Quaestio 3

TErtio circa hanc materiam queritur: an animachristi habeat infinitam gratiam in tensiue. nunc recitabo modum quem soleo tenere a. xii vel. xiiii annis preteritis / dum in scolaeram: quem tenere intendo. et per duas conclusiones mentem explanabo.

¶ Prior est hec: deus potest producere infinitam charitatem cathegoreumatice: vel gratiam: quod pro eod est recipio.

¶ Secunda conclusio: anime christi infinita gratia intensiue communicata est. Prior conclusio sic probatur mundus / potuit fuisse ab etseno: sicut putauit Aristoteles. ex prima distinctione secundi infiniti homines poterant esse predestinati: et tunc essent infinite anime cathegoreumatice gratias habentes infinitas: ex quibus si deus poterat conflare vnam gratiam: illa esset infinite intensa. dices: ille gratie suissent inequales: et sic non fuisset ex eis infinita gratia. hoc non valet: fuissent infiniti gradus equales.

¶ Secundo arguitur ad idem. tenendo lineam latitudinis et profunditatis expertem: datur actu vna linea infinite longa. patet de linea giratiua corporis colunnaris. viii. vel decem pedum: cuius crassitudo erit vnius pedis. gira girans primam partem proportionalem est pedalis ad minus: et gira girans duas primas partes proportionales est bipedalis: gira girans tres primas partes proportionales est tripedalis: infinite sunt partes proportionales cahegoreumatice. ergo gira girans omnes est infinite longa. nihil est dictu quod Duri. et Marsillius dicunt: nulla gira girat omnes: quia nulle partes sunt omnes. quia nec due sunt omnes / nec tres sunt omnes / nec quattuor sunt omnes / et sic consequenter. dico: vna singularis est falsa: demonstrando omnes. et si teneatur (pro vt verius putatur ) quod quelibet longitudo est latitudo et profunditas: et cum hoc quod longitudo corporis difformis debet mensurari penes lineam imaginabilem longissimamin medio / habetur idem. similiter Aristo. deberet nunc dicere quod est infinita multitudo animarum / tenendo quod anima erat incorruptibilis: nulla erat eieuasio. nulla est apparentia dicere quod anima migret de coipore in corpus cum pitagora: vel quod est vna in omnibus hominibus: ergo. Ex his patet prior conaclusio. quia hanc materiam in fine primi latius deduco nunc pertranseo.

¶ Secunda conclusio probatur tam auctoritate quam ratione. auctoritates sunt heci prima: Ioannis. iii. non enim ad mensuram dat deus spsm: et gio. marginaluinon particulati: non per subdiuisiones: sed geneafiter: et vsiuersasitur non valet etpositio nicholai: data est secundum suam capacitatem: vt quando vas est aqua repletum. hoc in prima questione huius distinctionis reprobauimus. Secunda aucto ritas est Ioannis. i. et vidimus eius gloriam quasivnigeniti a patre plenum gratieet vritatis: vbi glo marginalis / homo christus plenus fuit gratia: quia nullis precedentibus meritis. ex quo conceptus est fuit diuinitas in eo complens hominem illum omniplenitudine redundante in omnes sanctos. e glosa interlinearis / secundum humanitatem. et glosa iterum marginalis Augustini de gratia infusa hoc intelligit. alioquin non esset plenitudo gratie in eo contra euangelistam. hoc tenet magister in litera ca. secunda cuidam obiectioni satisfaciens: que ex verbis Luce. ii. trahi potest: vbi beatus Lucas dicit: Ihesus proficiebat sapientia / et etate / et gratia / apud deum et homines. si enim proficiebat sapicntia et gratia: non videtur a conceptione habuisse plenitudinem gratie sine mensura. E cce obiectionem magistri in forma. ad quam sic respondet. ad quod sane dici potest: ipsu secundum hominem tantam a conceptione accepisse sapientie et gratie plenitudinem: vt deus ei plenius conferre non potuit: et tamen vere dicil prosecisse sapientia et gratia: non quidem in se: sed in aliis: qui de eius sapientia et gratia proficiebanr. ad hoc Gregorium in quadam omclia introducit: qui an i Irta hominis naturam proficiebarsapienise sapientior esset ex tempdre: quta a oinima conceptionis hora spiritu sapientie plenus petmanebat. et Augu. ad dardanum dicit / omni gratia plenus est. Ex his scquitur / quod magister tenei quod deus dedit anime christi tantam gratiam quod maioret farrena potuerit et illi dicto addo hanc propositionem: dena potest creare infinitamgratiam intensiue: ex conclusione praecedente: ergo ei data est infinita gta iitensiue.

¶ Ratio est hec. quod honestius esty dcaiquioes anime christi: ita quod si oporteat labi non dando anime christi quod habet / vel dando ei plusquam habeat: vbi certissime non constat de medio: malo excedere dando ei plus quam habeat quam tollendo aliquid gratie quod habet. gentiles omnes de deo loqueutes ei attribuebant quicquid excellentie esse videbatur: sed auctoritates sonant quod infinitam gratiam intensiue habeat: et illud est prohabile ex prima conclusione: ergo illud est anime christi dandum: Preterea: si non sit infinita: sed finita: multi alii sancti possunt totam suam gratiam attingere: quod est inconueniens. sed ista ratio non est ponderanda. sanctorum nullus at tinget gratiam christifere virginis: que est finita

¶ Propterea hane conclusionem teneo: quod gratia anime christi est infinita intensiue: et ex con sequenti cum vero sequitur quod gratia anime christi omnium sanctorum gratias in gradu excedit. probatio: omnes alie gratie iuncte sunt finite. Stephanus est gratia plenus secundum decentiam. diua virzo secundum preeminentiam. christus simpliciter plenus secundum infinitate.

