Quaestio 1

IN hac distinctione. xxiiii. magister querit an scientia et fides compatiantur se adinuicem in eodem intellectu respectu eiusdem obiecti. Conformiter ad hoc queram idem addendo de opinione: et proprie capio fidem. similiter nec scientiam capio (sicut Aristoteles capit primo posteriorum) pro noticia iudicatiua propositionis necessarie per demonstrationem acquisite: sed magis extense pro quacumque euidentia scientiam proprie dictam includente. Sic diffinitur euidentia: est assensus non formidolosus a causis mere naturalibus causatus / quo mediante intellectus non potest naturaliter decipi. euidentia absoluta includit quod nullo modo intellectus potest decipi sic assentiendo. sed euidentiam in communi diffiniui vt euidentiam naturalem euidentiam absolutam includat. an deus potest causare euidentiam de hac antichristus erit / in distin. xxv. q. vlti. dicetur.

¶ His premissis. Respondetur per quinque conclusiones sequentes Quarum prima est: actus scientificus potest stare cum habitu fidei vel opinatiuo: et econuerso. Secunda conclusio. actus scientificus compatitur secum actum fidei vel actum opinionis de potentia dei absoluta. Tertia conclusio: actus scientificus non compatitur secum naturaliter actum fidei vel actum opinatiuum respectu eiusdem obiecti complexi vel propinqui. Quarta conclusio: habitus scientificus non compatitur secum in eodem intellectu naturaliter habitum credendi vel opinandi respectu eiusdem obiecti complexi. Quinta conclusio habitus fidei infusus compatitur secum habitum scientie respectu eiusdem obiecti complexi.

¶ Prima conclusio probatur: actus temperantie compatitur secum habitum intemperantie oppositum: hoc est: inclinantem ad oppositum: ergo actus scientificus compatitur habitum fidei vel opinionis. consequentia liquet: cum tam equalis colligitur hinc inde contrarietas vel non contrarietas. antecedens patet: si quis fuerit intemperatus in gula potu vel in alia materia fediori: et detestetur suum vicium eliciendo actum temperantie oppositum: talis inuenit se adhuc grauatum et inclinatum ad oppositum: et hoc non est / nisi ratione habitus inclinantis ad oppositum: quando intellectus talem materiam presentat voluntati. igitur.

¶ Secunda conclusio probatur: quia si non compatiatur actus actum: hoc est ob illorum contrarietatem. sed hoc non impedit: quascumque qualitates contrarias deus potest ponere in eodem subiecto. potest ponere calorem remissum et frigus remissum in eodem subiecto. immo ita tenet vna positio probabilis et satis communis. Addo illi propositioni aliam: cum quocumque indiuiduo stat aliquod indiuiduum: quodlibet indiuiduum illius speciei potest stare cum illo de potentia dei absoluta: de qua loquor Dicis michi forte: cum dilectione sortis stat odium platonis: et tamen odium sortis est eiusdem speciei se cum: quod non stat cum dilectione sortis. licet naturaliter loquendo apparenter instas de potentia absoluta dei possunt simul stare. propterea propositio addita nullo modo est neganda de potentia dei absoluta: igitur conclusio vera.

¶ Tertia conclusio probatur per Aristotelem primo posteriorum: simul idem sciri et opinari non contingit. da oppositum: sortes habet scientiam de a. conclusione: ergo assentit illi euidenter: et sortes habet fidem actualem de a. conclusione: ergo assentit illi ineuidenter. et similiter / habet opinionem de a. conclusione: ergo assentit illi ineuidenter. vel si opinetur a. conclusionem / et illam scit: sequitur quod assentit sortes illi firmiter et non firmiter. Sed dicis hec illata non esse realiter inconuenientia. sortes aliquo assensu euidente assentit a. conclusioni. et aliquo assensu ineuidente assentit a. conclusioni. non sequitur: assentit a. conclusioni ineuidenter: ergo non assentit a conclusioni euidenter: sed solum sequitur aliquo assensu non assentit a conclusioni euidenter. similiter de opinione et fide. aliquo assensu firmo assentit plato b. propositioni: puta assensu fidei: et aliquo assensu assentit b propositioni assensu non firmo. ex his nec contrarietatem nec contradictionem colligere potes.

