Quaestio 10

IN precedenti questione de obiecto fidei loquutisumus. nunc de obiecto complexo loquuturi sumus. propterea. Decimo circa hanc distinctionem queritur an obiectum fidei semper sit verum: vel an assensus fidei sit verus.

¶ Pro questionis solutione ponotres conclusiones.

¶ Quarum prima est. fides infusa semper est de vero. Secunda conclusio. fides actus semper est de vero. Tertia conclusio fides habitus acquisitus semper est de vero.

¶ Prima conclusio probatur. fides infusa est speciale instrumentum spritus sancti diffusum in cordibus hominum ad assentiendum inclinans. et si inclinaret ad falsu: tunc deus specialiter moueret ad assentiendum falso: quod est inconueniens

¶ Secundo arguitur ad idem. fides infusa inclinat solum ad assensum propositionis reuelate a deo. sed deus non potest reuelare falsum in sensu quo est falsum: quia tunc deciperet: quod in vltimis articulis pariensibus reprobatur. Non valet aliorum dictum quod non potest decipere de potentia dei ordinata: bene autem de potentia dei absoluta. articulus erat compositus in sensu dubio. non erat dubium apud sapientes quod deus non poterat decipere secundum legem nunc statutam et ordinatam: quia tunc in multis no bis traditis tanquam certissimis ambigeremus: ergo volebat articulus loqui de potentia dei absoluta

¶ Secunda conclusio patet per diffinitionem fidei actus superius positam: est assensus verus firmus et certus. certitudo ab obiecto dependet: firmitas ex parte actus oritur. hoc actum respicit in suo connotato: sic quod fluctuationem ab ipso tollit: licet eadm est res sit certitudo et firmitas.

¶ Tertia conclusio probatur semper habitus / inclinat proportionabiliter in ordine ad obiectum: sicut actus a quo emanauit.

¶ Contra primam conclusionem arguitur sic: reuelatio potest esse de falso. ergo conclusio et sua probatio secunda est nulla. antecedens patet. deus reuelauit Petro antequam gallus cantet ter me negabis. et reuelatione facta: non erat necesse Petrum negare christum: alas non peccasset negando christum: cuius oppositum ponit Augusti. et patet. distinctione. l. ca. fidelior. erat futurum contingens: quod patet. deus ab eterno sciuit omne futurum contingens esse futurum cathegorice: et tamen non propterea sequitur illa necessitas in aliquo contingente futuro. sicut anima christi in primo instanti quo erat in rerum natura sciebat quod iudas erat traditurus christum: et tamen non propterea iudas erat necessitatus tradere christum: quia si sic non peccasset: ergo eod est modo si alicui reuelasset / non adhuc magis necessarium fuisset quam antea: et tamen est omnino hinc inde similis difficultas. tunc sic: deus reuelauit Petro / antequam gallus cantet ter me negabis: et Petrus poterat non negare christum. ponatur ita esse. ergo christus poterat reuelare falsum: immo de facto reuelauit falsum: scilicet quod Petrus negaret ipsum: et tamen ponitur in esse quod Petrus non neget christum.

¶ forte dicis: ponendo illam in esse Petrus non negabit christum: iam ponitur aliquid incompossibile maiori. ista non simul stant: christus reuelauit Petro quod ipse esset negaturus christum: et Petrus non negabit christum: quia bene sequitur / christus reuelauit Petro quod eum esset negaturus: ergo Petrus eum negabit: vel negauit. vel sic: christus reuelauit Petro quod petrus negaret christum: et res non est posita in esse: ergo Petrus negabit christum. ergo oppositum consequentis est antecedenti incompossibile.

