Caput 9

"Et post dies," etc. HIER. "Post comminationem crucis resurrectionis gloria ostenditur, unde sequitur:"

"Et post dies," etc. Ut non timerent opprobria crucis, qui oculis suis viderant gloriam futurae resurrectionis.

"Et post dies sex." BEDA. " Lucas: Factum est autem post haec verba fere dies octo, etc., usque ad ne in octavo retributionis tempore ab irato judice corripiamur."

"In montem excelsum." " In montem ut oraret, etc., usque ad tunc aeterna ejus visione merebuntur laetari."

"Transfiguratus." Non veram substantiam carnis amisit, sed gloriam futurae suae, vel nostrae resurrectionis ostendit. Talis post judicium cunctis apparebit electis: in judicio, in forma servi et bonis et malis, ut impii quem sprevere, quem Judaei negavere, milites quem crucifixere, Pilatus Herodesque quem judicavere nequeant judicem agnoscere.

"Et vestimenta." Vestimenta Domini, sancti. Unde: "Qui in Christo baptizati estis Christum induistis". Haec Domino in mundo manente videbantur despecta, sed ipso montem petente novo candore refulgent. "Quia nunc quidem filii sumus Dei, sed nondum apparuit quid erimus. Cum ergo apparuerit, similes ei erimus, quia videbimus eum sicuti est". Unde subditur.

"Et apparuit," etc. Moyses sanctus mortuus, Elias vivus in coelum raptus, visi in majestate cum Domino (ut Lucas dicit) futuram in illo omnium sanctorum gloriam significant: qui tempore judicii vel vivi in carne reperientur vel mortui.

"Elias cum." BEDA. "Legislator et eximius prophetarum apparent: loquuntur cum Domino in carne vivente, ostendentes ipsum esse quem lex et prophetae promiserunt; non in infimis, sed in monte cum illo, quia qui terrena desideria mente transeunt solvi majestatem Scripturae sanctae, quae in Domino impleta est, perspiciunt."

"Rabbi." " Quamvis stupefactus, etc., usque ad unum habentia tabernaculum, id est Ecclesiam Dei."

"Bonum est." Multo ergo melius choris sanctorum interesse, Deitatis perfrui visione: si sic delectat humanitas Christi transfigurata, et duorum societas ad punctum ostensa.

"Nubes obumbrans." Unde quia quaesivit materiale tabernaculum, nubis accepit umbraculum, ut discat in resurrectione non tegmine domorum, sed Spiritus sancti sanctos esse protegendos.

"Hic est." " Quasi dicat: Hic vere est ille quem Moyses iste vobis promisit, etc., usque ad ipsaque illustrabitur gratia et in perpetuum protegetur."

"Et statim." BEDA. "Cum fieret vox super Filium hominis, inventus est ipse solus. Quia cum manifestaverit seipsum electis, erit Deus omnia in omnibus: imo ipse cum suis unus per omnia Christus, id est, caput cum corpore splendebit, unde: "Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo"."

"Praecepit illis." Non vult gloriam regni futuri et triumphi quam in monte ostenderat publice praedicari: ne et incredibile esset pro magnitudine, et post tantam gloriam apud rudes animos sequens crux scandalum faceret.

"Verbum continuerunt." HIER. "Id est, cum absorpta mors fuerit in victoria, non erunt in memoria priora, cum abstulerit Dominus sordem filiae Sion, auferens omnem lacrymam ab oculis sanctorum."

"Quid ergo." Tradunt scribae, secundum Malachiam, quod Elias veniet ante adventum Salvatoris, et reducet corda patrum ad patres eorum, et restituet omnia in antiquum statum. Existimant ergo discipuli hanc adventus gloriam esse, quam viderant in monte, et dicunt: Si jam venisti in gloria, quare praecursor tuus non apparet? maxime quia vident recessisse Eliam.

"Restituet," etc. Scilicet "convertet cor patrum ad filios, et cor filiorum ad patres." Restituet enim morti quod debet et diu vivendo sustulit, unde addit: "Quomodo scriptum." Quasi dicat: Sicut de Christi passione prophetae multifarie scripserunt: sic et Elias multa passurus est. Restituet ergo omnia. Primo, corda hominum illius temporis ad credendum in Christo, resistendum Antichristo. Deinde, ponet animam pro Christo.

"Turbam magnam." HIER. "Non est requies sub sole: semper occidit parvulos invidia, magnos percutiunt fulgura montes, alii discentes cum fide, alii invidentes cum fastu, ad Ecclesiam veniunt."

