Quaestio 3

SEcundo circa hanc materiam quaeritur: an prudentia a scientia distinguatur. idem est quaerere anprudentia distinguatur a scientia: in morali logica loquendo. in materia morali opus est menten loquentis et non rigorem logices ponderare.

¶ Pro questionis solutione scito in hac parte varias extare positiones: et ratio est: quia Aristo. in. vi. Ethicorum dicit prudentiami distingui ab arte et scientia: quia scientia est necessariorume impossibilium aliter se habere: quod varii vario modo exponunt. aliqui dicunt quod Aristo. in sexto solum intendit distinguere scientiam speculatiuam ab aliis habitibus intellectualibus: et non scientiam practicam: et secundum hanc viam / moralis scientia potest coincidere cum arte et prudentia. Aliqui dicunt quod omnis scientia ab arte et prudentia distinguitur: per hoc quod scientia est vniuersa lium: ars veroet prudentia singularium non vniuersalium. Alii dicunt prudentia quaedruplicitur accipitur: et sic per equiuocationem inutilem: et non ad intentionem Aristo. in sexto Ethicorum: questionem absoluunt. has acceptiones vide in Okam et in aliquibus sequentibus. Propterea nichil in hac parte dici potest quod cum omnibus conueniat. ponam aliquas conclusiones quaes puto cum aristotelis mente et vitate magis conuenire.

¶ Quarum prima est: scientia est necessariorum et incorruptibilium. hec conclusio est aristotelis sexto ethicorum tertio ca. dicentis: ipset ergo scibile necessario est: ergo est eter num quae enim necessario simpliciter sunt / etna sunt omnia: acieterna / ingenitaet incorruptibilia sunt. propositio scibilis est etsna / et incorruptibilis / secunde intentionalitur hoc est: est propositio necessaria / absoluendo copulam a tpere / in sensu conditionali / vel copulam modificando. solus deus est necessarium et incorruptibile prime in tentionaliter.

¶ Secunda conclusio: prudentia est vniuersalium. probatur hec conclusio: assensus huius nullum malum est faciendum: vel huius / omne honestum est prosequendum: est prudentia. patet per omens conditiones ad prudentiam requisitas. patet hec conclusio auctoritate Aristo. vi. Ethicorum. vii. in fine capitis dicit philosophus: neque prudentia est vniuer salium solum: sed singula etiam oportet cognoscere. et inantiqua translatione dicit: neque est prudentia vniuersalium solum: sed omt et singularia cognoscere.

¶ Tertia conclusio: prudentia est singularium patet hec conclusio ex Aristotele in probatione conclusionis precedentis. et patet conclusio per diffinitionem prudentie: et patebit ex conclusione sequenti.

