Capitulum 10

§. 10. Utrum princeps daemonum fuerit omnium angelorum supremus?

PRincipem apostatarum angelorum fuisse priusquam caderet, non modo caeteris omnibus qui ceciderunt excellentiorem, verum simpliciter omnium angelorum primum ac supremum, magna probabilitate asseritur, in hanc enim sententiam scriptura, traditio & ratio convenire videntur.

Scriptura quidem ut Job 40. ubi sub typo Behemoth de diabolo dicitur: Ipse est principium viarum Dei, id est, opus, seu creatura Dei prima & praestantissima: Et Ezechiel. 28. ubi sub typo regis Tyri idem diabolus ita describitur, ut omnibus aliis perfectior & omnium princeps fuisse intelligatur; Et cap. 31. ubi sub typo regis Assur de eo dicitur: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei, & iterum, Omne lignum paradisi non fuit assimilatum illi, e pulchritudii ejus.

Ex his scripturis Greg. lib. 32. mor. c. 24. ostendit, & docet diabolum ab initio reliquis angelis eminentiorem factum fuisse, docet hoc idem lib. 4. c. 12. & lib. 9. cap. 2. & homilia 34. super evangelia.

Consentiunt & alii doctores tam veteres quam recentiores. Tertull. l. 2. contra Marcionem circa medium. Orig. hom. 9. in Matth. ad illa verba cap. 20. Erunt primi novissimi. Hieron. in Daniel. 4. Prudentius in Hamartigeniis. Chrys. hom. 3. & 5. quae habentur tomo primo post eas quas scripsit in Genesim, & hom. 5. & 7. ad populum Antiochenum. Aug. lib. II. de Genesi ad literam c. 19. & apud eundem author operis de mirabilibus sacrae scripturae lib. 1. cap. 2. Isidorus lib. 1. de summo bono c. 12. Beda super Job. 40. Bernard. serm. 1. de ad ventu, & lib. de gradibus humilitatis; Rupertus lib. 1. & 2. de victoria verbi Dei, & passim alibi, & Magister in hac distinctione §. I. quem in hoc sequuntur omnes posteriores Theologi, eademque est communis fidelium persuasio¬

Ad cujus probationem sunt etiam hujusmodi rationes. Prima, in angelorum peccato non tam attendi debet pronitas peccandi, quae nulla in eis erat ante peccatum, quam occasio movens ad peccandum; haec autem major fuit in superioribus angelis quam inferioribus, maxima vero in supremo. Fuit enim angelorum peccatum superbia, cujus motivum est excellentia; quae quidem in superioribus major erat, & in summo maxima; unde fit probabile eum qui primus peccavit, fuisse caeteris omnibus superiorem.

Haec ratio est S. Thomae 1. parte q. 63. art. 7. Confirmatur autem exemplis. Videmus enim plerosque qui in aliquo genere primi & praecellentes fuerunt, occasione suae excellentiae in superbiam elatos cecidisse, & abjectos fuisse a Deo. Ita primus homo dum universae creaturae corporeae Dominus constitutus est, superbiendo cecidit, & in ruinam traxit genus humanum. Sic & Judaicus populus prae caeteris gentibus electus a Deo, propter superbiam abjectus est; & Saul primus rex illius populi propter inobedientiam reprobatus est; & Nabuchodonosor rex in orbe potentissimus propter superbiam ex hominum consortio ejectus est. Quare & primo angelo suam excellentiam superbiae occasionem fuisse valde credibile est.

Alia ratio: Deus angelorum peccatum permisit, ut ostenderet non facultatem aut excellentiam natura sed suam gratiam valere ad beatitudinem. Ad hujus autem rei ostensionem maxime faciebat permissio casus supremi angeli, ut qui inter omnes creaturas naturam haberet excellentissimam. Hinc est quod legimus in scriptura Deum eos plerumque elegisse, qui spectato naturae ordine posteriores erant, reprobatis aut posthabitis majoribus, ut probant exem¬ pla Abel & Cain, Jacob & Esau, Joseph e Ruben, Ephraim & Manassae, David & fratrum ejus, &c.

Tertia ratio: Quod si daemonum princeps non fuisset angelorum summus, sed superiorem inter eos aliquem habuisset, non primo contra Deum, sed contra superiorem angelum superbiendo sese extulisset, volens ei aut aequari, aut praecellere; quod factum nusquam legimus; quin potius cum in creaturis sciret nihil suae excellentiae comparandum, id appetivit quod solum supra se erat, nempe divinitatem. Adfert hanc rationem S. Thomas in scripto super hanc distinctionem.

Sciendum autem quod etsi hae rationes probabilitatem aliquam adducunt, non tamen sunt necessariae, ut recte de prima ratione S. Thomas declaravit. Unde absque authoritate scripturae & patrum non esset his rationibus multum innitendum.

Solet autem opponi huic sententiae quod principi daemonum in persona regis Tyri dicitur Ezechiel. 28. Tu Cherub extentus & protegens, &c. quasi ex ordine Cherubin qui secundus est, non ex Seraphin qui primus est ordo, ceciderit.

At respondetur eum Cherub a propheta vocari non ratione ordinis, sed ut exponit S. Gregorius lib. 32. moralium cap. 24. propter scientiae plenitudinem, qua ille cunctos transcendisse non dubitatur; neque inconveniens esse ut superior angelus accipiat nomen ordinis inferioris, cum ordo superior inferioris includat perfectionem: Seraph autem dicinon debuisse, quia peccando totam amiserat charitatem, sed non totam scientiam. Et haec quidem non mala solutio. est. Verumtamen rectius fortasse dixeris, prophetam hoc loco respexisse ad Cherubin quae supra propitiatorium arcae extensa ipsum protegebant, & de iis loqui, quasi de animalibus quibusdam proximis, ac familiaribus Deo, qui in arca repraesentabatur. Unde etiam hac ratione per appellationem Cherub significata est summa praecellentia naturae il)lius angeli, quem propheta his verbis mystice descripsit.