¶ Contra hoc arguitur sic. christus reuelauit illam propositio nem / est propositio de preterito vera: sed ad preteri tum nulla est potentia. vi. Ethicorum. ergo non potest non esse vera. sed necessarium nulli contingenti repugnat. patet vtrobique. non alias hec copulatiua est possibilis: o mne quod demonstratur per pronomenhoc / est sortes: et hoc est hoc deo demonstrato. ergo ille simul stant: christus reuelauit Petro quod Petrus esset eum negaturus: et Petrus eum non nega¬ bit: quod erat probandum. vel ducatur argumentum de fide infusa et suo concursu sic: Petrus vel Andre as assensit huic / Petrus negabit christum: velcapia tur aliqua de suturo de fide: et fides infusa concurrebat ad illud assensum: illa propositio est de preterito vera que nullo modo dependet ex vna de futuro contingenti. ergo hec est necessaria: totus iste assensus fuit: et non est possibile totum illum assensum fuisse / quin fuerit causatus ex fide infusa cum aliis causis concurrentibus: quia si fides infusa non concurrisset: assensus non fuisset tante intentionis. ergo ille assensus causabatur a fide infusa. sed illa erat possibilis in tempore inter medio inter reuelationem christi et negationem petri: Petrus non negabit christum. simus nos in tempore illo intermedio: et si illa sit vera / Petrus non negabit christum: fides infusa inclinauit in falsum.

¶ Ad primum putctum argumenti concedo quod de falso potest fieri reuelatio. sed non est possibile quod reuelatio sit de falso: quia reuelatio nihil aliud est nisi manifestatio veri prius ignoti alicui a deo mediate vel immediate. si reuelatum non sit verum: assensus eius non est reuelatio. terminus reuelatio / connotat quod sit de vero. alioquin tibi dicens falsum / diceretur tibi illud reuelare. quod non est dicendum. ergo ista non stant simul / christus reuelauit Petro quod petrus esset christum negaturus: et Petrus eum non negaret. ponendo hanc in esse / Petrus non negabit christum: iam sequitur non est Petro reuelatum quod negabit christum. reuelatio potest esse non reuelatio christus reuelauit Petro / antequam gallus cantet ter me negabis: licet sit de preterito: non tamen est necessaria sua veritas dependet ex hac de futuro contingenti / Petrus negabit christum. ergo nec christus nec aliquis potest reuelare falsum: nec christus potest dicere falsum: vt in primo dixi: dicere quidem assertorie et intentione fallendi. quod propositionem falsam potest producere / non est dubium. concedo ergo quod Petrus post verbum christi et prolationem illius dicti mere contingenter negauit christum. fuit liber non negare christum: sicut et iudas contingenter tradidit christum post illa verba / vnus vestrum me traditurus est: et qui intingit mecum in peraspidem ille me tradet. christus potest non assertiue dixisse illud quod dixit: sicut potest non reuelare quod reuelauit.

¶ Ad secundum argumentum pro nunc dico negando hanc copulatiuam ob partium incompossibilitatem Petrus non negabit christum: et fides infusa inclinat ad assensum istius Petrus negabit christum ante positionem rei in esse.

¶ Contra secundam conclusionem arguitur sic hic assensus quo assentio huic / dies iudicii erit: vel antichristus erit: potest esse de falso: quia obiectum est contingens: hic assensus est vel potest esse fides: ergo fides potest esse de falso: et ponatur in esse: tunc fides erit de falso. Preterea: charitaset spes sunt circa falsum: ergo et fides. tenet consequentia: sunt virtutes theologice sicut et ipsa fides: et charitas est fide maior i. ad corinthi. xiii. si maior: compatiatur falsum / et minor. assumptum patet: prescitus / sperat consequi beatitudinem: quam non consequetur. de charitate patet: potest quis deceptus errore inuincibili / charitatiue in proximum tendere: vt dando elemosinam diuiti¬ quem credit esse pauperem.

¶ Respondetur concedendo quod fides potest esse defalso: sicut argumentum tangit. et iterum patet: hoc iudicium potest esse de falso: hoc iudicium est vel potest esse fides: igitur fides potest esse de falso. Secunda propositio: si iudicium illud sit de falso / non est fides: sed error / et perfidia. Tertia propositio: illa modalis diuisa vera / fides potest esse defalso: male ponitur in esse sic / fides est de falso. debet poni per hanc / hoc est de falso.

