Quaestio 1

IN hac distinctione. xxv. queram quinque. primo: an sit necessarium ad salutem cuilibet credere omnia contenta in fide explicite. Secundo de diuisione articulorum in simbolo Tertio de infidelitate et heresi loquar. Quarto de corruptione vel annichilatione fidei. Quinto: an maiores theologie incumbentes studio / acquirant aliquam noticiam maiorem fide. Pro expeditione primi queritur talis questionis titulus: an sit necessarium cuilibet adulto scire omnia explicite in fide contenta.

¶ Pro questione soluenda explicabitur quid est credere explicite et quid implicite. Scire aliquid explicite est habere assensum particularem ad ipsum terminatum. hoc modo scid explicite hanc / deus est trinus et vnus: quando habeo assensum ad illa propositio nem terminatum. Scire aliquid implicite est scire illud in vniuersali: hoc est / habere noticiam alicuius vniuersalis que cum aliqua vera infert illam. hoc modo bona vetula scit Thobiam iuniorem habuisse vnum canem: de quo nunquam cogitauit. patet: ipsa scit vnam vniuersalem que cum vna vera infert illam. patet sic arguendo: omne contentum in sacro canone est credendum: vel omne reuelatum a deo est verum in sensu quo reuelatum est: vel omne quod ecclesia credit est credendum. Thobias habuit vnum canem / est huiusmodi: ergo illud est credendum. istorum trium sillogismorum ipsa assentit maioribus: potissimum vltimi: et hoc est scire illam / Thobias habuit vnum canem in vniuersali: sicut Aristo. loquitur primo posteriorum de scire in vniuersali et in particulari.

¶ His premissis pono conclusiones. Quarum prima est: semper ab orbe condito quilibet adultus ratione vtens tenebatur assentire explicite aliquibus credibilibus. patet hec conclusio ad hebreos. xi. Credere enim oportet accedentem ad deum quia est: et inquirentibus se remunerator sit. quilibet adultus gentilis tenebatur ad minus assentire his duabus. he propositiones erant omnibus note. Philosophi sciebant quod deus esset. et sani iudicii viri assentiebant quod deus dedit premium pro bonis operibus et supplicium pro peccatis: et sapientes ista aliis minus eruditis ostendebant. hanc conclusionem tenet magister in littera inquiens. Est autem quedam fidei mensura sine qua nunquam potuit esse salus: exemplificans de his duobus preceptis.

¶ Secunda conclusio: gentiles non tenebantur communiter scire explicite aduentum mediatoris inter homines et deum. probatio: non tenebantur ad legem moysaicam ad Romanos. ii. nec erat scriptum in cordibus etiam sapientum: igitur. dixi communiter. erant aliqui deo familiares: vt Noe / Abraham / et huiusmodi: quibus misterium incarnationis reuelatum erat. tales explicite tenebantur illud scire.

¶ Tertia conclusio: in lege moysi multo magis explicite ad hoc tenebantur. patet: tenebantur scire aduentum messie: et illi assentire in omnibus ab eo assertiue dictis. patet: ad hoc erant edocti ab oraculis prophetarum et legis.

¶ Quarta conclusio. omnes adulti ecclesie tempore legis gratie tenentur scire explicite illa que publicantur eis in ecclesia de articulis fidei: vt pote hec communia de natiuitate christi / passione / resurrectione / ascensione / festo trinitatis / et corpore christi in eucharistia contento. patet: illa publice in ecclesia publicantur: ita quod neminem latere possunt nisi per suam negligentiam stat: que non excusat.

¶ Quinta conclusio: non omnes adulti: hoc est vulgares: tenentur scire omnia contenta in fide explicite: immo simplicibus sufficit scire illa que publicantur in ecclesia in festis: quibus inter esse tenentur. patet: da oppositum: tenerentur ad aliquid eis impossibile.

¶ Sexta conclusio: prelati ecclesie tenentur omnes articulos fidei scire explicite: et oues subiectas in fide et moribus docere: et eas a lupis defendere: et populo poscenti in fide rationem dare pro loco et tempore. Probatur hec propositio. aliqui in ecclesia ad hoc tenentur: alias policia ecclesiastica fuisset insufficienter a christo instituta: quod est inconueniens. et nulli ad hoc tenentur: si isti non teneantur: igitur.

¶ Secundo arguitur ad eandem conclusionem. quilibet tenetur scire illa que suo officio incumbunt: quando libere prouinciam illius officii acceptat. sed officium prelati est docere articulos fidei: et illa que videntur necessaria pro fide et moribus in populo subiecto: et non potest hoc facere nisi hoc sciat: igitur.

