Quaestio 15

Sexto circa materiam de fortitudine queritur: an vitifortis sese est in aliquo casu perime re.

¶ Respondetur: in nullo casu vir fortis potest se perimere anuctoritate sua vel humana. hec conclusio est Aristotelis / tertii Ethicorum septimo: dicentis: mortem autem sibi consciscere / ob fugiendam pauper¬m/ tatem / aut amorem / aut molestum aliquod / non i fortis est hominis: sed potius timidi. est enim mollitudinis laboriosa fugere. atque non quiares est honesta appetit mortem: sed quia malum fugit. ac sicut argumentaretur: nullus mollis impatiens est vir fortis: omnis occidens se est mollis impatiens: ergo nullus occidens se est vir fortis. consequentia tenet in secundo prime: et premisse sunt aristotelis in littera: et arguendo in scola sic sillogismum cudisset. sed modus scribendi tunc erat ponere venam argumenti: et relinquere iudicio lectoris qua liter ipsum fabricaret. nunc autem modus scribendi coincidit cum modo arguendi in forma: qui modus / antiquorum modo non est postponendus. laudamus veteres nostris iam viuitur annis. et hanc rationem etiam tangit diuus Augu. xix. de ciui. dei. c. iiii. inqui ens: vtrum obsecro cato ille patientia an potius impatientia se peremit. non enim hoc fecisset: nisi victoriam cesaris impatienter tulisset.

¶ Secundo arguitur: omnis qui occidit hominem auctoritate propria peccat contra legem nature hominem occidendo: et meretur puniri pena legis positiue / vbi est lata: vel pena legis nature / vbi lex non est lata. quicunque sibi mortem consciscit est huiusmodi: igitur maxime debet se diligere. ergo se occidens maxime in homicidio peccat.

¶ Tertio arguitur: si homo posset se occidere: vel hocesnet ad penam euitandam: vel pro malo culpe commisso / vel committendo. non primum: quodcumque malum pene potest esse materia patientie et virtutis: virtus in infirmitate perficitur. colica aut iliacam torqutur multum anxie. sed potest laborans mereri: equaenimiter hos morbos ferendo: addscendo quid est de pena alterius seculi: vt caueat a peccato. nec debet homo occidere se ratione peccati. probatur: vel ratione peccati commissivel committendi sicut dicebam. non primum: tunc peccaret nouo peccato: et niteretur vnum peccataum per aliud purgare: quod erat peccatum Iude se perimentis vt purgaret se de traditione christi. Nolo mortem peccatoris sed vt magis conuertatur et viuat: ait propheta: debet penitere de peccato praeterito: et ad hoc est necessarium se in vita praeseruare. Non pro peccato committendo: probatio: quod libet peccatum futurum potest homo euitare non occidendo se. patet: non est peccatum / nisi libera commissio vel omissio: a quaelibet tali potest homo abstinere non occidendo se.

¶ Quarto: quilibet auctoritate propria occidens alium hominem peccat. ergo occidens se peccat. te net consequentia. non maiorem auctoritatem habet suprase quam super alios ad se occidendum.

¶ Ex hac conclusione et eius probatione sequitur quod Achitophel / Aiax Thalamonneus / hannibal/ Catho / Uticentur / Lucretia / et Cleopatra / non exercuerut actus fortitudinis: sed inipatientie et timiditatis: se occidentes.

¶ Contra hanc conclusionem arguitur. laudatur Abraham volens filium Isaac occidere. idem patet de Sansone Iudicum. xvi. et de Saule primi regum vltimo: ne incideret in manus / incircuncisorum et esset ludibrio populo dei. ergo conclusio falsa.

