipsarum reruni, tum etiam quia utrumque eadem ratione eodemque testimocnio credendum est , ideo uno lumine perficitur, atque adeo, unicum tantum admittendum est ad cognitionem et judicium propheticum requisitum ; probabileque est tale lumen qual.tatem esse intellectualem ab ipsa actuali cognitione et judicio distinctam, tanquam principium ejus: quia omnis actus supernaturalis requirit ex parte potentiae lumen et principium sibi accommcdatum, a quo procedat, ut constat inductione generalique ratione hujuscemodi actuum. Quod haud dubie verum est, quando revelatio prophetica fit evidens ; quando vero obscure fit, consequenter dicendum illud lumen non esse distinctum ab habitu fidei, cum judicium non sit specie distinctum a credulitate fidei. Quamvis peculiaris difficultas esse posset, si contingeret, vel fingeremus eam revelationem propheticam fieri homini habitum fidei nondum habenti; tunc enim assensus illius esset primus actus supernaturalis, qui juxta doctrinam alias datam, non procedit ab habitu neque a qualitate infusa potentiae per modum actus primi, sed immediate a potentia cum auxilio. Dicendum tamen est, si revelatio sit evidens , nullam esse difficultatem , posset enim ille primus actus procedere a lumine et claritate infusa. Nam quod primus actus procedat ab habitu, credimus repugnare solum in actibus, qui sunt dispositiones ad ipsum habitum. At vero tale judicium cum esset evidens, esset quoque actus necessarius, unde per lumen infusum posset necessitari intellectus ad eliciendum illum. Si vero revelatio esset obscura, concedi posset illum primum assensum non esse a lumine, quod sit habitualis qualitas, sed ab auxilio Dei actuali, nisi quis dicat ante illud judicium, natura saltem, praecedere voluntatem assentiendi, quae non ab habitu est, sed ab auxilio, post quam statim infunditur intellectui lumen assensum eliciens. Hoc enim de actu fidei dici posse, in materia de Gratia diximus.

5. Secunda pars questionis : an requisita ad prophetiam, dentur permanenter. — In secunda parte quaestionis, communis sententia esse videtur, nihil eorum quae dantur prophetae ad eliciendum actum, durare in illo nisi quandiu durat actualis revejatio, atque ideo dari tantum per modum transeuntis. Ita divus Thomas, q. 171, art. 2; favent Gregorius et Hieronymus infra citandi. Congruentia esse potest, quia, cum prophetia detur solum propter aliorum utilitatem, ea solummodo dantur quae huic fini necessaria sunt. Ad hunc autem finem sufficit cognoscere qua praedicenda sunt. Alia multa afferri et citari solent in confirmationem hujus sententiae, quae hoc revera non probant, sed quippiam aliud valde distinctum. Ut ergo hanc et tertiam quaestionis partem resolvarmnus, advertendum duobus modis intelligi prophetiae donum esse habituale. Primo, ut sit donum permanens, quo Prophetae liberum sit, quando et quomodo voluerit, occulta cognoscere ac praedicere. Secundo dici potest habituale, quia in ordine ad id quod semel revelatum est, permanet.

6. Prima assertio de fide. circa hanc partem secunda queestionis.— Probatur ex Scriptura. — Dico primo : in potestate prophetae situm non est occulta omnia cognoscere et praedicere cum voluerit. Est certa conclusio de fide, eamque intendit d.vus Thomas in illo art. 2 quaestionis 171; Hicronymus, epistola 125 Trium Quaestionum ad Damasum, q. 3, ubi multa Scriptura loca congerit , et solum Christum Dominum excipit, ac merito. Possedit enim altiori modo prophetiae donum habitualiter. Idem scribit Jeremiae 28, Ezech. 35, ubi, ponderans illud Joan. 1: Super quem videris spiritum descendentem et manentem, docet proprium fuisse Christi habere omnes gratias Spiritus Sancti, ac prophetiam per modum habitus. At in aliis solum manent ea dona quae ad vitae sanctitatem necessaria sunt. Quomodo Joan. 14 dicitur : Apud vos maneclit el in vobis erit. Idem habet Gregorius, secundo Moralium, capite ultimo, et homil. 1 in Ezechiel.; Obcumenius, ad Thessal. 2, et patet breviter ex nonnullis Scripturae locis : 1 Reg. 10, Samuel non cognoscebat quem ex filiis Isai Deus elegisset, donec praesente David, sensit interius propheticum spiritum; 2 Reg. 7, Natham ignorabat quidnam Deus statuerit de aedificatione templi ; 4 Reg. 4, Eliseus fatetur : Dominus celavit a me, etc.; Amos 3: Non sum propheta, quia videlicet tunc non sentiebat spiritum prophetiae. Hinc Apostoli et Prophetae in Scriptura Sacra aliqua ignorasse supponuntur; ut Isaac ignorabat se benediccre Jacob, cum tamen alias prophetaret in ipsa benedictione ; et Paulus 1 ad Thess. 3: Misi, inquit, ad cognoscendam fidem ovesiram.