¶ Tertio arguitur ad eandem conclusionem: peccaret capiens officium archimandrite / si non ducat oues brutales ad pascua ipsas pascendo: et eas a lupis custodiendo: ergo a fortiori peccat pastor capiens prouinciam ouium spiritualium / si non ducat eas ad pascua spiritualia: et eas a lupis custodiat. per lupos intelligo hereticos et hos qui oues vel in fide vel aliis prauis moribus inficiunt.

¶ Contra primam conclusionem arguitur: multi gentiles philosophi non putauerunt esse resurrectionem: ergo non tenebantur ad secundum istorum de remuneratione bonorum: cum in hac vita multi non sunt remunerati. Confirmatur hec ratio: saducei secta non ignobilis inter iudeos non posuit resurrectionem: sicut beatus Lucas recitat actuum. xxiii. ergo si hec secta legem moysi capiens non ponebat hoc: philosophi non tenebantur ad illud.

¶ Secundo arguitur: existentes in lege nature non tenebantur suscipere legem moysaicam tempore quo currebat: nec ad aliud / nisi ad illud quod sufficienter eis constabat in lumine naturali: sed ista duo non sufficienter constabant eis in lumine naturali: igitur.

¶ Ad primum concedo antecedens ex eorum culpa: in lumine naturali philosophi addidicerunt deum esse ex creaturis ex lumine naturalis intellectus eis a deo concessi. sed cum gratias deo non egerunt: nec bene vsisunt naturalibus: stulti facti sunt: et coluerunt vdo la: et facti sunt in excusabiles. hoc patet ad Romanos. i. vbi dicit apostolus: inuisibilia enim ipsius a creatura mundi per ea que facta sunt intellecta conspiciuntur: sempiterna quoque virtus eius et diuinitas: ita vt sint inexcusabiles. Quia cum cognouissent deum: non sicut deum glorificauerunt: aut gratias egerunt: sed euanuerunt in cogitationibus suis: et obscuratum est insipiens cor eorum: et peccarunt non putantes resurrectionem: multi sanius exstimantes posuerunt resurrectionem. tenebantur scire / erat remunerator. sed an post mortem non est ita clarum: sed puto quod sic: cum viderunt multos bonos non sufficienter hic remuneratos.

¶ Ad confirmationem: dico quod saducei erant secta heretica in lege: hinc Paulus illam sectam abhominans / dicebat se phariseum a progenitore.

¶ Ad secundum: concedo quod gentiles existentes tempore legis Moysi. non tenebantur suscipere illam legem: sed tenebantur ad legem naturalem: de qua lege erant hec duo: si non fuisset indispositio in eis.

¶ Contra secundam conclusionem arguitur per Augu. de correctione gratia: nemo liberatur a damnatione que per Adam facta est nisi per fidem Iesu christi. idem dicit in libro de nuptiis et concupiscentia.

¶ Respondetur: gentiles valde implicite incarnationem obligabantur scire. sufficiebat eis scire / deus est / et remunerator pro bonis / et punit malos pro demeritis / et regit iuste mundum. de modo regendi in speciali non tenebantur hoc cognoscere. multe istarum auctoritatum quas magister introducit magis intelliguntur de iudeis: pro quo facit auctoritas Gregorii superEzechielem quam magister introducit: que dicit: et qui preibant / et qui sequebantur / clamabant dicentes / osanna filio Dauid: quia omnes electi qui in iudea esse poterant: siue qui nunc in ecclesia sunt: in mediatorem dei et hominum crediderunt et credunt. signanter dixit Gregorius qui in iudea sunt

¶ Contra quintam conclusionem arguitur: quilibet tenetur cauere sub pena peccati ne assentiat heresi: et hoc non potest esse nisi omnia explicite sciat que in fide continentur: quia non euitatur malum / nisicognitum.

¶ Respondetr: licet altisiodorus et aliquidicant quod vetula peccat / si assentiat heresi predicate a prelato: quia nimis leuiter credit: hoc est vnum dictum sine ratione. probatio. cuilibet propositio ni predicate a prelato putato viro sapienti et bono ( cuius oppositum non tenetur explicite scire) vetula ipsa potest assentire. a propositio est huiusmodi: puta Thobias non habuit vnum canem. igitur. vetula vel agricola potest conformare suum intellectum premissis istius sillogismi licite. ergoet conclusioni. vis rationis in hoc stat: si est curatus / vel episus / puta tus litteratus et probus in tota diocesi vel cura predicans contrarium vnius propositionis de fide: cuius oppositum non tenetur vetula scire explicite: quod vetula non peccat. stat quod curatus ignorantia vincibili vel inuincibili predicet oppositum propositionis in fide. absit quod vetula propterea illi assentiens peccet: licet ipsa teneat heresim: ipsa non est heretica: vt post hac dicetur. dictum aliorum est michi inopinabile et explodendum.