¶ Contra hoc arguitur: ex hac solutione vera vel apparenti sequitur quod primo principio assentire possum assensu formidoloso. patet. iudicium clarum et euidens / assensum tenebrosum non excutit ab intellectu cui adducitur: sicut nuperrime dictum est de scientia. ergo eodem modo de intellectu principiorum.

¶ Secundo arguitur: hoc est contra apostolum prime ad Corin. xiii. dicentem: cum venerit quod perfectum est: euacuabitur quod ex parte est. et ad hebre. i. "fides est argumentum non apparentium": vbi glosa: "fides est de his que non videntur. de visis enim non est fides. sed agnitio". Gandensis habet aliam opinionem de qua questione finali distin. xxv. videbitur.

¶ Quarta conclusio probatur. aliqui habitus repugnant mutuo ii. ethicorum: et nulli habitus repugnant / nisi illi quorum actus repugnant. si actus sunt compossibiles: habitus erunt compossibiles. et si actus / incompossibiles fuerint: et habitus / incompossibiles erunt.

¶ Quinta conclusio probatur: si alicui fideli habitu infuso fidei / adducatur demonstratio probans hanc demonstratiue / deus est: non peccat. et nunquam perditur fides infusa in via sine demerito: igitur.

¶ Contra primam conclusionem arguitur: actus scientificus stat in eodem intellectu cum fide habituali: sed actus scientificus generat habitum scientificum: ergo habitus scientificus et habitus fidei sunt compossibiles: contra quartam conclusionem.

¶ Respondetur: actus non generat habitum scientificum quousque corruperit totum habitum fidei acquisite: et illo corrupto habitum scientificum introducit: ita quod primum instans non esse habitus precedentis / est primum instans esse habitus sequentis.

¶ Contra secundam conclusionem arguitur: ad contraria esse vera sequuntur contradictoria esse vera. iiii. methaphisice

¶ Secundo arguitur: pari ratione deus potest informare eandem materiam numero forma asini et hominis: et sic homo erit asinus: quod est inpossibile.

¶ Ad primum dicitur quod ad contraria incomplexa esse vera non sequuntur contradictoria esse vera: bene autem ad contraria complexa sequuntur contradictoria: non est ponderandum quid Aristo. senserit in hac parte. fidelis philosophus maiorem potentiam attribuit deo quam gentilis.

¶ Ad secundum: concedo quod eadem materia potest informari duabus formis quantumcunqe disparatis: sed propterea non est consequens vllo modo quod homo est asinus. immo hec est impossibilis: nisi per ydiomatum communicatio nem. ille ternarius non est homo: nec est asinus. sed binarius anime intellectiue et materie est homo: alter binarius est asinus. illa trinitas est homo e asinus copulatim.

¶ Contra tertiam conclusionem arguitur argumento communi: cuius tamen recta solutio non est communis. si scientia et opinio non se compatiantur: hoc est propterea / quia opinio habet annexam formidinem: sed hoc non oportet: quod sic ostendo: formido illa non est infinita: signetur ergo tota sua latitudo: et sit gratia exenpli octo graduum: adducatur vnum argumentum thopicum corruptiuum vnius gradus: tunc remanebunt solum septem gradus formidinis.

¶ Dices: formido augetur in illo casu. quod patet: hec opinio siue hic assensus augetur: et hic assensus est formido: ergo formido augetur.

¶ Contra hoc arguitur: licet formido ydemptificetur cum opinione (quod credo verum) illa res potest augeri in esse opinandi vel assentiendi: et diminui in esse formidinis. sicut in simili in principio huius tertii diximus: similitudo intenditur: et remittitur similitudo: et dato quod ponas preter rationem (more aliquorum putantium effugere difficultatem) quod formido sit passio consequens naturaliter opinionem: equaliter currit argumentum primo diminuitur ille assensus in esse formidinis: vt notum est: et hoc sufficit argumento. Secundo falsum est quod sit distinctio talis inter passionem et subiectum eius. tunc sic: primum argumentum thopicum vnum gradum formidinis tollit: sequuntur alia septem quorum quodlibet est tanti vigoris in corruptione formidinis sicut primum argumentum: ergo secundum argumentum tantum de formidine corrumpit sicut primum: cum sit agens naturale tante actiuitatis sicut et primum: non habens maiorem resistentiam quam primum: immo minorem. ergo tantundem remittit. ergo octauum argumentum nichil formidinis relinquit.