7. Cajetani expositio tripliciter impugnatur. — Vera ratio triplicis congruentie pro assertione. — Prima congruentia. — Secunda. — Tertia ex D. Thoma. — Ad confirmandam porro hanc conclusionem, adfert D. Thomas supra rationem obscurissimam, in qua Cajetanus prolixe immoratur ac se torquet frustra. Primum, quia tota ratio et discursus Cajetani supponit non esse possibile lumen supernaturale natura sua permanens, et durans per modum habitus, quo possint videri occulta quae in prophetia manifestantur, praeter lumen gloria. Hoc autem falsum est, ut patet in scientia infusa animae Christi. Quod si dicatur illam habuisse dependentiam a lumine gloriae, certe nulla apparet repugnantia quod fiat aliud simile habituale donum absque il!a dependentia. Supponit praeterea Cajetanus dari supernaturale lumen, quod ex parte potentiae sit principium actus et judicii supernaturalis, ita natura sua transiens , ut specie differat a lumine permanente, etiam respectu ejusdem actus et objecti, quod mihi etiam falsum videtur, ut in prima parte ostenditur. Quia omne lumen supernaturale vera est qualitas ', cujus esse non in fieri, sed in facto esse consistit; et quia supernaturale est, vendicat subjectum perpetuum. Unde si contrario careat, ut in praesenti revera caret, natura sua est permanens, neque obest quod a Deo dependeat in conservari; id enim lumen gloriae et fidei etiam sortiuntur. Et hoc ipsum confirmat exemplum de lumine corporeo existente in aere, quo abutitur Cajetanus ; non enim est illi essentiale esse in transitu et in fieri, cum sit qualitas natura sua permanens, dependens licet a causa superiori in fieri atque esse, quod qualitati permanenti non derogat. Per accidens vero est quod nunc cito transeat, quodque causa illius perpetuo motu cieatur. Tertio, sumit Cajetanus in suo discursu, assensum propheticum punquam procedere a voluntate inclinante, cujus contrarium ostendimus. Non ergo conclusionis ratio est, quod illius oppositum repugnet, sed quia non oportuit neque decuit. Primum, ut Gregorius supra, c. 17, ait: Ne mens prophete in presumptionem elevetur ; et Eucherius, ut hac ratione humiliaret excellentes viros, a se esse ignorantes faterentur, solaque divina gratia posse assequi talem cognitionem. Secundo, ita expediebat fini prophetiae, qui est utilitas fidelium, ut tunc scilicet daretur, cum esset opportuna, ne tantum donum inter homines vilesceret. Tertio, per modum congruentiae accommodari potest ratio divi Thomae, quia prophetia est praecipue de futuris contingentibus, quorum praesentia soli Deo est connaturalis, et, ut ita dicam, habitualis; atque adeo non decuit purum hominem praecognoscere per modum habitus haec futura, praeter beatos qui Deo ipsi sunt excellenti illo modo uniti.

