Quaestio 7

SEptimo queritur: quomodo habitus anime corrumpitur et remittitur. Pro questionis solutione ponam duas conclusiones: quarum altera erit affirmatiua: altera negatiua: semper loquens de habitu naturaliter acquisito.

¶ Prior conclusio est hec. habitus non remittitur per actus cessationem.

¶ Secunda conclusio. habitus remittitur per actum contrarium actui habitus.

¶ Prior conclusio sic probatur. accidens omne vno istorum ttium modorum corrumpitur: et non alas. vel ad corruptionem suisubiecti: vt noticie sensitiue in animalis rationalis vel irrationalis dissolutione. vel a suo contrario: vel quia requirit causam actualem effectiue conseruantem ipsum: vt lumen in luna a solis absentia vel lumen a candela: vel actus anime. sed nullo istorum trium modorum corrumpitur aliquis habitus anime intellectiue. anima est incorruptibilis naturaliter. nichil quod est a solo deo creabile / potest a creatura effectiue corrumpi. patet inductiue: nisi quod appareat apparens instantia in animabus brutorum. Ad quam dici potest: quod non solum creantur: sed creature etiam concurrunt. et quicquid sit de hac propositione: notum est de anima: iuxta verbum saluatoris: nolite timere eos qui occidunt corpus etcsr. per cessationem ab actu: non est necesse adducicontrarium: cum stat habitum illum non habere contrarium corruptiuum: vt patet de habitu principiorum. tum secundo: et si habeat contrarium possibile: ponatur quod non adducatur. tum tertio per hoc non infringitur conclusio que canit quod non remittitur habitus per solam actus cessationem nec tertium hic dici potest. habitus non dependet effectiue et conseruatiue ab anima. cum habitus maneat in dormiente sine aliqua anime actiuitate

¶ Secundo arguitur ad idem. habitus manet post productionem actus aliquo tempore non diminutus: anima non concurrente ad eius conseruationem. ergo tunc ponuntur omnes cause sufficientes ad conseruationem habitus: scilicet passum et manutenentia dei. forte dicis: requiritur alius habitus corporeus: vel aliqua dispositio incorporea ad hoc quod habitus sit Contra hoc arguitur anima separata potest habere nouos actus et habitus: et illi habitus in anima manebunt pro quibus non requiritur habitus corporeus vel corporea dispositio. et patet per hiero. in prologo bibliaco: discamus in terris quorum scientia remanet in celo.

¶ Secunda conclusio probatur. habitus augentur per actus vnigeneos ergo per contrarios actus corrumpitur. ex contrariis actibus virtutes generantur et corrumpuntur. ii. ethicorum

¶ Contra prior est conclusionem est argumentum adductum in pede quaestionis precedentis nondum solutum. Ad quod dicitur. habitus in anima intellectiua nullo modo remittitur ad quem nulla est adducta contrarietas. sed habens habitum ita intensum sicut habebat in principio: non potest exire in actum sui habitus propter corporis alte rationem. corpus est dispositio requisita pro mutabilistatu in quo sumus ad hoc quod anima exeat in suas ope¬ rationes. molles carne sunt apti mente secundo de anima: et per oppositum duri carne inepti. et magnum habentes occiput facile exeunt in actus memorie. tarde autem exeunt in similes occiput paruum habentes: vel excessum humorum in capite habentes. modo corpus continuo alteratur et indisponitur homo repetitos actus supplet pro parte corporis alterationem. hoc argumenitum in quarto latius prosequutus sum: et ipsum illic solui: propterea nunc pertranseo.

¶ Secundo arguitur per philo sophum in libro de longitudine et breuitate vite: scientie corruptio non solum est deceptio: sed etiam obliuio.

¶ Tertio secundum Arist. i. ethicorum. virtutes sunt permanentiores disciplinis: ergo disciplina habitualis euanescit. et istud potest roborari per hoc quod dicit in predicamento qualitatis de habitu sciemtie qui perit quando est grandis permutatio vel infirmitas in corpore.

¶ Respondetur: prima et tertia auctoritas aristotelis intelligitur de exitu in actum. Insecunda auctoritate verum dicit. actus virtutum sunt magis continui quam actus disciplinarum. propterea sunt permanentiores quo ad actum.