¶ Torte dicis. quodlibet istorum argumentorum secum affert formidinem: cum assensum opinatiuum producat: et sic non est extincta tota formido propter nouam formidinem illatam.

¶ Contra hoc sic argumentor: tunc tota formido idemptificata cum opinione precedente tollitur: et sic habetur tota formido euulsa ab aliqua opinione partiali: et si vna opinio partialis vel totalis purgetur a formidine: colligitur quod non est de essentia opinionis habere annexam formidinem.

¶ forte dicis: tunc non manebit opinio: sed erit scientia.

¶ Contra hoc arguitur: ergo scientia et opinio circa idem obiectum sunt eiusdem speciei specialissime. et sic error / fides / scientia / intellectus / et sapientia / circa idem obiectum sunt eiusdem speciei specialissime: contra omnem sanam scolam. hoc argumentum potest deduci de fide et opinione: probando quod se compatiuntur respectu eiusdem: quia nisi sic: hoc est propterea quia fides habet certitudinem annexam: et opinio formidinem: sed hoc non: vt iam deduximus. huic argumento respondimus in prologo primi. illic responsionem querito.

¶ Secundo arguitur: cause productiue scientie et opinionis manent mutuo: ergo scientia et opinio. te net consequentia: quandocunque cause productiue aliquorum effectuum non repugnant: nec effectus repugnabunt. et sic argument ari potes de fide et opinione: et apparentius: cum ratio thopica: hoc est motiuum idem: partialiter concurrit ad productionem opinionis et fidei

¶ Ad secundum respondetur negando consequentiam. caloret aqua stant simul: et tamen effectus forme aque: scilicet frigus: non compatitur calor est: interdum tamen effectus non contrariantur et cause contrariantur: vt patet de speciebus albedinis et nigredinis que se compatiuntur in eodem medio. ergo non potes ex contrarietate causarum arguere sufficienter contrarietatem effectuum: vel econuerso.

¶ Contra hoc arguitur: ille sunt cause naturales: vel neutra agit: et hoc est inconueniens: et non est maior ratio de vna quam de alia: ergo vtraque suum effectum producit: ergo scientia opinio se compatiuntur.

¶ Respondetur: sunt cause naturales. causa fortior iu agendo (si resistentia sit minor ex parte alterius) suum effectum producit. modo euidentia est vigorosior. et quando ita intensa esset causa productiua opinionis quod remissus assensus praemissarum demonstrationis esset praecise tante actiuitati sicut argumentum thopicum resistentie: fortasse intellectus / iuuaret et magis concurreret cum praemissis demonstrationis quam cum argumento thopico: quia magis perficitur per euidentiam quam per ineuidentiam. modo intellectus actiue concurrit cum vtraque causa ad productionem effectus. sed quicquid sit de hoc (quia difficultas est extrinseca) sufficit conclusioni quod illi duo effectus non producentur simulin eodem.

¶ Tertio arguitur: Io. xx. dicit saluator Thome: quia vidisti me Thoma credidisti. modoiudicium causatum a noticia intuitiua est assensus euidens: et tamen tale iudicium stetit cum fide.

¶ Quarto arguitur: est articulus fidei / christus ascendit ad celum: et tamen discipuli hoc viderunt Actuum. i. et cum est articulus: fuit ab eis creditus. Simile argumentum potest fieri de beata virgine. que experimenta liter sciebat se concepisse sine virili semine: et tamenest articulus fidei ei sicut et nobis.