¶ Quarta conclusio: prudentia est magis singularium quam vniuersalium: hoc est: magis relucet prudentia circa singularia quod circa vniuersalia. probatur hec conclusio: ars et virtus sunt circa difficile. ii. Ethicorum. ergo vbi est maior difficultas in recte iudicando: ibi prudentia magis relucet. sed hoc est circa singularia: quia in illis aberrare est facile: et difficile verum attingere. circa vniuersalia facile est verum discernere. centum mille propotionum incontractarum veritates cognoscimus: quibus si ad datur specificatio alteri extrenorum / vel vtrique / velad singularia descendamus / protinus veritatem obscuram habemus. exemplificare potes in speculatins: vt aliqua astra sunt supra nos: aliquis est in templo virginis: christus descendit ad inferos: et in practicis: latro est puniendus. singularia etiam sunt magis variabilia ad veritatem quam vniuersalia et superiora. superiora omnia semper hic reputamus vniuersalia respectu suorum inferiorum. cum etiam singularia magis afficiunt appetitum quam vniuersalia. et per consequens magis in clinant ad peruertendum iudicium quoam vniuersalia. propterea dicit Aristoteles primo rethorice: magis potest videre verum legislator / quod prefectus / aut iudex: quia iudicium legislatoris non secundum partem: sed de futuris et vniuersalibus: prefectus autem et iudex tamde peaesentibus et determinatis iudicant: ad quos et amare / etodire / et proprium commodum / annexa sunt sepe: vt non adhuc possunt videre sufficienter verum: sed attendere in iudicio proprium delectabile aut triste. quod singularia plus moueant quam vninersalia patet experimento circa delectabilia: vt affici circa mulierem in communi: vel circa hanc pulchram: cui quadrat aristoteles. e. de atnima: vniuersalis existimatio non mouet. Ex his concluditur quod prudentia est maior et pulcrior circa singularia quod circam vniuersalia Preterea: prudentia per experientiam maxime acquiritur: quae est circa singularia. proprter quood Aristo. sexti ethicor. viii. dicit quod inuenes fiunt mathematici: non autem prudentes: sic inquiens: geometre enim iuuenes et mathematici ac sapientes in talibus fiunt: prudentes autem fieri non videntur. causa autem est: quia et singularium rerum est ipsa prudentia: que quidem per experientiam note fiunt: iuuenis autem non est expertus. experientiam enin temporis efficit longitudo. nam et hoc quispiam considerauerit: cur puer mathematicus quidem fieri potest sapiens autem aut naturalis non potest. propterea in septimo capite illius libri dicit Aristo. aliqui nescientes sunt promptiores ad agendum quae scientes: sic inquit: qua propter et nescientes nonnullimagis quam non nulli scientes / idonei sunt ad agendum: etin ceteris ii qui sunt exparti. hoc exemplariter de carnibus retexit inquiens: nam si quispiam sciat leues carnes facile concoqui ac esse salubres: quae vero sint leues ignoret: non efficiet sanitatem. sed qui scit auium carnes leues esse atque salubres: is efficiet magis. Istud patet manifeste de medicis ante experientiam in singularibus: esto quod vniuersalia scientie calleant: cymiteria replent. idem est de medico animme qui est ipse vir prudens. Ex his patet quod prudentia est magis efferenda circa singularia quod circa vniuersalia.

¶ Contra duas primas conclusiones arguitur: ex eis sequitur quod eadem noticia numero actualis potest esse sciemtia et prudentia: et per consequens idem habitus numero erit scientia et prudentia: et sic moralis philosophia erit prudentia. et tamen Arist. in. vi. ethi. poit discrimen inter illos habitus.

¶ Renr: concedendo illatum / quod idem actus numero potest esse secina moralis prudentia ex consequenti idem habitus. et licet iudicia specie distinguam tur / qua habentur de hac terra est rotunda ab astronomo et phisico: quia producuntur a causis specie distinctis: hic autem idem iudicium potest causari ab vna causa: et erit prudentia et moralis philosophia. ad aristotelem dico: intelligit quod moralis philosophia prudentia differunt ratione. alia est ratio quare est prudentia: et alia quare est moralis philosophia.

¶ Secundo: intelligit de totali scientia morali: et de totali prudentia. et ille / et numero / et specie distinguuntur. aristo. enim determinaturus de discrimine inter scientiam et prudentiam / non habuit loqui quonam pacto inter se conueniant: sed quomodo differant. quemadmodum phisicus volens discrimen ponere inter colicam et nephresim quomodo vnus morbus ab alio deprehendatur: ponit illa in quibus differunt: et negligit illa in quibus conueniunt: si succincte suam artem tradit. modo licet Aristo. bene vidit quod aliqua prudentia est scientia et moralis philosophia: posuit se ad ponendum illa in quibus discrimen habent scientia et prudentia.

¶ Tertio: potissima pars prudentie est circa singularia. ii. Metaphisice dicitur: speculatiue finis est veritas: practice vero opus. prudentia autem non est habitus speculatiuus: sed practicus. ideo finis eius non est scire: sed operare. finis autem inter cete ra semper principalius intenditur: quandm propter se: alia propter ipsum. ergo circa illud erit prudentia principalius / circa quod sunt operationes quam circa quod non sunt operati ones. sed operationes sunt circa singularia: vt dicitur in prohemio metaphisice. igitur. non sic de scientia: ergo inter se distinguuntur. sed quod aliqua scientia est ars patet: omnis scientia practica est prudentia vel ars: sed scientia moralis est scientia practicta: et numquam vel perrarum est ars: ergo est prudenti a.