¶ Cotra hac conclusionem arguitur: ex ea sequitur quod actus elicitus ab anima christi esset minus meritorius quam actus sortis. consequens est inconueniens. et quod sequatur patet sic: habet infinitum auxilium naturale: scilicet concursum gratie: que ad quemlibet actum meritorium effectiue concurrit.

¶ Respondetur. de merito anime christi futurus est sermodistin. xviii. huius.

¶ Secundo dico: quod non semper actus elicitus a maiore gratia est minus meritorius quam actus elicitus minore gratia. et hoc est verum quando homo permerita sua habet gratiam datam. tunc gratia dispositiue dependet in facultate sua. et idem est de gratia anime christi quam deus illi besendicte anime gratis dedit. naturalilla assumpta fuit toti trinitati acceptissia.

¶ Secundo: ex questionis conclusione responsiua sequitur quod christus non potest actum meritorium finite intensum elicere. consequens est inconueniens. ergo et antecedens. consequentiam declaro: quia quocumque conatu voluntatis ad actus elitionem applicato: actus esset infinite intensus. quod probo: quia applicatur agens infinite actiuitatis: agens quidem naturale secundum extremum sue potentie agens. Insuper: si actus esset finitus se quitur hec conclusio quod actus potest esse ita intensus cum finita gratia sicut cum gratia infinita. Ulterius se quitur: quod gratia necessitaret voluntatem creatam christi ad eliciendum actum meritorium: et per consequens non erit meritorius: cum non erit liber.

¶ Ad primum istorum dicitur quod a quaecumque concursu voluntatis quantuncunqe paruo sideus influentia generali concurret / relinquendo caritatem concurrere secundum extremum sue potentie: erit actus infinitus elicitus. et propterea beatitudo voluntatis anime christi est infinita. et deus potest tantum cooperari cum intellectu ad videndum: vel superinfundere aliquem habitum creatum: et sic visio dei erit infinita. potest tamen deus si velit non concurrere cum charitate secundum extremum potemtie charitatis: et tumoactus elicitus / erit finitus. Exemplum in simili: si sit calor infinitus: et deus coagat influentia generali secum / infinite calefacit. potest tamen deus sic concurrere quod multum vel parum ad nutum dei calefaciat: sicui deus qui est infiniti vigoris finite calefacit. et licet deus sit agens liberum: et charitas agens naturale: omnia agentia creata tam naturalia quam libera a concursu dei dependent.

¶ Ad secundum argumentum: nego quod charitas vel quicumque habitus potest voluntatem necessitare. habitus quilibet est instrumentum potentie: quam necessitare non potest.

¶ Dubitatur: an gratia vnionis: et gratia singularis persone christi. et gratia capitis: sunt eadem gratia realiter.

¶ Respondetur: hic aliqui verba et parum in sententia multiplicat. dico: gratia vnionis potest capi pro gratuita dei voluntate: et tunc notum est distinguitur a gratia habitualianime christi. Alio modo potest capi gratia vnionis pro gratiahabituali de qua in quastionibus precedentibus loquuti sumus: qua redditur humanitas christi digna secundum legem ad bie quod assumatur a verbo. non quod gratia talis sit necessaria ad hoc quod assumatur a verbo de potentia dei: vt in distinctione secunda diximus de corpore christi assumpto a verbo in triduo sine gratia inherente: et tunc est eadem realiter cum gratia singularis persone: sed termini in connotato differunt. dicitur gratia singularis persdne / pro quanto facit opera eius deo grata. et gratia vnionis pro quanto reddit humanitatem dignam ad hoc quod assumatur. eadem gratis dicitur gratia capitis / inquantum christus meruit per gratiam illam vt redundaret: et continuo in nos redundat secundum illud Ioannis. /. de plenitudine eius omnes accipimus. tota ecclesia dicitur vnum corpus mysticum per similitudinem ad naturale corpus hominis: eo quod sicut in corpore naturali sunt multa menbra diuersos actus habentia: sic in ecclesia funt multe persone habentes diuersa bona et officia: vt patet per apostolm ad Romanos. xii. et prime Corinthi. xii. sie in ecclesia dicitur esse aliquod caput: ad similitudinem capitis humani: et similitudo est hec. caput est prima pars hominis a superiore parte exordiendo: ceteris partibus est prefectior quia in eo vigenomnes sensus tam interiores quam exteriores. solus sensus tactus in aliis partibus: propter vim cognitiuam et motiuam illic dominantem reliquas partese se regit. sic/e christus secundum quod homo: hoc est humanitas christi est eiusdem na ture nobiscum: est altior membris in gratia cognitione et aliis donis. meretur pro membris: et in ea influit: secundum illud Ioan. i. de plenitudine eius accipimus omnes. propterea dicitur caput eccle secundum humanitatem. iuxta illud ad Ephese i. ipsum dedit caput sup ommeccielsiam: vbiglo. quod christus dicitur caput secundum humanitatem. nec inconuenit quod caput habeat in alio ordine: scilicet deum: vt patet prime Corin. xi. caput christi deus. sicut paterfamilias caput domus habet caput aliud in vrbe velin regno. etiam dicitur caput angelorum / ad Collocens. ii. et in eos influit secundum Dyoni. c. vii. celestis hierarchie. et angeli beati ad vnum finem tendunt cum hominbus: ad deum videndum / amandum / et laudandum ergo vnam ecclesiam cumhominibus faciunt. sed non habet tot conuenientias cum angelis sicut cum hominibus postquam non est eiusdem naturecum eis