8. Assertio secunda probatur. — Suadetur ex Scriptura. — Et ratione. —bico secundo: prophétiae donum communiter non datur per modum habitus, simpliciter loquendo, etiam respectu eorum quae revelantur. Haec conclusio non est tam certa, sicut praecedens; attamen illam etiam videtur intendisse D. Thomas, adductis nonnullis Scripturae locis. Nam ubicumque sermo est de prophetica cognitione, explicatur tanquam consistens in actuali Dei locutione, veluti cum dicitur: Factum est cerbum Domini. Locutus est Dominus. Mane erigit mihi uurem, ut audiam quasi Magistrum, Isai. 10. Ratio vero est, quia prophetia simpliciter, non dicitur de quacumque cognitione rei futurae vel occultae; nos enim multa occulta et futura cognoscimus, nec tamen cognitionem propheticam habemus; includit ergo cognitio prophetica singularem revelationem, et locutionem Dei ostendentis peculiari modo quae occulta sunt, factamque proinde instar cujusdam impressionis transeuntis, ita ut in potestate hominis non sit eo modo concipere vei apprehendere res quoties libuerit, aut efficere ut Deus ad ipsum ita loquatur. Inferes: ergo actu propheta ille solum est qui actu revelationem suscipit. Neganda tamen illatio, ac dicendum cum D. Thoma, art. secundo, ad secundum citato, dici etiam prophetam posse cui non actu fit revelatio, seu quia ex praecedentibus revelationibus manet aliquo modo dispositus ad percipiendum divina; seu quia deputatus a Deo est ut prophetiae munus suo tempore exerceat, juxta id Jerem. 1: Prophetam in gentibus dedi te. Quomodo Num. 11 asseritur septuaginta viros a Moyse electos recepisse spiritum Domini, et prophetasse, et nunquam amplius cessasse; non quod semper prophetaverint, sed quod rejecti non fuerint a munere prophetandi, ac certis temporibus receperint divinas revelationes prout expediebat.

9. Assertio tertia bimembris.—Nihilominus tertio dicendum est ex propbetica revelatione manere aliquid per modum habitus in propheta, quod interdum non est essentialiter diversum a lumine, quo assensum praebuit propheticae revelationi. Probatur primum, quoniam prophetae recordantur corum quae viderunt ; manent ergo in eis species. Deinde, transacta revelatione, judicant de veritate ejus, tanta certitudine quanta judicaverant dum perageretur ; ergo habent habituale aliquod principium quo assentiantur , atque utuntur cum libaerit. Quocirca, si revelatio prophetica fuit inevidens, lumen quod fuerat principium assentiendi, quodque adhuc manet, secundum substantiam idem cst, nimirum lumen fidei, ut ostendimus sectione praecedenti , quamvis non maneat sub ratione prophetici luminis, sed simplicis fidei, eo quod propheticam cognitionem exercere nequeat, cum non maneat conjunctum cum eisdem speciebus omnibus, aut certe cum omni earum usu et apprehensione ; id enim non semper in voluntate prophetae situm est, ut in numero 6 notavi, sed ex peculiari Dei motione pendet. Quod si cognitio fuit evidens, lumen quidem, quod in instanii revelationis datur ad assentiendum, aptum de se esset ad permanendum ; non tamen crediderim permanere, tum quia consentaneum non est puro viatori, tum ob congruentias alias in num. 7 adductas ; ac patet in Paulo et Moyse, si elevati credantur ad Deum videndum in vita mortali.

SECTIO VII. De causis et effectibus prophetia.

1. Causa formalis et finalis prophetie. — Causa efficiens.—Angeli cause instrumentales recvelationum. — Tractantur haec a divo Thoma 2. 2, q. 172, ac, suppositis iis quae diximus, difficultatem non habent. Nam si loquamur de cansa formali, nullam habet pro- phetia praeter suam essentiam, est cnim ipsa quaedam forma; si de finali, dictum jam est dari ob utilitatem aliorum, qui est finis exirinsecus , cx Dei voluntate seu intentione pendens. Nam intrinsece ipsa est propter cognitionem objecti , quae per se magna perfectio est, communicarique potest homini interdum, propter singularem ejus dignitatem et excellentiam, ut Beatae Virgini. Unde obiter etiam liquet quis sit effectus prophetiae, seilicet utilitas aliorum et confirmatio fidei per cognitionem et praedictionem oecultorum. De causa efhciente superius ostensum est principalem esse Deum supernaturaliter operantem, atque adeo divinationes illas, quae daei onum virtute fiunt, veras non esse prophetias. Concurrunt autem aliquando Sancti Angeli, ut D. Thomas, articulo secundo, ait, et Cajetanus bene explicat, tanquam ministri vel instrumenta Dei, non infundendo species aut lumen, neque per se efficienter movendo intellectus aut voluntates prophetarum , sed applicando objectum per similitudines, vel phantasmata similia, ac docendo instruendoque hominem, ut latius in prima parte exposuimus *, atque etiam an cmnes propheticae revelationes ministerio Angelorum sint factae. Unde improbatus relinquitur error eorum, qui praedictiones omnes propheticas nescio in quam virtutem occultam referre conabantur, cum quibus late disputat Medina, libr. 2 de hecta in Deum Fide, c. 1.