¶ Ad formam ergo argumenti nego antecedens. sufficit homini tenere suam fidem infusam: et hoc est implicite credere: vel credere omne illud verum quod ecclesia credit esse verum: et non dissentire propositioni cuius oppositum tenetur scire. modo si aliquis quereret a vetula / an ipsa assentit huic / omne reuelatum a deo est verum: vel omne quod ecclesia credit est verum: ipsa dicet quod sic: et quod est parata omni propositioni tali ostense assentire. boues arabant: et asini pascebantur iuxta eos Iob. i. sufficit arantibus bobus quod asini pasti credant. modo rudes et simplices sunt asini: sufficit quod pascantur doctrina boum. ipsa implicite assentit huic / Thobias habuit vnum canem:e explicite eidem dissentit. nec vlla est repugnantia: quamadmodum Aristo. diceret. i. posteriorum assentio in vniuersali huic / hec mula est sterilis: et dissentio huic in particula ri. ad veritatem illius sat est assentire huic / omnis mula est sterilis: et dissentire huic / hec bestia cum grosso ventre est fecunda: demonstrando bestiam quam nescio esse mulam. sed sic est in casu vetule. igitur

¶ Contra illud arguitur: Deuteronomii. xvii. scribitur: scribes super lapides omnia verba legis huius plane et lucide: secundum glosam illic per illos lapides intelliguntur omnes qui credunt in christum. ergo omnes tenentur totam legem scire lucide: et ex consquente explicite. et est glo. expressior Matthei. xxvii. super hoc / velum templi scissum est inquiens. Eccevelum templi scissum est: vt archa testamenti: et omnia sacramenta legis que tegebatur appareant et ad omnes transeant.

¶ Respondetur primum est ad illos qui populum habent docere. secunda glo. dicit sacramenta legis transeunt ad omnes: sed inequaliter: secundum statum superiorum et inferiorum transeunt.

¶ Contra sextam conclusionem arguitur: prelati ecclesie non obligarunt se ad scienda plura quam alii simplices. ergo non tenentur plura scire. consequentia liquere videtur. antecedens patet: querendo vbi et a quo erant obligati.

¶ Secundo arguitur: ex illo sequitur quod multi ineruditi prelati in ecclesia essent in periculoso statu viuendi: quod non est dicendum.

¶ Tertio vel quilibet prelatus tenetur scire omnia contenta in fide explicite: et hoc non / quia talis est fenix in arabia felici: vel aliqua aliqua non: et queritur quot et quot non: et respondere non potes.

¶ Respodetur: prelati tacite et implicite obligarunt sescire plura quam alii: postquam sponte acceperunt officiumquod hoc requirit. quemadmodum qui caperet curam regere naui per pontum euxinum: et nichil diceret de obligatione: est obligatus facere quod decet peritu nauclerum. sed sic est de prelatis ecclesie. non sufficit quod prelati ecclesie habeant vicarios sufficientes loco sui: quia illo dato / subulcus habens primam tonsuram posset capere sine peccato curam episcopalem: quod esse falsum liquet: vt latius in distin. xxiiii. quarti senten. ostendimus.

¶ Ad secundum concedo illatum.

¶ Ad tertium dicitur prelatus tenetur scire facere et docere illa que suo officio incumbunt. ad plura tenetur curatus quam vicarius: et ad plura episcopus quam curatus: et abbas tenetur plura scire quam prior conuentualis teneatur scire. stat quod abbas sciat illa que suo officio incumbunt. et prior sit eo doctior. et non solum hoc: sed etiam in gradibus: vt doctor theologus tenetur plura et meliora scire quam teneatur simplex magister scire. etiam inter laicos sunt gradus. habens clara naturalia plura tenetur scire quam rudis: secundum illud Gregorii in omelia super illud Matthei. xxv. cum augentur dona: rationes crescunt donorum. aliqui sunt rudes: qui cum improbo labore pauca capere possunt: isti ad pauca tenentur. deus non obligat / nec ad impossibile: nec ad valde difficile. isti nec tenentur ad ordinem articulorum: nec ad bene pronunciandum latiue: quia cum litteras non didicerunt: sic proferre nesciunt. tenentur tamen in suo vulgari intelligere: sicut possunt: et habere illa latine memoriter vt proferre possunt: quatenus hoc in templo super patriloquia pronuncient. Unus ergo tenetur plura scire quam alter: sed non est vnus limes cuilibet figendus. sufficit: quilibet prelatus tenetur scire illa que sufficiunt sno officio: et ingeniosus et cui meliora naturalia deus dedit: tenetur plura scire: et scientiam aliis applicare: ne ingratus doni a deo dati inueniatur.

