Quaestio 1

¶ Distinctio. xxix. Praecedenti in distinctione magister de charitatis obiecto loquutus est. nunc in hac distinctione. xxix. de charitatis ordine disserit. circa quam distinctio nem quero tria.

¶ Primo: an sit aliquis ordo in dilectione obiectorum charitatis.

¶ Secundo quero: an omnes proximi sunt equalitur diligendi.

¶ Tertio: an potest haberi oculus ad mercedem in amore dei.

¶ Quantum ad primum: quaero de ordine diligibilium.

¶ Pro questionis solutione scias: non est hic sermo de ordine temporis: quia stat nos in eodem instanti et deum diligere et nosipsos etiam ordinare. sed est sermo de ordine diligibilium: quod istorum quattuor recitatorum magis appreciatiue debeamus diligere: et cui maius debeamus licite / bene velle / et nolle pectam. potest illa dilectio comparari ad duo: ad affectum: hoc est ad charitatis actum elicitum: vel delectationem consequentem. vel quamtum ad affectum: hoc est quamtum ad actum imperatum qui erfectus alicuius beneficii rependitur amato illa crebriter seiungantur: quia potest quis actu multum intensoalicui impendere modicum bonum: vt denarium. et quis potest affectu remisso alicui velle impendi maxima bona: vt gratiam vel beatitudinem.

¶ hoc presupposito ponuntur conclusiones. QQuarum primia est: de necessitate ordo charitatis est seruandus. Secunda conclusio: deus est super omia diligendus. Tertia conclusio: quilibet tenentur seipsum plus dilis re quam alium Quarta conclusio: quilibet debet magiproximum suum diligere quod corpus proprium. Quinta conclusio. dilectio proximitnon est negligenda: sed sumne amplectenda.

¶ Prima conclusio probatur: vbicumque est aliquod praencipium et cetera sequum tur illud principium: illic est ordo sed sic est in dilectione charitatis: igitur. minor patet ex precedentibus et patebit in conclusione sequenti. maior patet apud philozophum. v. Metaphisice dicentem / prius et posterius dicitur secundum relationem ad aliquod principium. Secumo arguitur ad idem: diligens non diligenda: aut diligens magis / minus diligendum: et minus / magis diligendum: prepostere diligit: et ordinem charitatis euertit: qui est maxime attendendus. ergo cognoscendus est ordo charitatis / et seruandus. patet hoc canticor. ii. introduxitme rex in cellam vinariam: et ordinauit in me charitatem.

¶ Secunda conclusio patet deutronomii. vi. et mathei. xxvi. Diliges domnm deum tuum ex toto corde tuo. etc. quod deus sit magis diligendus quam quicunque proximus: patet luce. xiiii. Si quis veuit ad me et non odit patrem / et matrem / et vxorem / et filios / etfratres / sorores / non potest meus esse discipulus. Insuper: volumus deo potiora bonaet plura quam nobis: hoc est velle debemus. ergo eum magis diligimus quam nosipsos: et per consequens ex dicendis plusquam alios.

¶ Tertia conclusio probatur: exemplar et metrum dilectionis aliorum plus est diligendum quod exemplatumet alia quae metrum ordinate sequuntur: sed dilectio ntira est exemplar et metrum dilectionis aliorum: igitur. consequentia tenet cum maiore: et minor patet heuitici. xix. et Mathei. xxii. Diliges proximumtuum sicut teipsum. Secundo arguitur: homo debet citius euitare peccatum in se quam in alio: vbi est incompossibile ei seruare vtrunque a peccato: ergo plus tenetur diligere se. Similiter: citius debet velle sibi beatitudinem: et illa quae conducunt ad beatitudinem quam alteri: et hoc est plus se diligere quam alium. Tertio arguitur: vnio post infinitam pfectionem / est causa dilectionis charitatiue: ita quod homo tenetur magis diligere eum cum quo est maior vnitas post infinite perfectionis obiectum: sed homoest sibi vnus et vnionis radix: ergo radicaliter ratio vnionis magis inuenitur in se in ordine ad seipsum quam in ordine ad alios. ergo plus tenetur se diligere quam alios. recte dicitur / nemo sibi secundus. et tunica estvi ro propinquior quam pallium: et idem sibi. Quarto arguitur: si homo tenetur tantum diligere proximum sicut seipse: tunc duos proximos tenctur in duplo plus diligere quam semetipsum: tres proximos in triplo plusquam seipss: et ita ascendendo: ergo incomparabilitur plus tenetur diligere multitudinem proximorum quam seipsum quod non est concedendum. Quinto: amicabilia quae sunt ad alterum deriuantur ex amicabilibus quae sunt in ordine ad nos. ix. Ethicorum. et charitas non repugnat taliordini a deo dato. Sexto arguitur: homo tenetur plus sibi in spiritualibus bonis prouidere / doctrina / fide / et moribus / et in temporalibus ad hoc conducentibus et necessariis quam aliis: ergo plus tenetur se diligere quam alios.