2. Causa subjectiva.— beati ut possint esse causa subjectiva prophetie. — Ultima causa prophetiae est subjectiva, quae rationem habet causae materialis; de qua primo dicendum cam debere esse creaturam rationalem, cum irrationalis capax non sit intelligentiae. Secundo, propter rationem contrariam, omnem rationalem creaturam, per se loquendo, esse capacem hujus doni. Hinc tertio quilibet viator esse potest subjectum prophetiae, non obstante quacumque moral vel naturali dispositione prava; non quidem naturali, quia Deus auctor prophetiae, vincere potest talem dispositionem vel illam removere ; sic enim homines lingua impeditos facit eloquentes, ut Exod. 4, Jerem. 1. Unde, licet in homine impedimenta inveniantur usus rationis, Deus tamen potest vel ilia auferre, vel, illis non obs:antibus, elevare mentem ad spiritualem intelligentiam sine dependentia a sensibus. De dispositione etiam morali patet, quia do- num hoc non requirit per se conjunctionem per charitatem cum Deo, et certum est interdum commounicari peccatoribus , ut docet ieronymus, in id Matth. 7: Domine, nonne in nomine t.o prophetavimus ? et Augustinus, lib. 83 Quaestionum , quaest. 69, et lib. 2 ad Simplician., quaestione 1. Unde cst illud 1 ad Corinth. 13: 5Si habuero prophetiam, charitatem autem non habeam. D. Thomas etiam, art. 6, adhibet exemplum de Balaam, Num. 22 divinante daemonis arte, ut colligitur ex capite 20 Levitici, cum tamen aliquando prophetaverit divino spiritu, praedicendo incarnationem, et c. 21, dicitur Deum illi fuisse locutum. Idem docet Augustinus, tum supra, tum serm. 103 de Tempore ; et Abulens., Josue 13, quaest. 14, et Num. 22, quaest. 3. Adhibet rursum d:vus Thomas exemplum in Sybillis, de quibus tamen quidquid Abulens. ea quaest. 14, et alii contendant, non satis constat quales fuerint , ut Cajetanus advertit. Quarto, anima etiam separata, quae nondum pervenit ad terminum, est capax hujus doni, nt docet divus Thomas, quaest. 114, art. 5. ad A4, exemplo animae Samuelis, Ecclesiast. 46. Quinto de Beatis, D. Thomas 2. 2, quaest. 114. art. 5, et 3 p., quaest. 7, a. S, negat eos esse capaces prophetiae; sed intelligendum formaliter, quia, ut beati suut, habent altiorem cognitionem ; tamen in re dubium non est quin simul habere possint cognitionem rei futurae ejusdem rationis cum cognitione prophetiae, et patet in Christo, et cognitionibus et revelationibus quas Beati habent extra Verbum. Vult autem divus Thomas hanc cognitionem in Beato, ut sic, non esse ex parte subjecti prophetiam, sed ex parte solum cognitionis ; eo quod propheta proprie dicatur, qui cognoscit quae ratione status sibi occulta sunt, atque procul ; respectu autem beatorum ( considerando illorum statum), nihil est procul, quia in se habent fontem scientiae, in quo vel formaliter, vel causaliter, omnia quae oportet, videant, qua ratione intelligi potest illud Pauli, 1 ad Corinth. 13: Sive Prophetie evacuabuntur, etc.

