Caput 13

"Et cum egrederetur." BEDA. " Recedent de templo Domino, etc., usque ad erat luitura, et aedificia ruitura."

"Vides has," etc. Divinitus autem procuratum est, ut, patefacta per orbem fidei evangelicae gratia, ipsum templum cum caeremoniis tolleretur: ne forte aliquis parvulus adhuc, ac lactens in fide, si videret manere illa a prophetis facta a Domino instituta admirando sanctum saeculare, paulatim ad Judaismum relaberetur. Aufertur ergo umbra, et palmam tenet veritas per orbem declarata.

HIER. "Praenuntiat cladem novissimi temporis, id est destructionem templi cum plebe et littera sua. De qua: "Lapis super lapidem non relinquetur": id est, testimonia prophetarum super eos in quos Judaei retorquebant ea ut in Esdram, in Zorobabel, in Machabaeos."

"Et cum," etc. BED. "In sanctis quietus manet: dum superborum detestatur amentiam. Mons enim Olivarum fructiferam Ecclesiae celsitudinem significat: mons ille non infructuosas arbores, sed oliveta gignit, quibus lumen alitur, requies lassis tribuitur, infirmitas solvitur."

"Et respondens." ID. "A tempore Dominicae passionis in populo Judaeorum qui latronem seditiosum elegerunt, Christum Salvatorem abjecerunt, nec bella hostium nec seditiones civium cessaverunt; sed apostoli ne his adventantibus terreantur, et ne Hierosolymam Judaeamque deserant, admonentur, "quia non statim finis."In quadragesimum enim annum desolatio provinciae et ultimum urbis ac templi excidium prolatum est."

"Multi enim venient." Imminente excidio multi venerunt qui se esse Christos, et jam tempus libertatis adesse mentirentur. Multi etiam in Ecclesia temporibus apostolorum inter caetera diem Domini instare minati sunt. Multi in nomine Christi venere Antichristi, quorum primus Simon Magus, "cui auscultabant omnes qui erant in Samaria a minimo usque ad maximum dicentes: Hic est virtus Dei quae vocatur magna: eo quod multo tempore magicis artibus dementasset eos."

"Exsurget enim." BEDA. " Haec omnia ante ultimos et acerbissimos dolores, etc., usque ad qui contra se invicem dimicantes, Ecclesiae victoriam faciunt."

"Videte autem." BEDA. "Quare haec omnia inferantur, dicit "Videte,"etc. Ea enim vel sola maxima causa est excidii, quia post occisionem Domini, nominis quoque ac fidei praecones similes et confessores impia crudelitate vexabant."

"Et in omnes gentes." ID. "Quia noverat Dominus corda discipulorum de perditione suae gentis tristanda, hoc modo consolatur, ut sciant amissis Judaeis se socios regni coelestis ex toto orbe habituros. Sicut enim ecclesiasticae historiae testantur multo ante excidium Judaeae, omnes apostoli ad praedicandum Evangelium per totum orbem sunt dispersi, exceptis Jacobo Zebedaei, et Jacobo fratre Domini, qui prius in Judaea pro verbo Evangelii sanguinem fuderunt."

"Cum autem videritis," etc. ID. " Potest abominatio intelligi, vel Antichristus, vel imago Caesaris quam Pilatus in templo posuit, etc., usque ad semper parebat imperio Romanorum."

"Vae autem praegnantibu.," etc. Quia vel uteri pondere vel filiorum sarcina gravatae fugere non poterunt. Unde in libro Historiarum legitur uxorem Jonathae turbatam fuga, filium sinu suo lapsum recepisse perpetuo claudum.

"Et tunc si quis." BED. "Quidam hoc ad captivitatem Judaicam referunt, quando multi Christos se esse dicentes, populum post se deceptum trahebant. Sed ibi nullus erat fidelis, quem Deus exhortaretur, ne perversos magistros sequeretur. Omnes et obsidentes et obsessi alieni a Christo obdurabant, unde melius de haereticis accipiendum, qui contra Ecclesiam venientes, se Christos esse mentiuntur: quorum primus Simon Magus; extremus Antichristus."