¶ Respondetur: Abraham hoc fecit instigante et praecipiente deo qui est auctor vite et mortis: et de hoc certum est quod non deliquit: sed multum meritus est de Sansone idem potest colligi: cum deus dederit ei vigorem suum naturalem in loco in quo erat: et multa miraculose per Sansonem operatus est. Presumendum est quod instinctu dei domum euertit: et phllistinorum praiencinea suffocauit. De Saule non est ideni. licet comuniter hebrei saulem excusantur: nostri sapientes in scriptura contrarium tenent: et melius. et id rationis est: quia scribitur primi paralipome non decimo. Mortuus est ergo Saul propter iniquitates suas: eo quod puaricatus est mandatum domini quod praeceperat: et non custodierat illud. sed insuper Phitonissam consuleret: nec sperauit in domino. non placet via nicholai declinantis ad hebreos dicentis propteriniquitates suas inflicta est pena mortis sibi et filiis suis: sed non sequitur quod proptrea sit damnatus. quemadmodum fnri pro iniquitate infligitur mors: sed non sequitur propatrea quod sit damnatus. non quin idem esset sequihebreorum viam aut ntrorum in his in quibus nobiscum conueniunt: quemadmodum sunt impartinentia circa messiam sed modus nostrorum in proposito habet latiam Paralapo menon rotundam: et rationes nicholai et hebreornon valent in oppositum.

¶ Secundo arguitur ad idem. si Saul non peccauit occidendo se: sequitur quod nec ille amalechita qui occidit Saulem peccauit saulem occidendo: quia fecit quod facere erat licitum. consequens est falsum: qua eum Dauid rex iustus propterea occidit: et patet secundi Regum primo. Sed hic diceretur. non constabat Amalechite an erat licitum: sicut constabat ipsi saul.

¶ Arguunt alii sic: erat saul interdum valde bonus: vt patet primi Regum nono. ergo non est verisimile quod deus eum sic dereliquarit.

¶ Secundo: primi Regum. xxvii. dicit Samuel: tu et filii tui cras eritis mecum. sed Samuelerat saluatus: vt certum est. ergo et Saul. etiam de Iona tha notum esse debet quod erat bonus.

¶ Tertio Rasias commendatur in scriptura: et tamen se interemit. secundi Machabeorum. xiiii.

¶ Quarto arguitur: licet interficere seipsum intuitu diuini honoris: ne scilicet vituperium exerceretur in persona regis redundans in dei vituperium: sicut timebat Saul: ne in ipsoqui erat principalis in populo fierent ludibria in contemptum dei.

¶ Ad primum concedo antcedens. sic erat Iudas qui erat circuncisus: vel postea. et multi alii qui male de cesserunt. si penituit Saul post vulnera letalia inflicta: non contenditur. est questio sacti. loquor potissimum de actu quo se occidit.

¶ Ad secundum respondetur Saul dixit ei quod moreretur. concedo quod Ionathas erat bonus: et iuuenis sane optimus toto tpere suo: vt patet per discursum primi regum: cum Dauidem primo cognouerit ad diem vltimum vsque.

¶ Ad tertium dicitur: licet hasias commendetur: non tamen commendatur in hoc facto. sicut castitas lucretie et bonitas commendatur homicidium autem vituperatur

¶ Ad quaer tum nego assumptum. ad actus bonitatem non sufficit bonitas finis. obiectum erat malum: quod propria auctoritate se vellet delere de terra. non debebat studere seruare honorem dei: per viam prohibitam dei.

¶ Secundo arguitur: legitur de aliquibus probis mulieribus que cucurrerunt in aques et se submerserunt: ne a barbaris corrumperentur. ergo licitumi est pro castitate seruanda se occidere.

¶ Tertio arguitur: ponatur sortes in compedibus solidissimis separatus ab omni populo: prope quem ponatur ensis. et nulla via patet ei conseruatio vite corporalis nisi tibiam truncando: quia non habet ad comedendum. licitum est sorti sibi tibiam truncare. et adde quod ex illa truncatione moriatur. tunc sic: sortes occidit sein illo casulicite. ergo conclusio falsa.

¶ Respondetur: iste mulieres poterant habere ignorantiam inuincibilem de profunditate a que: putantes erronee quod non submergerentur illic: quia non dabatur eis tepus ad deliberandum. et si sic: non peccarunt. alias male egissent sine precepto vel instinctu diuino: et nullo modo est trahendum in consequentiam.

¶ Ad tertium: vel est probabile sorti quod illa via euadet: licet membro truncatus: et tunc non peccat. melius est perdere tibiam quam vitam: hoc est minus malum. vel iudicat quod morietur si tibiam truncet: et tunc peccat tibiam amputando: debet expectare suscipere in se mortem naturalem ab inedia infiictam.

¶ Quarto arguitur: plato est dominus membrorum suorum et corporis eius. sed quilibet potest vti re sua ad libitum suum. ergo potest se spoliare vno membro / vel alio vel toto corpore.