3. Ut etiam daemones. — Ultimo daemones quoque sunt capaces revelationis propheticae, quae fit ipsis per Angelos Sanctos, ut Augustinus docet, 12 Genes. ad litt., cap. 19, et divus Thomas, q. 172, art. 6. Existimo autem ita fieri revelationes daemonibus, ut proprie non eleventur ad cognitionem supernaturalem ex parte potentiae et objecti formalis : quia, licet hoc non repugnet , non ta- men est conveniens eorum statui. Satis ergo est ita doceri ab Angelis, ut ipsi convincantur ad credendum ex evidentia aliqua signorum, ut alias dictum est. Respectu autem nostri, nunquam sunt daemones veri prophetae, tum quia nunquam sufhcienter nobis proponunt, quae ipsi agnoscunt, tum quia sunt prorsus indigni quibus fidem adhibeamus.

SECTIO VIII. De distinctione Prophetiae, variisque ipsius modis.

1. Prima divisio. — Modi alii proponendi primam divisionem.— Secunda divisio.— Tertia dirisio quam late prosequitur, es Abul., Petr. Thyreus, de Apparitionibus, per l. 4.— Tota quaestio obiter fere exposita est in praecedehtibus ; sed ad complementum doctrinae varias prophetiae divisiones breviter explicabimus. Sunt enim in prophetia multa : objectum materiale et formale; subjectum , et elevatio mentis. Ex quibus omnibus capitibus dividi solet prophetia. Prima ergo divisio fit in prophetiam praescientiae , praedestinationis et comminationis, quae est D. Hieronymi et Glossae ordinariae, Matth. 1; D. Thomas 2. 2, quaest. 174, art. 1, secundum membrum omisit, quia in primo includitur. Sensus autemn divisionis patet ex supra dictis; proprie enim divisio baec sumitur ex objecto materiali, eo quod aliter affirmatur res futura in prophetia comminationis , scilicet sub conditione, vel in cana; aliter in praescientia, scilicet absolute in se. Unde diversum est quod in utraque revelatur; et ad hunc modum dividi potest prophetia in prophetiam futurorum, praeteritorum et praesentium ; aut aliter, in eam quae est occultorum ex distantia loci, vel ex distantia temporis , vel ex conditione ipsarum rerum, quae vel supernaturales sunt, vel cogitationes cordium, qua ratione ad discretionem spirituum spectat, ut dictum est. Secunda divisio prophetiae est in evidentem et obscuram, quae proprie sumitur ex objecto formali , et causat diversitatem specificam, quae in prima divisione non reperitur; atque haec omnia patent ex dictis. Tertia divisio: alia prophetia fit per objecta sensuum externorum , alia per imaginariam visionem, alia immediate in intellectu. Ita Hierony mus, Abac. 2, Psal. 84, et latius Gregorius. ?98 Moral., capite 2, qui in singulis membris varias assignat differentias, sed accidentarias omnino et materiales, sumptas nimirum ex diversitate rerum, quibus exterius vel interius Deus ad homines loqui potest. Idem habet Augustinus, citato lib. 2 ad Simplic., quaest. 12, et in superioribus satis eam divisionem exposuimus.

2. Expenduntur que D. Thomas circa 3 divisionem scribit. — Alius etiam locus D. Thoma eaponitur. — Et D. Thomas multa de eadem divisione disserit in q. 174, ubi, a. 2, ad 3, et a. 3, inter alia, dicit prophetiam pure intellectualem esse perfectiorem cognnionem, a ratione tamen prophetiae detficere, quia prophetia est imperfecta cognitio, et remota ab intelligibili veritate; coguitio autem qua conspicitur ipsa veritas intelhgihilis, multo perfectior est minus proprie; ergo dicetur prophetia ; in quo certe indicat, quod supra dixi, propheticam cognitionem esse evidentem, quod fortasse interdum conungit , sed non videtur. necessarium ; imo, per se loquendo, non oportet, illa tria membra esse semper specie diversa ; nam eadem res quae sensibilibus signis exterius proponitur, posset immediate proponi per similitudines imaginarias, et pure etiam intellectualiter, tam in cognitione obscura, quam in evidenti. Unde Augustinus, duodecimo Genes. ad litt., cap. 9, prophetiam imaginariam pure intellectuali praeferre videtur, quia, cum utraque sit imperfecta cognitio, atque in intellectu corpori conjuncto , non impeditur, sed juvatur potius per similitudines imaginationi propositas. Concordari tamen ita possunt, nam pure intellectualis cognitio ex suo genere et modo perfectior est, quamvis alia sit homini magis accommodata, atque adeo interdum possit excellere. Quod vero divus Thomas ait, hoc genus prophetiae, quando includit inspectionem claram veritatis, deficere a ratione prophetiae , ad modum loquendi fortasse magis spectat, quam rem distinguit. Constituit praeterea divus Thcmas, in illo art. 3, etiam instinctum pure interiorem in infimo loco. Sed intelligendum , quando hominem certum non reddit de revelatione divina, vel quando instinctus quidam est solummodo practicus; secus vero, si certus homo reddatur instinctum esse a Spiritu Sancto. Distinctio tamen et differentia aliorum graduum recte explicatur a D. Thoma; tota vero inaequalitas in perfectione accidentaria consistit, atque intelligenda semper est , caeteris paribus. Jam vero quod addit, eam prophetiam, quae de rebus est alias naturae lumine cognoscibilibus, deficere a vera ratione prophetia, intelligendum ven t, vel de defectu scecundum quid ex parte objecti materialis, vel quando inspiratio talis est, ut res illa non cognoscantur sub divina auctoritate. sed solum per media propria ostensa per directionem internam Dei, vel per scientiam per accidens infusam, ut videtur aecidisse Salomoni, in quo divus Thomas exemplum affert.