¶ Quarta conclusio probatur: homo tenetur diligere proximum suum ad beatitudinem anime: et corpus proprium solum ad corperis beatitudinem: ergo tenetur proximum diligere ad maius bonum quam corpus proprium: sed velle alteri maius bonum est magis diligere: igitur conclusio vera.

¶ Quinta conclusio probatur: dilectio proximi est maxime a deo et sanctis precepta. patet Ioannis. xiii. ait christus. mandatum nouum do vobis vt diligatis inuicem sicut dilexivos. et Romanorum. xiii. Nemini quicquam debeatis: nisi vt inuicem diligatis. Ioannes euangelista ab hoc mundo decessurus semper in ore habebat: filioli diligite inuicem. et cum peteretur cur totiens illud replicaret: ait: mandatum domini est: et in eo omne mandatum impleri potest: cui quaedrat verbum apostoli ad Romanos. xiii. Quidiligit proximum suum legem adimpleuit. quia tunc nulla fiet ei iniuria / per furtum / rapinam / detrahendo / et inuidendo / et sic de talibus: era praeceptum dilectionis proximi est maximi poederis. bruta nos ad hoc inuitant. animalia eiusdem speciei sese beneuolentia prosequuntur vt videmus cui consonat illud Eccle. xiii. omne animal diligit sibi simile. qua fit: qui instigat fratrem ad peccandum: vel complacet in peccato fratris: vel eum non impedit vbi commode potest: hoc preceptum transgreditur: et peccat. videmus in corpore vero quando vnum membrum male sehabet: vtpote alter pes: alius vtcumque pro reliquo ad medicum vadit. manus leuiter pedem lesum tamgit. oculus dirigit ad eundum ad medicum: et auris attente ascultat praecepta medici / vel cirurgici: quatenus curetur pes male sanus: et si ita est in corpore vero: ita debet esse in corpore christi mystico: et fratrum languores spirituales curare debemus.

¶ Contra primam conclusionem arguitur. non est aliquis ordo in credibilibus. fides immediate inclinat in omnia credibilia: ergo non est ordo in obiectis charitatis.

¶ Respondetur negando antecedens: fides magisrespicit primum credibile: scilicet deum et eum concernentia: quam alia credibilia. et aliquibus credibilibus discredens plus peccat / quam aliis discredens. Secundo: consequentia nichil valet. fides est habitus intellectus: et respicit verum: non quodlibet: sed credibile. modo omia talia habent eandem rationem credendi. charitas est habitus voluntatis: et tendit principalius in finem vltimum: qui est principium in actibus voluntatis: finis est principium in operabilibus et actibus voluntatis: sicut principium in speculabilibus: secundo Phisicorum.

¶ Secundo arguitur contra secundam conclusionem: deus est super omnia diligendus: ergo deus est super hec entia diligendus: demonstrando se beatam virginem. consequens est falsum. quecunque ratio diligibilitatis inuenitur in deo: inuenitur in hoc aggregato: vel in toto mundo: includendo deum. consequentia patet per descensum: posita constantia quo ad creaturas.

