Quaestio 6

NUnc de habitus et actus productione mutua: et ad quos actus habitus inclinet: vidimus. vlterius videndum est de habitus cremento et decremento. et sexto queritur: an habitus in infinitum crescat per actuum multiplicationem.

¶ Respondetur per conclusiones: quarum prima est. non est dabilis maximus habitus citra infinitum quem anima potest susci¬ pere: et adhuc infinito habitu in anima producto: ipsa potest ma iorem suscipere / in aliqua acceptione maio ritatis. hec conclusio ex. xiii. distinctione patet.

¶ Secunda conclusio. ad intensionem actus intenditur habitus. probatio. actus producit habitum. modo ad intensionem cause sequitur intensio effectus.

¶ Tertia conclusio. dabilis est intensissimus actus quem intellectus vel voluntas potest producere sine habitu: vel cum habitu tante intensionis. hec conclusio patetpri mo de celo et mundo: vbi dicitur quod potentia actiua terminatur ad maximum effectum quem potest. et hoc habet verum quando non est resistentia ex parte passi. Secundo probatur hoc specialiter de actu. calor vt quattuor producit calorem vt quattuor. et status est in calore quem potest producere. ergo pari forma potentia habet statum in sua productione. et eodem modo actus vt quattuor potest producere aliquem habitum: et non maiorem.

¶ Contra tertiam conclusionem arguitur sic. voluntas adiuta habitu / potest maiorem actum producere quam habitu non adiuta. sed in infinitum potest crescere habitus. ergo non datur maximus actus quem voluntas vel intellectus potest producere.

¶ Respondetur conclusio intelligitur sine auxilio.

¶ Secundo arguitur contra alteram particulam que dicit quod actus potest producere habitum tante intensionis et non maiorem. Arguitur sic. actus vt quattuor primo productus in potentia habitum certe intensionis producit: sit gratia exempli ille habitus intensus vt quattuor. secundus actus secundo allatus tante actiuitatis est sicut actus prior: sed actus prior quattuor gradus produxit habitus: ergo actus posterior totidem producit est agens naturale. passum est susceptiuum illius effectus. nec est repugnantia illorum effectuum inter se: igitur.

¶ Respondetur concedendo quod actus primo allatus producit habitum intensum vt quattuor. similis actus in intensione graduali. Secundo adductus nichil producit. et ratio est: quia agens eiusdem speciei secum equaliter actiuum: produxit effectum ita potentem sicut secundus actus est natus producere. modo ita est in aliis agentibus: si a. calidum vt quattuor producat calorem vt quattuor in b. passum: c. equaliter calidum cum a. in gradu vel in multitudine forme: applicatum b. passo iam calefacto vt quattuor. nichil vlterius producit: cum iam inuenit passum ei assimilatum. modo simile non agit in simile: primo de generatione. sic erit de actu et habitu.

¶ Contra hoc arguitur sic. si noticia abstractiua sortis producat speciem vel habitum in intellectum platonis intensum vt quattuor. noticia abstractiua ciceronis superueniens intellectui platonis producit nouam speciem vel habitum tante intensionis: et sic si ad ducantur viginti homines cum viginti noticiis abstractiuis: semper producerentur noui habitus: ille noticie sunt eiusdem speciei: ergo actus vitalis superueniene in secundo loco vel posteriori: actui precedenti eiusdem rationis producit suum effectum de nouo: ac si similem effectum non inuenisset productum

¶ Respondetur. istud argumentum non concludit. varia obiecta varias producunt noticias repssentatiuas obiectorum et habitus productiuos similium noticiardmactualiam non est sic de calore et fiisore et de aliis qualitatibus vitalibus: saltem non constat quod sit sic. si habeam noticiam abstractiuam a. albedinis: videtur quod illa albedo potest in aliquo tempore certo vel instanti ita esse intensa / quod non amplius intendetur: nec habitus illius. alioquin vna demonstratio millies repetita semper scientiam intendit: etiam sifuerit remissior in posterioribus repetitionibus quam in primis.

¶ Secundo arguitur. si repetitio actuum similium in vigore non intenderet habitu: sequitur quod non intenderetur habitus citharizandi. consequens est falsum. si quis fuerit peritus citharedus: si non repetat actus: in temporis interuallo nescit promprte citharizare: et tamen si exerceat ompe rationes citharizandi: promptissime citharizabit: et hoc non / nisi quia coalescit habitus citharizandi per actuum citharizandi crebram repetitionem.

¶ Respondetur non nichil coloris est in argumenito: sed ipsum non concludit. dicam ad alterationem carnis habitus citharizandi corrumpitur: quia corrupto subiecto partialiter corrumpitur habitus eius sed repetitio actuum / producit de nouo habitus / et manutenet eandem intensionem gradualem in habitu: supposito quod actus fuerint ita intensi / sicut primi actus generatiui habitus. sed si subiectum habitus nullo modo alteraretur: habitus conserua retur in eadem intensione graduali. actus sequentes nichil habitus producunt de nouo: nisi intensiores fuerint quam actus qui primo habitum produxerunt: et ita dicetur de scriptore / lanifice / et aliis artificibus.

¶ Sed contra hoc arguitur: repetio actuum circa intellectum producit nouum habitum: licet actus posteriores non fuerint intensiores actuprimo producto per habitus: et tamen intellectus non corrumpitur: igitur. maior patet. si homo repetat actus circa aliquod scibile in quo homo est habituatus manutenetur habitus: sic quod homo exit promnpte in operationes conformes suo habitui: et si non repetat actus: nullo modo exit in similes actus. hoc patet de sene non potente exire in actus eorum que in iuuentute intellexit. et hoc non est nisi quia non repetiuit actus habitus generatiuos.

¶ Respondetur: ista replica (licet colorem habeat ) defectum habet ex alio. et defectus ille ex questione sequenti patebit.

¶ Dubitatur: an habituatus prompte et delectabiliter exit in actus sui habitus. Respondetur: si habitus fuerit intensus: et non fuerit obex: prompte exit in actus suos habitui conformes. assuetus surgere hora quarta mane: promptissime illa hora surgit. et assuetus ad sextam vel septimam dormire: cum tedio et nausea. et communiter est cum delectatione habitus. potest tamen sequi tristicia ex habitu inuidie aut odii aut ex habitu penitendi. ergo promptius exire in actum habitui conformen est magis essentiale habitui / quam delectabiliter exire in operationes. etiam intensius operatur habituatus quam non habituatus / cum simili conatu / et ceteris paribus. et habitus bonus malo opposito resistit. Ecce ergo quid facit habitus bonus: hilariter facit hominem bene operari inten se / cum facilitate / et malo resistit. in habitu malo opposita istorum eueniunt.