¶ Quarto arguitur. ex his sequitur quod habitus mali multi erunt in patria. consequens est inconueniens. et quod sequatur patet sic: illi habitus non corrumpuntur per cessationem ab actibus: et stat quod non cuilibet applicetur contrarium eius corruptiuum: igitur.

¶ Respondetur: habitus mali in patria essent inanes: cum nunquam inclinant in actus suos et numquam sunt ad decorem sui obiecti: sed in eius dedecus: propterea corrumpuntur antequam homo sit beatus: siue in primo non esse vite in quo cum gratia discedit: siue in primo instanti quo est beatus siue ante purgatorium quia nulli remanent / siue post purgatorium.

¶ Contra secundam conclusionem arguitur: nullus actus vicii contrariatur habitui virtuti: aut contra. ergo actus vicii non corrumpit virtutem habitum antecdecedens patet per experientiam: si quis fuerit vehementer inclinatus per habitum ad intemperantiam vel ad aliud vicium habituale: et peniteat de suo vicio actum oppositum eliciendo: talis inuenit se valde promptum exire in actum viciosum suo habituiconformem. ergo habitus suus nondum est extinctus: ergo non est repugnantia inter actum et habitum.

¶ Responletur. duplex est contrarietas: quedam formalis: et est inter duo que non compatiuntur se in quibuscumque gradibus: vel saltem in tanta intensione graduali in corporalibus: per vnam viam probabilem in materia contrarietatum: non est talis contrarietas inter actum et habitum oppositum. Alia est contrarietas virtualis: et talio est inter illa quorum alterum est natum producere formale contrarium alterius: vt inter aquam vel eius formansubstantialem et calorem: talis contrarietas est in proposito.

¶ Contra hoc arguitur. habitus compatitur actum oppositum ad breue tmtus. ergo semper ipsum compratitur. quamadmodum nuprime argumentati sumus. si habitus maneat sine conseruatione actuali ad tpistus: sem per manet.

¶ Respondetur consequentia est nulla: vti vi des inter formam substantialem aque et calorem: quem ad tpmisus compatitur inesse intenso vel remisso: sed sensim calorem ad non gradum reducit. sed actus cum primum introducitur in passum spuisale: agit corrumpendo hospite inimicum:et quanto actus fuerit intensiorvel quanto maior erit actuum repetitio: citius inimicum habitum a sede expellit. alioquin quis non posset propelle re habitum malum in se genitum contra experientiam per bonos actus et vitam laudabilem in actibus oppositis / habitus viciosissimos oppugnat homo: et demum gloriosus victor expugnat. Ecce quonam paeto habitus euanescit et coalescit. et probabile est illud quod in questione precedenti diximus: quod actus tantum potest de habitu producere / quod si similis actus in eadem intensione graduali millies adducatur: nichil habitus producit de nouo. potest tamen aliquis propter colores adductos fortasse tenere oppositum in actibus vitalibus.

¶ Dubitatur vtrum aliquis habitus insit nobis a natura.

¶ Respondetur. anima inclinatur ad habitus / potissimum bonos: tanquam ad suam perfectionem sed nulli habitus insunt anime a praincipiosui esse: sicut Aristo. primo posteriorum sufficienter contra platonem probat. aliqui tamen ex complexione sunt propensiores ad hunc habitum: alii vero ad illum: vt patet. vi. ethicorum. et per experientiam. aliqui sunt rudes ad artes mechanicas apti: vt grossos et breues digitos habentes. aliqui ingeniosi: vt longos digitos et potissimum graciles habentes ad latias nati. et inter litteratos vnus est promptior ad eloquentiam. alter vero ad logicam vel mathematicam: et hoc a conplexione indiuiduali quam habuerunt a progenitoribus / ab influentia celi a regimine in cibo et potu. habitus solum ex assuefactione et actibus generatur. Et si dicas: in viro generatur taciturnitas sine actibus per hoc quod homo parum loquitur

¶ Respondetur: illud probaret quod habitus naturaliter aliter generatur quam per actum: quod non concedo. Interdum homo est taciturnus per actum voluntatis: quia voluntas imperat lingue ne loquatur: et potest generari habitus in voluntate imperans ad non superflue loquendum. potest tamen esse taciturnitas naturalis: quia aliqui sunt propensiores aliis loqui a natura. et ex actibus aliqui habitum dicaciter loquendi in segenerant. aliqui vero habitum propense loquendi impediunt: et tunc erit taciturnitas sine actu. taciturnitas nichil aliud est quam homo tacens