¶ Secundo arguitur: illud est magis diligibile quod est magis visibile. nam visio est principium amoris: vt dicitur nono Ethicorum. alias non esset maior amor dei in patria quam in via: nisi propter perfectiorem noticiam dei: secundum illud. i. Ioannis. iiii. Qui non diligit fratrem suum quem videt: deum quem non videt quomodo potest diligere: sed homo est magis visibilis ab homine pro hoc statu quam deus: igitur.

¶ Ad primum dicitur quod deus est diligendus super omnia: vt sit distributio accommoda: vt hic: celum tegit omnia.

¶ Ad secundum respondetur: a posteriore arguimus quod quando non diligit proximum: nec deum diligit: cum non seruet eius mandata. etiam visio est partialis causa amoris in fratrem: per quem rapimur in amorem dei. Unde dicit Gregorius in quadam omelia: vnde si aliquis proximum non diligat: argui potest quod deum non diligit. sed ex isto non est consequens quod proximms est magis diligendus quod deus.

¶ Contra tertiam conclusionem arguitur: deus est diligem dus super omnia: quia est optimus. ergo qui est melior: est a me plus diligendus. tenet consequentia. bonitas est ratio quare deus est diligendus superomnia: ex distinctione. xxvii. ergo in quo magis inuenitur ratio bonitatis: in illo magis inuenitur ratio formalis obiectia charitatis: ergo charitas ad hoc magis inclinat. et ego conformiter diligens secundum inclinationem charitatis / non male ago.

¶ Secundo arguitur: homo sustinet mortem proamico laudabiliter in casu. et patet Prouerbiorum xii. Qui negligit damnum propter amicum / iustus est. ergo homo plus diligit amicum quam se.

¶ Tertio arguitur: prime Corinthiorum. xii. Charitas non que rit quae sua sunt.

¶ Ad primum contra tertiam conclusionem nego consequentiam. et ad probationem eius: dicitur: bonitas infinita est ratio obiectiua primi obiecti per se: hoc est precipui obiecti. sed ordo charitatis non fundatur absolute in bonitate: sed bonitate et vnitate.

¶ Adsecundum concedo antecedens: et nego consequentiam. bonum virtutis homo capit sibi: quod est magis bonum quam bonum corporis: quando homo patitur per actum bonum in corporalibus homo patitur pro amico: non autem in spiritualibus. numquam prudens peccat vt amicum a peccato liberet.

¶ Ad tertium dicitur quod charitas non respicit bonum temporale precise: stando in temporali. sed ipsum ordinat ad spirituale: vel non querit inordinate temporalia.

¶ Quarto arguitur: intensiore actu / diligo amicum quam meipsum: ergo magis diligo amicum quam me. consequentia est nota. antecedens patet: possum ita intense diligere amicum sicut volo: dum modo non inordinate aliunde quam ab intensione actus: nec teneor me diligere intense in hoc gradu vel illo.

¶ Quinto arguitur: in patria plus diligo quemlibet meliorem me: ergo et in via. Dicis forte: quemlibet plus diligo quam me: quem scio meliorem me.

¶ Contra: humilitas quemlibet equalem sibi in bonitate iudicat meliorem se: et quemlibet de quo est verisimile quod est melior mesiudico meliorem me: ergo omnes tales de beo plus diligere quam me.

¶ Ad quartum concedo quod intensiore actu diligo amicum quam meipstet: sed hoc non et magis diligere. diligo me ad maius bonum spirituale.

¶ Contra: non volo habere maiorem beatitudinem quam iste: nec maiorem gratiam quam iste: et sic de aliis bonis ad beatitudinem ordinatis: ergo non diligo me ad maius bonum spirituale.

¶ Respondetur concedendo antecedens. non oportet me comparare sortivelplatoni in gratia: quod velim actu elicito habere plus gratie quod sortes vel plato. sed actualiter vel virtua liter deliberatus debeo esse / citius peccatum in meeuitarem quam in quocumque: quicumque viator fuerit ille menti occurrens: et hoc est conseruare bomna spiritualia mea: et plus me diligere. non tamen oportet quod actualiter veli habere intensiorem beatitudinem quam alius. sed debeo niti seruare precepta dei et superiorum: et habere mei curam citius quam de alio.