3. Quarta divisio. — Quinta divisio. — Serta divisio. — Hinc est quarta divisio : prophetia alia communicatur in abstractione a sensibus, alia sine abstractione: ita Gregorius et Augustinus supra. Secundus prophetiae mocus frequentissimus est: primus vero patet in Petro, Act. 10, et ut multi Patres exponunt in Adamo, quando Deus illi soporem immisit !. Vide D. Thomam et Cajetanum quaest. 172, art. 3. Quinta divisio: prophetia alia est in somniis, ut S. Josephi, Matth. 1, alia in vigilia, ut Zachariae, Luc. 1; et hanc posteriorem praefert priori divus Thomas, q. 174. a. 3 (quamvis lib. 2cont. gent., c. 81, ad 5 rationem , dixerit dispositionem somnii esse aptiorem ad recipiendam revelationem propheticam, quantum ad impressionem specierum ), quia est inepta ad judicandum: non enim potest qui propheticam revelationem mn somniis recipit, statim perfecte judicare, donec in vigilia perfecte attendat, nisi Deus imprimat altiori modo species, et sublevet hominem ad intelligendum sine tanta dependentia a sensibus. Sexta divisio prophetiae esse potest, ut alia sit immediate a Deo, qualis est pure intellectualis ; alia per Angelos, quales aliae magis sensibiles revelationes: de qua divisione et similibus videri possunt Augustinus et Gregorius supra, lIrenaeus, l. 4, cap. 37. De illa porro quaestione, quam divus Thomas definit 2. 2, quaest. 174, art. 4, Moysen fuisse maximum prophetarum, nihil quod ad rem spectet, dicendum occurrit. De alia vero, quam tractat a. 6, an et quomodo prophetia successu temporum creverit, satis in superioribus dictum est, disputatione 2, sect. 6; et haec de prophetia.

ANNOTATIO PRO TBRIBUS SUBJECTIS DISPUTATIONIBUS.

Sequentes disputationes, nonam, decimam et undecimam, ex priori auctoris lectura hic adjecimus, eo quod inter ejus opera commodior se non daret locus ; neque emm equum erat illee ommnno ut perirent. Porro, sicut nec repetendas duximus ex iisdem disputationibus sectiones tllas, quas superius in hac posteriori lectura, disputatione quanta, ex instituto, et accurate pertractantur, ita nec omittenda putavimus plura quee in lasce disputationibus , nona et decima traduntur , esto ex iis non pauca in Defensione fidei lior. 1 et 3 contineantur; ibi namque contra lwereticos peculiariter agens, multis pepercit, quae ipst facile contemnunt, ab studiosis vero Catholicis non poterunt non gratanter accip. Disputantium autem de Ecclesia longum catalogum attexit Bellarminus, tom. 2., initio lib. 3 de Ecclesia, ut mittam expositores D. Thome 2. 2, quaestion. 1, articulo 10, nominatim Banhes et Aragon., ac recentiores alios, Salmeronem, tom. 13, Azor., tom. 2, libr. 5, a capit. 21, Bosium, Boverium cum sammilibus.