¶ Quinto: si vnum membrum esset alterius corruptiuum: potest illud abscindere. ergo habet dominium super illud membrum putridum. erao eo dem modo super quodlibet membrum sanum: quia in firmus non habet maius dominium in corpus suum quam sanus.

¶ Ad quartum transeat maior. minor est salsa: nisi intelligatur secundum rectam rationem. male ageret qui suam domum combureret ad nutum: vel triticum proiiceret in sequanam: et potest pro illo grauiter puniri: quia priuat rempublicam ab vna parte bonorum eius: tota respublica habet in illo interesse. sic homo peccaret in rempublicam qui se occideret: tollendo vnum membrum reipublice sine suoconsensu.

¶ Ad quintum concedo. vt vitam redimas ferrum patieris et ignes. habet dominium super membra secundum rectam rationem: cum vnum membrius est inutile: et corruptiuum aliorum: ipsu est natum ab iici secundum rectam rationem.

¶ Sexto arguitur: sortes est reus mortis. Plato iudex eius potest ei praecipere quod occidat se. At dicis: licet reus sit: non tamendebet occidi quousqedeclaretur iuridice talis. Contra: tunc pono quod iudex licite dampnet sortem occidendum ad mortem:et sciat hoc sortes. plato lictorpotest sortem licite occidere. ergo sortes potest se occidere praecipiente iudice. potest exequi actum iusticie iu se: quem alter potest in eum exequi.

¶ Confirmatur hec ratio: sit plato lictor publicus: plato potest committere vnum crimem ratione cuius erit reus mortis: tunc poterit ei praecipi post sententiam quod se occidat: tunc exercet officium iusticie in se: et occidit se.

¶ Respondetur: quando habetur quod quis dampnatus ad mortem se occidat auctoritate iudicis: non hahetur quod aliquis licite auctoritate propria posset se occidere. sed solum contenderetur super hoc: an iudex licite potest ferre sententiam quod aliquis reus mortis / et iudicatus talis / possit se occidere et non est facile probare quod sic.

¶ Dubitatur: an fortis de lectetur in omni operatione sua. Respondetur: duplex est delectatio. quedam corporalis: quae tactum corporalem consequitur: alia autem animalis: quae anime apprehensionem consequitur. et hec sequitur actus bonos in studioso viro / fortis apprehendit vulnera / mala pene: et mortem quam tolerat ratione virtutis: ideo delectatur secundum delectationem animalem: licet habeat vnde tristetur de amissione vite quae est ei cara: et tanto magis cara qua to felicior ergo fortis / dolores corporis habet / leticias mentis / cum tristiciis aliorum obiectorum. leticia et trislicia respectu diuersorum obiectorum non repugnant: nisi vna fuerit excellens: immo de eodem obiecto secundum varias apprehensiones non pugnant leticiat tristicia: vt passio christi apprehendebatur vt afflictiua innocentis: et sic sancti noluerunt eam. alio modo inquantum deus per illam genus humanum redemit: et sic eam volebant: secundum illud Esaie. liiii. vtinam disrumperes celos et descenderes: et petrus hoc malens reprehensus est. mhathei. xvi. ergo a fortiori dolor in appetitu sensitiuo et leticia non repugnant. ii. machabeorum. vi. dixit eleazarus diros corporis sustineo dolores: secundum animam vero propter timorem tuum libenter hec patior. et si leticia montis fuerit magego dolores impedit: quia cum vna potentia est vehementer in suo actuimpedit alias potentias in earim actibus. sicut sanctus tiburcius: cum nudis pedibus super carbones viuos incedebat: dixit quod videbatur ei quod super roseos flores incedebat. sed in illo erat virtus abundans. forti sufficit quod non nimis tristetur: licet a leticia impediatur: et obfuscatus fuerit a doloribus: secundum quod dicit philosophus. iii. ethicorum. ix. inquiens. Eniuero fortitudinis finis iocundus esse videtur: verum ab euenientibus doloribus obfuscatur: vt in certaminibus fieri solet. nam pugilibus finis quidem ipse iocundus est gratia cuius certant: corone inquam atque honores. sed cedi molestum est: cum sint e carne: doloresque affert et omnis omnino labor.