¶ Contra hoc arguitur: diliges proximum sicut teipsum Mathei. xxii

¶ Asdetur: hoc est ad tantum bonum obiectiue: volendo quod habeat beatitudinem pro tempore et loco: sicut volo pro meipso. non quod debeam sic sollicite curare de sua salute sicut mea: vel studere vt ipse preseruetur a peccato sicut de me. penes euitare peccatum / et conseruare bona spiritualia in me / vel ea acquirere / si in me non sunt: stat potissimum hic. ordo inter me et proxinium. quo fit: si ad imaginationem pater meus / vel ego / est peccaturus: rexmeus / aut superior / quicunque mortalis vel ego: et non possum impedire me a peccato: vel alium: de beo plus euitare peccatum in me quam in quocumque isto¬ v rum: quia hoc est plus deo placere. sed si ad imaginationem deus posset peccare (quod est impossibile simpliciter) debeo citius euitare peccatumin deo / quam in me: secundum ordinem charitatis. et sortes: tenebaturcitius peccatum in se euitare / quod in Ioanne baptista: vel alia pura creatura secum quatumcumque sanctam in via.

¶ Ad quintum: concedo quod in patria quilibet diligit plus: hoc est ad maius bonum spirituale: quenlibet meliorem se: non meliorem entitatiue: sed gra¬ tiorem se. patet: illicbeati omnes sunt in termino: et conformant voluntatem suam voluntati diuine in volito. volunt quemlibet beatiorem suam possidere beatitudinem. et hoc est velle ei maius bonum. et volunt seipsos hatere maiorem beatitudinem quam alios minus beatos. non tamen oportet quod hoc velint actu interiori. potest linus beatus vt quattuor / velle se actu intenso vt viii. habere beatitudinem vt quattuor. et velle Petrum habere beatitudinem vt centum actu solum intenso vt duo. de euitatione peccati in patria loqui non oportet. illic non est materia propinqua peccati: cum sunt in termino. non tamen oportet sic in via: licet credam sortem meliorem me: possum niti eum in meritis superare: et studere bene agere. sicut laboriosus studens suum consocium in litteris exuperare contendit. licet in via iudicem nunc sortem meliorem me: possum eniti in via morum progredi: et eum in bono exuperare: ergo non manet idem ordo charitatis in via et in patria.

¶ Contra quartam conclusionem arguitur: occido sortem me inuadentem: vbi non possum aliter euadere vt meum corpus conseruem. ergo plus diligo corpus meum quod fortem. similiter: occido eum ne res meas iniuite tollat: ergo res meas plus diligo quam sortem: postquam res meas saluo / sorte neglecto.

¶ Secundo arguitur. numquam cogito in particulari de sorte ierichuntino: et tamendiligo meum corpus. tunc sic: quando sunt aliqua duo quarum vnum scilicet a. diligo in particulari preceptiue: alium / scilicet b. nunquam in particulari diligo nec teneor: videtur quod a. magis diligo. a: est corpus meum. b. est proximus ierichuntinus.

¶ Respondetur concedendo quod occido sortem licite vt meipsum conseruem. illud argumentum solum concludit quod meipsum plus diligam quam sortem. et sic de rebus: non possum commode viuere in policia sine rebus meis. et si me opulentum ponas: sic quod sine his rebus viuere possum: sic potest hic latro / vihas res asportare volens. seruo rempublicam a latronibus: et hunclatronem a peccato: ne tollat alienum: et ne restituat quod est periculosius quam auferre. si homo deberet non resistere: et permitttere crassatorem quemlibet in illo casu res suas capere: aperiretur mala via latronibus: quam aperire non expedit.

¶ Altra etiam dico: in proposito nostro: volo proximum habere beatitudinem anime: et media ad hanc conducentia: et nolo hoc corpori meo: capiendo corpus pro altera parte essentiali mei: nec hoc volo rebus meis.

¶ Ad secundum argumentum concedo. numquam cogito in particulari de sorte. sed tamen vbi occurreret casus: prediligerem eum charitatiue corpori meo.