Capitulum 4

§. 4. Quo sensu scriptura Deum charitatem vocet.

EX scriptura sacra doceri non potest charitatis nomen ita proprie competere Spiritui sancto, sicut filio legimus attributum Verpi nomen, id est, tanquam nomen personale. Docet quidem Augustinus libro 15. de trinitate capite 17. & tractat. 7. in 1. epistolam Joan. illud 1. Joan. 4. Charitas ex Deo est, & rursum. Deus charitas est, proprie pertinere ad Spiritum sanctum, qui Deus est ex Deo, de quo ibidem paulo post sequitur: Quoniam de spiritu suo dedit nobis. De quo etiam Rom. 5. scriptum est: Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris, per Spiritum sanctum qui datus est nobis. At non vult iis locis Augustinus hoc esse Spiritus sancti nomen proprium, sed tantum docet ita proprie seu peculiariter ei hoc nomen tribui, sicut filio tribuitur sapientia; nimirum per appropriationem, ut vocant Scolastici. Nam sane constat Augustinum cum alibi, tum loco jam memorato scilicet lib. 15. de trinit. capite 17. & 19. nomen charitatis in divinis agnoscere & usurpare tanquam essentiale nomen, quomodo certum est nomen verbi nec in scriptura nec a patribus usurpatum fuisse. Quod proinde proprium tantummodo est, non autem ex communi appropriatum, sicut charitatis nomen & alia multa. Itaque non similiter se habet nomen amoris seu charitatis ad tertiam personam, quomodo verbum ad secundam, si respiciamus ad usum loquendi scripturae & sanctorum patrum; tametsi, ut jam dictum est, scholarum usu receptum sit, ut Spiritui sancto tanquam proprium nomen tribuatur.

Caeterum, quod ad locum Joannis attinet, quem Augustinus de charitate increata, quae Deus est interpretatur, melius fortassis juxta aliorum interpretationem prius illud quod dicitur, Charitas ex Deo est, de creata charitate intelligitur. Hortatur enim Apostolus fideles ut diligant invicem hac ratione quia charitas seu dilectio (sic enim assidue legit Augustinus) ex Deo est, id est, amor fraternitatis singulare Dei donum est; ideoque merito a nobis amplectendum & exercendum. Quod autem statim sequitur, & secundo repetitur, Deus charitas est, quamvis nonnulli conformiter de creata charitate dictum putent hoc sensu: ex Deo charitas est, vel Deus charitatis author & donator est. Quo sensu psalmista dixit, Dominus fortitudo mea, illuminatio mea, salus mea, Ps. 17. & 26.) Nam illud quod pro exemplo adferre solent ex Ps. 70. Tues patientia mea, magis videtur objective dictum, sicut illud, Tues spes mea, Et, Tu es expectatio mea, Ps. 38. ut sit sensus: Tu es ille quem sustineo & patienter expecto) rectius tamen proprio sermone dictum accipitur, quomodo dictum est, Deus spiritus est, quomodo etiam dici potuit, Deus bonitas est, Deus sapientia est; ut sit nomen essentiale toti Trinitati commune, neque hoc loco peculiariter, ne quidem secundum appropriationem, ad certam personam respiciatur. Sensus igitur hic erit: Deus per essentiam est charitas, & proinde fons omnis charitatis creatae. Quocirca si in mutua ac fraterna charitate manemus, ostendimus nos in Deo manere & Deum in nobis, quia tantum bonum non aliunde, quam ab illo fonte hauriri potest.

An autem charitatis nomen alibi in scripturis certae personae approprietur, non liquet. Neque enim illud quod Col. 1. de patre dicitur, Transtulis nos in regnum filii dilectionis suae, sive ut Augustinus legit, charitatis suae, arguit patrem quoque peculiariter & appropriate dici charitatem eo quod filius non sit nisi patris, quamvis id urgeat Augustinus lib. 15. de trinit. c. 19. verbis a Magistro indicatis ultimo §. Non arguit, inquam, tum quia filius charitatis seu dilectionis phrasi hebraica dictum est pro eo quod diceretur filius dilectus, sicut filius perditionis dicitur homo perditus aut perditioni destinatus; quemadmodum Theophylactus annotavit; tum quia non simpliciter dixit Apostolus filium charitatis sed charitatis suae, id est, ipsius patris. Quod non alium commodum sensum habere potest, quam ut intelligatur filius ab ipso patre dilectus. Nam ut pater dicatur charitas sui ipsius quamvis id vere dici posse non negamus, a coniuetudine tamen scripturae videtur alienum. Porro extra scripturam reperimus charitatis nomen patri appropriatum, ut in officio ecclesiastico de sancta Trinitate, in quo sic canitur: Charitas pater est, gratia filius, communicatio spiritus sanctus. Quod sumptum videtur ex 2. Cor. 13. ubi dicitur. Gratia Domini nostri Jesu Christi, & charitas Dei, & communicatio sancti spiritus, &c. Verum ibi patrem Apostolus non vocat charitatem, sed Dei patris charitatem precatur Corinthiis. Hujus autem appropriationis ratio est, quia ut dicitur Joan. 3. Sic Deus dilexit mundum, ut filium suum unigenitum daret.