"Conquirentes." BEDA. "Quid conquirant Evangelista non dicit, sed potest intelligi de hoc quaestionem motam fuisse, quare discipuli daemoniacum qui in medio erat, non possent liberare: hoc enim ex sequentibus concipi potest."

"Et interrogavit." ID. "Nota quod loca rebus congruunt. In monte orat, transformatur, discipulis arcana suae majestatis aperit, in imo a turba excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Sursum vocem Patris his qui audire poterant pandit, deorsum malos spiritus expellit. Nunc pro meritorum qualitate aliis ascendere, aliis non desistit descendere."

"Et interrogavit." HIER. "Scit et interrogat, ut confessio pariat salutem, et murmur cordis nostri sermonibus solvatur prius ut est: Dic iniquitates tuas prius, ut justificeris."

"Et dixi discipulis." Latenter culpam obliquat in discipulos, cum saepe curatio non curantium, sed curandorum impediatur vitio.

"O generatio." Non homini irascitur, sed vitio. Non taedio affectuum hoc dicit, sed ut medicus aegro contra praecepta agenti. Et arguit per unum Judaeos incredulitatis.

"Statim spiritus." Quia dum post peccatum ad Dominum converti volumus, magis a diabolo impugnamur, ut vel excutiat virtutem, vel vindicet suam expulsionem.

"Ab infantia." HIER. "Significat gentilem populum cui nativitate increvit cultus idolorum, ut stulte immolaret filios suos daemoniis, unde sequitur:"

"Et frequenter eum," etc. Alii enim ignem, alii aquam venerabantur.

"Adjuva." HIER. "Credulitas nostra, ut rostrata lingua infirma est, nisi innixa adjutorio Dei. Fides cum lacrymis optata vota capit, ut est: "Fiat tibi secundum fidem tuam"."

"Discerpens," etc. HIER. "Discerpit diabolus appropinquantes ad salutem, quod est ei esca dilecta, quos in ventrem suum trahere desiderat per terrores et damna, ut Job: "Factus,"etc."

ISID., RAB. "etc. Sanatis enim dicitur: "Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo". Unde infirmitas Christianorum non est mors, sed mortis similitudo."

"Hoc genus nonullo." HIER. "Stultitia ad luxuriam carnis pertinet et jejunio sanatur. Ira et ignavia oratione depellitur. Medicina cujusque vulneris adhibenda est ei. Non sanat oculum quod calcaneum, jejunio passiones corporis, oratione sanantur pestes mentis."

"Occident eum," etc. Prosperis miscet tristia, ut cum venerint, non impraemeditatis ferantur animis. Si contristat eos, quia occidendus est, debet laetificare quia die tertia resurrecturus est.

"Ignorabant." Non tam ingenii tarditate quam amore, quia Deum verum cognoverunt, moriturum credere nequibant. Et quia eis in figuris loqui consueverunt, horrentes ejus mortem, in his quoque eum loqui figurate putabant.

"Capharnaum." HIER. "Villa consolationis: congruit praedictae sententiae: "Occisus die tertia resurget". Granum frumenti moritur, ut multiplicius colligatur: si non moritur, solum manet."

"Quid in via," etc. In via tractabant de principatu: similis tractatio loco. Principatus enim vi ingreditur, sic deseritur, et dum tenetur labitur: et incertum in qua mansione, id est, in qua die finiatur; unde dicit: "Qui vult esse primus," etc.

"Inter se disputaverunt." BEDA. "Hinc exorta videtur disputatio, quia viderant Petrum et Jacobum et Joannem seorsum ductos in montem, et aliquod secretum ibi esse creditum eis, sed et Petro, sicut Matthaeus dicit, claves regni coelorum promissas, et Ecclesiam super petram fidei, a qua ipse nomen acceperit, aedificandam. Putabant ergo vel illos tres caeteris, vel omnibus Petrum esse praelatum."

"Et residens," etc. Illi euntes disputabant de principatu, et ipse sedens docet humilitatem. Principes enim laborant, humiles quiescunt. Desiderium gloriae vult humilitate sanare, et primo simplici monet imperio, mox innocentiae puerilis exemplo.

"Complexus." Significat humiles dignos esse suo complexu, qui jure possunt gloriari et dicere: "Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me".