¶ Dubitatur: an sit eadem fides in specie specialissima antiquorum et modernorum.

¶ Respondetur per propositiones. Prima est: alius est actus credendi et specie distinctus articulorum: quos crediderunt antiqui. ab articulis quos moderni credunt. patet: quia dubitatio mouetur de articulis solum / quorum vnus est de futuro: et alter est de preterito: vt christus incarnabitur: christus morietur: christus incarnatus est: christus mortuus est. patet: propositio de preterito et futuro specie differunt. patet: sunt propositiones non sinonime: ergo specie differunt.

¶ Secundo arguitur: homo est animal: et homo est risibilis: specie differunt: quia predicata specie differunt. similiter hec animal est homo: et substantia est homo: quia subiecta specie differunt. ergo per idem distinctio specifica copularum facit distinctionem specificam propositionum: sed copula de presenti et de preterito specie differunt: ergo.

¶ Tertio arguitur: a sinonimo ad sinonimum est bona consequentia et formalis. sed a propositione de preterito ad vnam de futuro consequentia est nulla: nec econuerso: ergo non sunt propositiones sinonime: et per consequens non sunt eiusdem speciei specialissime.

¶ Quarto arguitur: iste duepropositiones: christus morietur: et christus morietur differunt numero. sed plus differunt iste due: christus morietur: et christus mortuus est. sed non est dare gradus inter differre numero et differre specie specialissima. igitur. Sed iste modus arguendi non est efficax: sortes et plato plus differunt quam sortes et manus eius. et tamen non differunt specie: sed solum numero: sicut sortes et manus eius. tres prime probationes sufficienter concludunt propositionem primam veram.

¶ Secunda propositio vel conclusio: alius est habitus specie quem habuerunt antiqui de hac christus morietur ab habitu quem nos habemus de hac / christus mortuus est. probatio: semper ad distinctionem specificam actuum sequitur distinctio specifica habituum. sed est distinctio actuum per precedentem propositionem. ergo est distinctio habituum

¶ Tertia propositio siue conclusio: eadem fides fuit infusa in specie in antiquis de hac de futuro / christus morietur: et in nobis de hac / et similibus / christus mortuus est: etiam tenendo quod fides infusa immediate inclinat in quodlibet credibile: quod puto verum. probatur hec propositio auctoritate Augu. iiii. de trini. ca. ii. dicentis: quod "factum nobis annunciatur / hoc fututum ostendebatur iustis antiquis: vt per eandem fidem etiam ipsi humiliati et infirmati perficerentur". et Augu. in epistola ad optatum dicit dei antiquis: quod eadem fides est et nostra et illorum: quoniam illi crediderunt futurum quod nos credimus factum. non loquitur in his auctoritatibus de idemptitate numerali: quoniam in variis subiectis varie sunt fides. loquitur ergo de idemptitate specifica. et non potest loqui de idemptitate specifica fidei acquisite: vt patet per duas propositiones praecedentes: loquitur ergo de fide infusa.

¶ Secundo arguitur ratione: fides infusa immediate inclinat ad obiecta specie distincta: vt in distinc. xx iii. diximus. ergo articulum de futuro et articulum de preterito specie distingui: non arguit distinctionem specificam fidei infuse.

¶ Tertio arguitur: est eadem charitas in specie in nobis et in antiquis. ergo est eadem fides in specie. tenet consequentia: quia non est danda ratio discriminis. Preterea arguitur sic: charitas infusa inclinat in actus specie diiferentes: et inclinat successiue in actus contrarios. ergo et fides infusa: antecedens patet: charitas infusa quondum inclinabat hebreum ad velle circumcidere suum paruulum: nune autem charitas infusa inclinat hebreum ad nolle circumcidere suum paruulum. ergo per idem fides infusa inclinabat interdum ad assensum istius / christus morietur: nunc autem ad assensum istius / christus non morietur inclinat.