¶ Contra illud arguitur: ex solutione sequitur quod actus / fidei est eiusdem speciei specialissime cum errore: immo se quitur quod fides erit error. patet: ponendo quod vnus hebreus in lege assentiret huic / christus occidetur: continuando suum assensum per vnum tempus: in cuius priore medietate christus sit occisus: iam ille assensus in secunda medietate est error.

¶ Respondetur conced endo quod idem assensus successiue est assensus fidei et error. nec quilibet assensus fidei specie distinguitur a quolibet assensu erroneo. nec peccauit quilibet hebreus habendo illumassensum falsum pro tempore: patet de rudibus: quousque veritas eis fuisset sufficienter declarata: sicut inferius de bona vetula contra altissiodorum dicemus: qui etiam dicit oppositum istius assertionis.

¶ Ad secunduem argumentum: concedo antecedens et nego consequentiam. non est simile. spes et charitas sunt virtutes appetitus intellectiui. fides et eius actus spectant ad intellectum. et licet spes et charitas fidem psupponant: possunt esse circa aliquod obinectum circa quod contingit error inuicibllis: non quidem per actum fidei: sed per aliquem alium actum cognitiuum. non solus actus fidei sufficit vtrobique ad actus spei et charitatis: sed prudentie / et alii actus apprehensiui / et iudicatiui requiruntur.

¶ Tertio arguitur: fide credimus / corpus christi esse in eucharistia: vel sub hostia. et hoc potest esse falsum: sacerdos potest esse malus.

¶ Respondetur. hec non est de fide: corpus christi continetur sub hac hostia: sed solumhec. conditionalis / si sacerdos fecit debitam diligentiam: et nihil omissum est ad consecrationem corporis christi: corpus illic est.

¶ Contra tertia conclusionem arguitur sic: capio habituatum habitu fidei intenso vt. viii. circa hoc futurum anticpristus erit: vel aliud futurum contingens credendum: vt christus morietur. arguitur sic: habitus semper inclinat in similes actus entitatiue actibus a quibus emersit: vt in materi a habituum in hac distinctione iam patuit: ergo habitus hebrei qui eliciebatur ex his actibus / christus morietur: inclinabat eum ad assentiendum huic christus morietur: etiam post mortem christi / tempore quo illa propositio de futuro erat falsa.

¶ corte dicis (et ita dicendum est) non est amplius ille habitus fidei habitus: sed habitus erroris: et ad falsum inclinans. quam primum in falsum inclinat / non est habitus fidei.

¶ Contra hoc arguitur: ille habitus fuit genitus ex actibus / fidei: et ex solis talibus ergo quandocumque remanet remanebit fidei habitus: quia vtrobique ex actibus temperantie / generatur habitus temperantie: ex actibus / iusticie habitus iusticie: ergo et eodem modo in proposito.

¶ hic homo potest duplicem viam elicere. vna est: ad habitum esse fidem sat est quod producatur ex so¬ lis actibus fidei: vel quod habitus ille desinit esse fides: quam primum obiectum est falsum.

¶ Contra priorem viam obiicitur quod non sufficiat qnod dictum est: quia tunc fides habitus inclinat in falsum: et pari ratione concedere debes quod fides actus inclinat in falsum: contra secundam conclusionemet vitatem. propterea capio secundam viam: quod non manet ille habitus fides. cum primum suum obiectum incipit esse falsum: habitus desinit esse fides. ad fidem habitualem / non sufficit quod ex actibus credendi et fidei sit genitus sed requiritur quod suum obiectum sit verum: si sit in rerum natura: et non falsum: nisi sit propositio plures que simul est vera et falsa: sed in sensu vero est obiectum fidei. simile dicerem de habitu temperantie: sortes habet habitum comedendi tanteum ex tali cibo in sanitate ex actibus temperantie genitum. habitus ille naturaliter inclinat habentem ad tantum comedendum in morbo: sed postea ille habitus desinit esse virtus: cum non inclinet conformiter ad prudentiam actuum regulatricem. stat quod generabatur conformiter ad actus prudentiales: et tamen similia iudicia iam habita non sunt prudentie