"Quisquis unum." Vel simpliciter pauperes Christi ab his qui velint esse majores, pro ejus honore ostendit esse recipiendos. Vel ipsos malitia parvulos esse suadet, ut tanquam parvuli simplices sint.

"Et quicunque." Quia in pueris se recipi docebat, ut caput in membris, ne putaretur hoc solum esse quod videbatur, adjunxit: "Et quicunque me susceperit," etc.

"Respondit illi." Quia dixerat: "Quisquis unum ex hujusmodi pueris receperit, me recipit," intelligit Joannes quod in nomine ejus eos non recipiant, qui non sincere ambulant; unde ait: "Magister, vidimus quemdam." Quasi dicat: Hic in nomine tuo non debet suscipi.

"Et prohibuimus eum." Putavit eum excludendum a beneficio qui non utitur officio, sed docetur neminem a bono quod ex parte habet arcendum, sed ad hoc potius quod non habet provocandum: unde: "Nolite prohibere."

"Nolite prohibere." BEDA. " Hinc Apostolus: "Sed sive occasione sive veritate Christus annuntietur,"etc., usque ad detestari et prohibere debemus."

"Et quisquis scandalizaverit." Quanquam hoc generale sit, potest tamen secundum consequentiam sermonis contra apostolos dici, qui de primatu disputabant et eos quos ad fidem vocabant, exemplo suo perdere poterant.

BEDA. "Nota quod in bono opere nostro aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando pro nihilo habendum: in quantum sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem pro veritate scandalum sumitur, utilius nasci permittitur quam veritas relinquatur."

"Mola asinaria." HIER. " Secundum morem provinciae, etc., usque ad tolerabilior utcunque eum inferni poena cruciaret."

"Et si scandalizaverit." Quia supra docuit, ne scandalizemus eos qui credunt in eum, admonet quantum debemus eos cavere qui scandalizant. Σκάνδαλον Graece offendiculum vel ruina vel impactio pedis. Vel, ut alii, scrupulus. Ille ergo scandalizat fratrem qui ei dicto vel facto occasionem ruinae praebet.

"Manus tua." Amicus, cujus ope et consilio indigemus quotidie. Sed si hic laedere in causa animae voluerit, excludendus est a nostra societate, ne si cum perdito in hac vita partem habere volumus, simul cum illo pereamus.

"Quam duas manus." HIER. "Duae manus principatus, humilitas et superbia. Abscinde superbiam, tene humile principatum."

"Ubi vermis." BEDA. "Fetor vermium de corruptione carnis et sanguinis, ideoque caro recens sale conditur, ut exsiccato humore sanguineo, vermis esse nequeat. Caro ergo et sanguis vermes creant, quia delectatio carnalis cui condimentum continentiae non resistit, poenam luxuriosis generat aeternam. Debemus ergo corpus continentiae sale, et mentem condimento sapientiae ab erroris et vitiorum labe castigare."

"Omnis enim igne." Quia tertio mentionem fecit ignis et vermis, ostendit quomodo utrumque valeamus vitare.

"Omnis enim igne," mire dictum est: Quod enim sale salitur, vermis putredinem arcet. Quod vero igne, id est, in igne, asperso sale carnem quoque consumit. Haec secundum legem in hostiis fiebant quae in altari cremabantur, ubi in omni victima et sacrificio sal offerri praeceptum est.

"Omnis victima sale salietur." " Ille enim vere Domini victima est qui corpus et animam, etc., usque ad dilectos et proximos nobis abnegare."

"Omnis victima sale salietur." HIER. "Victima genus humanum, quod hic sapientiae sale vel ratione salitur, dum corruptio sanguinis, custodia putredinis, et mater vermium hic consumitur, et post purgatorio igne examinabitur."

"Quod si sal," etc. Id est, si quis semel condimentis veritatis refectus ad apostasiam redierit: quo alio doctore corrigitur, qui eam quam gustavit sapientiam, vel adversis territus, vel prosperis illectus respuit? Unde: "Quis medebitur incantatori a serpente percusso?" In hoc Judam et socios ejus significare creditur, qui phylargyria corruptus, et apostolatum perdere, et Dominum tradere non dubitavit. Quia autem sunt multi quos dum major scientia erigit, ab aliorum societate disjungit, et quo plus sapiunt, eo plus a concordiae virtute desipiunt. subjungit: "Habete in vobis sal et pacem."

BEDA. "Habere sal sine pace, non virtutis est donum, sed damnationis argumentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit."