Quaestio 2

SEcundo continuando hanc materiam queritur an fuerit in christo maximus dolor et tristicia in anima secundum omnem partem et portionem eius. licet anima realiter non habeat partes ( vt in secundo diximus ) tamen loquor vt plures. Ulterius reminisce que in distinctione. xxiiii. ii. dicta sunt de anime portionibus. his premissis pono conclusiones nouem.

¶ Quarum prima est: in christo fuit verus dolor. probatio huius / conclusio prius recitata est: et adhuc probatur eadem. corpus christi fuit optime complexionatum: ergo fuit optime susceptiuum et perceptiuum dolorum

¶ Secunda conclusio: christus habuit dolorem secundu seniuinprecise respectu proprii corporis: et non alieni. patet: sensus solum percipit penam sui corporis et partium eius. si videam te in igne combustum: propterea non doleo in sensu: si sim extra speram actiuitatis ignis: licet forte mente trister.

¶ Nunc veniendo ad tristiciam ponuntur conclusiones.

¶ Quarum prima est et tertia in ordine totius questionis. Uoluntas anime christi vt natura: similiter vt sesui coniuncta: de eisdem tristabatur de quibus dole bat ipse sensus christi. patet: si sensus vehementer patiatur a delectabili vel obiecto doloris causatiuo: et intellectus potest esse in vsu suo: naturale est vt cooperetur potentie coniuncte: et voluntas conpatiatur delectando vel tristando ipsi appetitui sensitiuo. et cum in christo ratio permansit in suo vsu: et voluntas non fuit absorpta a dolore appetitus sensitiui: et intellectus intuitiue illum dolorem apprehendit: et voluntati ostendit: illa voluntas condo luit: quia naturaliter inclinabatur ad oppositum: que inclinatio ad tristiciam sufficit: secundum notata in questione precedenti. Insuper: voluntas appetitui sensitiuo colligatur: et illa colligatio in christo fuit perfectissima: et intellectus apprehendit illud obiectum doloris causatiuum: quia non fuit tristicia absorpta neque impedita: ergo ratione illius fuit tristicia in voluntate.

¶ Quarta conclusio animachristivt libera secundum portionem superiorem proprie captam non habuit tristiciam. patet: illa portio precise respicit deum et eius intrinseca: sed nichiltalium noluit anima christi: igitur de talibus non tristabatur.

¶ Quinta conclusio: christus non habuit tristiciam de carentia fruitionis aut peccato proprio. patet: semper fruebatur: et nunquam peccauit. nullum peccatum fecit: nec inuentus est dolus in ore eius. Esaie. liii.

¶ Sexta conclusio: christus secundum portionem / superiorem late acceptam non habuit tristiciam de sua passione aut morte sequentem nolitionem absolutam. patet: deliberate et cathegorice voluit mori. oblatus est quia voluit. ergo non habuit nolle respectu talium: quia tunc qualitates contrarie fuissent in voluntate eius: quod non est hic concedendum.

¶ Septima conclusio: christus secundum portionem superiorem late acceptam habuit tristiciam consequentem nolitionem absolutam de peccatis aliorum: vt pote de iudeorum et paganorum infidelitate: et hominum obstinatione pro quibus passus est: et omnia hec sua anima distinctissime nouerat ex dictis in distinctione precedenti. ista conclusio probatur auctoritate Ambrosii sup Lucam: et magister in littera allegat: doles dome non tua vulnera sed mea.

¶ Octaua conclusio probabilis: christus tristabatur de sua passione tristicia consequente nolitionem liberam secundum portionem superiorem late acceptam. probatur: voluntas anime noluit nolitione conditionata pati mortem: dicebat: pater si possibile est transeat a me calix iste: illa nolitio erat libera: ergo erat bona: et per consequens in deum referebat. hoc est noluisset absolute pati quantum est ex se: si omnia fuissent ita bene sine ea sicut cum ea. patet: obiectum potentie non est secundum se eligibile: sed propter aliud. illud patet tertii ethicorum. ix. ca. vbi dicit philosophus in noua translatione: mors quidem atque vulnera viro forti molesta erunt atque inuito: feret tamen quod honestum est ea ferre: vel turpe non ferre. atque quo magis omni virtute pollet et felicior est: eo magis ob mortem sane dolebit. vir enim talis maxime dignus est vita: maximisque bonis priuatur id ipsum sciens: quod quidem dolorem affert. verum nichilominus est fortis:et eo magis fortasse quod honestatem (que est in bello hhis ante ponit. vbi Aristo. dicit: quod fortis non querit absolute mortem: sed viuere. et quanto melior fuerit magis querit viuere: vt aliis et sibiprosit. sed si res non potest aliter commode et honeste fieri: honestatem praeeligit morti. modo christus fuit felicissimus et fortis cuius vita fuit vtilis: et si ge¬ nus humanum poterat aliter liberari: absolute mori noluit: sed cum decretum erat a patre quod moreretur pro generis humani redemptione: pati voluit. hoc idem probatur auctoritate Augu. xiii. de trini. capite. vii. dicentis: licet iustus per fortitudinem paratus est excipere: et equo animo ferre quicquid aduersitatis acciderit: mauult tamen vt non accidat: et si potest facit: atque ita paratus est in vtrumque: vt quantum in ipso est alterum optet: alterum vitet. et si quod vitatur incurreret: ideo volens ferat quia fleri non potuit quod volebat: hoc est quantum in ipsofuit. modo ad nolle conditionale sequitur tristicia et licet volitio et nolitio vniformiter capte respeetu eiusdem obiecti contrarientur: et gaudium et tristicia que sequuntur: tamen tristicia nolle conditio nale sequens: et gaudium sequens velle pati mortem cathegorice: non contrariantur: sicut nec volitio cathegoricaet nolitio conditionata non repugnant.

¶ Contra hanc conclusionem est difficultas: numquam nolitio conditionata causat tristiciam nisi conditio sit simpliciter et absolute nolita. si mercatorvellet tempestatem esse tempore eiectionis rerum suarum: non tristaretur. sed voluntas anime christi voluit genus humanum redimi per mortem christi. intellectus christi sciebat deum illud velle: et voluntas christi conformabat se illi: cum erat in particulari cognitum. Sed dici potest. non erat necesse voluntatem christi illud actualiter velle. et tunc nolitio conditionata sufficit producere tristiciam:

¶ Nona conclusio: voluntas christi vt libera secundum portionem inferiorem non est tristata de passione christi tristicia sequente vel producta a nolitione absoluta. probatur: christus nullum actum liberum habuit voluntati diuine difformem: ergo voluntas anime christi secundum portionem inferiorem non habuit nolle cathegoricum quo noluit pati. Insupin portione superiore rationis fuit biudicium / patiendum est a me: ergo non potuit esse tale iudicium in portione inferiore rationis non est patiendum a me: cum sint vna et eadmem res ille due portiones.

¶ Sed dicis: actus portionis superioris tam intellectus quam voluntati habet deum pro fine et partiali obiecto. in intellectu erat iudicium patiendum est a me propter deum: vel conformiter ad voluntatem deiet in voluntate erat actus ei respondens ab illo iudicio regulatus: portio inferior de deo non dictat: nec in deum suum actum refert. sic dictat: non est patiendum a me. et nolo pati. modo isti actus intellectus et voluntatis non habent ea dem obiecta adequata: ergo non contrariantur: exenplum in simili: volo esse in luto pro centum nobilibus et nolo esse absolute in luto.

¶ Sed contra illud arguitur: eadem res est portio superior et inferior: et portio inferior habet nolle patiendi: et iudicat non esse patiendum. et portio superior iudicat est patiendum pro deo. ergo simpliciter est patiendum: et vult patipro deo: ergo pati vilt. ergo actus contrarii sunt in eodem

¶ Responderetur facile: hec consequentia est nulla: volo pati pro deo: ergo volo pati simpliciter: quemadmodum non sequitur: volo esse in luto pro centum nobilibus: ergo volo esse in luto. similiter volitio et no litio de eodem secundum varias apprehensiones non opponuntur. Ecce quot modis cauillationes none et octaue conclusioni dari possunt.

¶ Contra ista ai guitur sic: christus fuit comprehensor secundum animam: ergo habuit maximum gaudium. modo excellens gaudium tristiciam etiam impartinentem non admittit. forte dicis multorum more: habuit gaudium in portione superiori: et tristiciam in inferiori: et sic gaudium et tristicia non sunt in eodem subiecto:et per consequens vnum non expellit aliud.

¶ Contra: portiosuperior et inferior sunt vna et eadem res: ex dictis in distinctione. xxiiii ii. ergo licet dicatur gaudium esse in portione supcriore: et tristicia in portio ne inferiore: sunt in eodem subiecto.

¶ Respondetur concedendo quod eadem res est superior et inferior portio. et quicquid realiter inheret vni earum: alteri inherebit. Et pro illo pono propositiones.

¶ Quarum prima est: in portione superiore anime christifuit tristicia. probatur: in hac portione inferiore anime christi fuit tristicia. hec portio anime christiinferior est vel fuit portio anime christi superior ergo in portione anime christi superiori fuit tristicia.

¶ Secunda propositio: in portione anime christi inferio re tempore passionis fuit excellens gaudium. hec propositio pot probari expositorie vt praecedens.

¶ Tertia propositio: melius est sic loqui: in anima christi non fuit tristicia consequens actum portionis superioris stricte accepte. patet: ad nullum talem actum sequebatur tristicia immo talis actus genuit naturaliter gaudium

¶ Quarta propositio: actum portionis superioris late accepte sequebatur tristicia patet: antma christi noluit peccatum propter deum: hmnoni nolitio terminabatur ad deum et ad peccatum: pro quanto ad deum terminabatur dicitur actus portionis superioris: sed quia precise non terminatur ad deumi non est actus portionis superioris stricte accepte.

¶ Quinta propositio: gaudium et tristicia in animachristierant circa alia et alia obiecta. et per consequens inter eam non fuit contrarietas specifica diligo sortem: et odio platonem. illa dilectio et odiu pariut i me leticiam et tristiciam: que nullo modo contrariantur: quia non sunt circa idem.

¶ Sexts propositio: excellens gaudium tristiciam non comperatitur in eodem subiecto. patet. vii. ethicorum et experientia: si quis vehementer patiatur tristiciam si ei ostendatur aliquid generatiuum leticie mediocris in alio: in isto nichil generabit: sicut nec paruus calor in magnum frigidum aliquid generat. actus actiuorum sunt in patienti bene disposito. ii. de anima

¶ Septima propositio: inter excellens gaudium et tristiciam est contrarietas naturalis et indiuidualis: et non specifica: si fuerint circa diuersa obiecta.

¶ Octaua propositio: deus potest ponere qualitates contrarias quascunque in eodem subiecto adequato. probatio: secundum multos qualitantes eiusde speciei cum contrariis in gradibus remissis se compatiuntur. si duo gradus non repugnant: deus potest ponere quoscunqe mutuo.

¶ Secundo arguitur ad idem. secundum omnem positionem rationabilem: deus potest ponere idem in diuersis locis: et tunc naturaliter potest qualificari qualitatibus contrariis.

¶ Tertio deus potest suspendere actionem qualitatum contrariarum et resistentiam: quo facto / se compatientur. Fi¬ naliter arguitur ad hanc partem: deus potest ponere a. summe calidum et b. summe frigidum mutuo penetratiue: impediendo actionem mutuam. potest tunc deus annichilare b/ relinquendo eius / frigus in a.

¶ Nona propositio: supnaturaliter et miraculose animachristi habuit tristiciam et excellentissimum gaudium. patet: naturaliter huiusmodi passiones non stant in eodem passo: sed deus hoc potest facere ex propositione precedenti: et hoc fecit vt genus humanum sua acerbissima passione redimeret: actiuitate gaudii inpediuit ne tristiciam corrumperet. Si dicis: gaudium cor dilatat: tristicia ipsum constrigit. ergo cormouebitur motibus contraruis: si hmoi qualitates sint in anima: cuius vis in corpore redundat.

¶ Respondetur. in corporibus beatorum gaudium cor non dilatat: sed ipsum stat secundum bonam exigentiam complexionis. ratio: beatus habet cor impassibile per impassibilitati dotem: nec est necesse quod agat in cor passibile: quia deus potest secum non coagere: Sed si in nobis fuerit gaudium et tristicia secundum domnium passionis excedentis cor mouebitur. si fuerit equalitas passionum in agendo et resistendo: nulla prorsus erit actio.

¶ Ecce quomodo in corpore christi tempore passionis fuit magnus dolor: et in animaeius magna tristicia. sensualitate dolorem patiente: causabatur( propatur colligantiam cum anima) in anima tristicia: sine actu preuio voluntatis. Secundo: anima vt natura mortem refugiebat: ergo in ea sine actu preuio causabatur tristicia. multa alia obiecta tristibilia habuit presentata: vt in questione sequenti dicetur.