"Sed in illis diebus," etc. ID. " Sidera in judicio videbuntur obscura, etc., usque ad tunc fiet quod idem propheta alibi dicit: "Et erit lux lunae sicut sol, et lux solis erit septempliciter sicut lux septem dierum"."

"Decidentes." A lumine quando pene deerit semen Abrahae, cui assimilatae sunt stellae.

"Et virtutes quae," etc. BEDA. "Quid mirum tremere homines, cum aspectu judicii tremant angelicae potestates? Unde Job: "Columnae coeli contremiscunt, et pavent ad nutum ejus". Et quid patitur virgula deserti, ubi concutitur cedrus paradisi?"

"Movebuntur." HIER. "Ad iram vindictae quando mittentur a Filio hominis veniente in nubibus coeli cum virtute, quae prius sicut pluvia in vellus descendit in humilitate."

"A quatuor ventis." Ab oriente et occidente, austro, aquilone, et non tantum ab his; sed a summo terrae usque ad summum coelum, id est, ab extremis finibus terrae per directum usque ad ultimos terminos ejus, ubi longe aspicientibus circulus coeli terrae videtur insidere.

"A ficu autem." Quasi dicat, quomodo cum fuerint in ficu teneri cauliculi, et gemma in florem erumpit, intelligitis adventum aestatis et veris et favonii; sic cum haec quae scripta sunt videritis, non putetis jam adesse finem mundi, sed quasi praecursores venire, qui ostendant prope esse.

BEDA. " Ficus Synagoga, quae quia ad se veniente Domino fructum justitiae non habuit, etc., usque ad et aestatem verae lucis et pacis."

HIER. "Fici parabola, id est, prophetia. Folia nata, verba sunt praesentia, aestas vero proxima dies est judicii, in quo unaquaeque arbor manifestabit quod intus habuit an aridum ad comburendum, an viride ad plantandum in Eden cum ligno vitae cujus folia in salutem gentium, id est, verba quibus dicetur, "Venite, benedicti Patris mei,"etc."

"Coelum et terra transibunt." Coelum aereum, a quo aves coeli et nubila coeli, unde Petrus: "Coeli autem qui nunc sunt, et terra eodem verbo repositi sunt et igni reservati", aperte docens, quia alii coeli sunt igne perituri quam aqua perditi, id est, inania et nebulosa. Aqua enim diluvii quae tantum quindecim cubitis cacumina montium transcendit ultra aeris aetherisque confinia non pervenit. Ecclesiastes: "Generatio praeterit, et generatio advenit: terra vero in aeternum stat." Sic ergo coelum et terra transeunt, secundum imaginem, manent in aeternum secundum essentiam.

"Neque filius." -- "In eo enim sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi." Ideo absconditi, quia nobis scire non expedit, unde ait: "Non est vestrum nosse tempora vel momenta quae Pater posuit in sua potestate". In quo ostendit quod sciat, sed nosse apostolis non expediat, ut semper incerti de adventu judicis, sic quotidie vivant quasi alia die judicandi. Scit ergo filius sibi, sed non nobis, ut semper simus solliciti, unde: "videte, vigilate," etc.

HILAR. "Filius et Spiritus sanctus, quia non sunt a se, de die illa nesciunt a se: Pater autem, quia a se est, scit a se."

"Et janitori," etc. HIER. "Ei, scilicet, qui praedicat. Cui dicitur: "Si non annuntiaveris iniquo iniquitatem suam, sanguinem ejus de manu tua requiram"."

"Vigilate ergo." Praemisso patrisfamilias exemplo, cur consummationis diem reticeat, dicit: "vigilate ergo." Qui dormit, non corpora, sed phantasias videt, cum evigilat nihil habet de his quae viderat. Sic sunt quos mundi amor rapit in vita, deserit post vitam.

"Quod autem vobis." Non solum rectores Ecclesiae, sed et omnes vigilare praecipimur, januas cordium custodientes; ne antiqui hostis mala suggestio subintret, ne nos Dominus dormientes inveniat, unde Paulus: "Vigilate, justi, et nolite peccare."