¶ Ad tertium respondetur: Thomas vidit humanitatem christi: de qua tunc non habuit assensum actualem fidei: sed sic assensit huic: hic est christus: per pronomen demonstrado secundam personam in diuinis: et sic vnum credidit assensu actuali: de alio habuit iudicium euidens. sed visio fuit causa quare in assensum fidei deuenit. sic ad alia duo argumenta dicetur: non viderunt christum ascendere. christus non cadit sub obiecto sensus. viderunt humanitatem ascendere: et assenserunt assensu fidei christus ascendit. sciebat magis proprie cognouerunt per fidem quod hic erat christus. nec sequitur: nos assensu fidei actualis assentimus huic: humanitas christi ascendit ad celum: ergo apostoli. euidenter cognouerant videntes: et postea (manente specie vel habitu in eis) hoc sine assensu fidei cognouerunt. sicut ego cognosco patrem mene fuisse. sic dicatur ad quartum: et de resurrectione Lazari et aliis resuscitati: quos discipuli viderunt et nos credimus.

¶ Contra illud arguitur: visio sensibilis et intuitiua rei non determinat intellectum ad assentiendum rei vise de necessitate. est adhuc credere poterant actualiter. antecedents patet per illud quod scribitur de discipulis. mat. xiiii. cum viderent christum super mare ambulantem timuerunt dicemtes: fantasma est. sed cognitio (qua non determinat et captiuat intellectum ad assentiendum ) non euacuat fidem quo ad actum: respectu illius rei.

¶ Respondetur: visus bene dispositus et obiecto bene propinquo et medio bene disposito / non decipitur circa obiectum proprium: secundo de anima: nec circa obiectum proprium et per se: hoc est colorem: nec circa obiectum per accidens: hoc est visum habens non decipitur: cum visus non habeat iudicium. et per consequens non habet deceptionem. alioquin non potes esse certus quod iste est sortes vel homo / quem heri vidisti: cum quo tota vita tua versatus fueris: quod est inconueniens. de apostolis dicitur quod erat nox: et sic medium non erat bene dispositum ad videndum. vel christus multum distabat ab eis. ista non contigerunt in argumentis adductis de ascensione / resuscitatione / et passione humanitatis: quam suis oculis contemplati sunt.

¶ Quinto arguitur: sit vna copulatiua cuius vna pars est scita a sorte et altera credita a platone. tunc sic: sortes et plato sciunt et credunt hanc propositionem copulatiuam: ergo idem est scitum et creditum ab istis.

¶ Respondetur: licet eadem copulatiua sit scita et credita a sorte et platone copulatim: non tamen est eadem propositio scita ab aliquo: et credita ab eodem naturaliter nullo miraculo praesupposito. si idem esset in duobus locis de potentia dei: talis naturaliter potest habere iudicia contraria: sed hoc est miraculo presupposito.

¶ Sexto arguitur: habeat sortes fidem de vna parte copulatiue: et scientiam de alia. iste due noticie producunt scientiam de tota copulatiua: ergo fides et scientia compatiuntur se respectu eiusdem

¶ Respondetur: probabile est quod est vnus assensus totius copulatiue ab assensibus partium productus: sed ille tertius assensus insequitur debiliorem partem: sicut copulatiua semper facit. assensus ille tertius erit fides: et nullo modo scientia. nec habetur scientia de illa copulatiua: sed de parte eius. et sic scientia et fides non habentur de eodem. opposito modo est de disiunctiua: que fortiorem partem insequitur ad veritatem et ad denominationem iudicii.

¶ Septimo arguitur: hec propositio est sorti diibia: per ly hec de monstrando propositionem cuius est pars: cum ad ita esse sicut per eam significatur sequitur eam esse sorti dubiam: et tamen scit ita esse sicut per eam significatur: ergo hec est ab eo scita.

¶ Octauo. hec est scita a sorte in die claro: aliquod astrum est supra me: et est eidem dubia: cum nullum astrum sciat esse supra se: igitur.

¶ Ad septimum: concedo quod hec propositio est sorti dubia: et nego quod sit ab eo scita. non sequitur: scit ita esse sicut per eam significatur ergo est ab eo scita. patet de hac / hec est inscita. per pronomen demonstrando propositionem cuius est pars.

¶ Ad octauum concedo quod hec est scita. et concedo hanc / nullum astrum scio esse supra me. vna est modalis diuisa vera / stans cum alia modali conposita. non sequitur: scio aliquod astrum esse supra me: ergo aliquod astrum scio esse supra me.